CÔ NỮ DÂN QUÂN TRÊN ĐỒI 200

Trần Thị Bình, sinh năm 1947, quê xã Nghi Quang, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An; nguyên chiến sĩ Trung đội dân quân trực chiến xã Nghi Quang.

Trong chiếc hộp được cất giữ cẩn thận tại gia đình, bà Trần Thị Bình vẫn còn tấm Huân chương Chiến công hạng Ba, giấy chứng nhận huân chương và những giấy khen đã ngả màu. Đối với bà, đó không chỉ là phần thưởng mà còn là ký ức về những năm tháng người dân vùng cửa biển Nghi Lộc vừa sản xuất, vừa cầm súng bảo vệ quê hương.

Năm 1965, Trần Thị Bình còn là học sinh Trường Phổ thông cấp 2 Nghi Quang. Khi ấy, vùng cửa biển quê bà thường xuyên bị máy bay và pháo hạm Mỹ đánh phá. Tiếng còi báo động có thể vang lên bất cứ lúc nào. Người dân phải sơ tán, nhà cửa bị hư hỏng, việc học tập và sản xuất liên tục gián đoạn.

Xã Nghi Quang thành lập một trung đội dân quân trực chiến gồm 25 người, trong đó có 6 nữ. Dù còn trẻ và đang đi học, Trần Thị Bình vẫn tình nguyện tham gia. Bà nghĩ mình sinh ra trên mảnh đất này, nếu quê hương gặp nguy hiểm thì người trẻ cũng phải góp một phần sức lực.

Trung đội được trang bị ba khẩu súng máy phòng không 12,7 ly cùng súng đại liên. Nhiệm vụ của lực lượng dân quân là phối hợp với bộ đội phòng không, pháo cao xạ bảo vệ vùng trời, vùng biển và các tuyến vận tải quan trọng. Hai địa điểm trực chiến chủ yếu là đồi 200 và đồi 170.

Muốn đưa được đạn, nước uống và lương thực lên trận địa, các nữ dân quân phải vượt qua sườn đồi dốc. Mỗi hòm đạn khá nặng, có khi hai người phải cùng khiêng. Máy bay địch xuất hiện, mọi người tìm nơi trú ẩn; vừa ngớt tiếng nổ lại tiếp tục đưa hàng lên.

Có hôm trực suốt ngày đêm, bà Bình và đồng đội chỉ kịp ăn vội nắm cơm. Nước uống phải chia nhau từng ngụm. Mùa hè, nắng từ mặt đất và nòng súng hắt vào nóng rát. Mùa mưa, đường lên đồi trơn, quần áo lúc nào cũng ẩm. Nhưng không ai tự ý rời trận địa.

Ngày 31/3/1965, một tốp máy bay Mỹ tiến vào khu vực Nghi Quang. Trận địa nhanh chóng vào vị trí chiến đấu. Bà Bình vừa hoàn thành việc chuyển đạn thì máy bay lao đến. Các khẩu súng của dân quân cùng hỏa lực bộ đội đồng loạt bắn lên, tạo thành thế trận phòng không bảo vệ cửa biển.

Bà Bình tiến vào vị trí khẩu 12,7 ly, bình tĩnh hướng nòng súng về phía mục tiêu. Trong tiếng động cơ và tiếng súng, mọi người chỉ nghe rõ mệnh lệnh của chỉ huy. Một chiếc F-4 bị trúng đạn, bay ra phía biển rồi rơi xuống. Hai phi công nhảy dù sau đó bị lực lượng dân quân các xã Nghi Quang, Nghi Tiến và Nghi Thiết phối hợp bắt giữ.

Niềm vui đến rất nhanh nhưng trận địa không ai được chủ quan. Mọi người kiểm tra lại súng, bổ sung đạn và tiếp tục quan sát bầu trời. Bởi bất cứ lúc nào máy bay cũng có thể quay trở lại.

Gần ba tuần sau, ngày 19/4/1965, phân đội của bà Bình tiếp tục phối hợp chiến đấu, góp phần bắn rơi một máy bay A-4 và bảo vệ an toàn đội thuyền đang vận chuyển lương thực. Trung đội dân quân xã Nghi Quang được biểu dương, khen thưởng. Riêng nữ dân quân Trần Thị Bình được trao Huân chương Chiến công hạng Ba.

Nhận phần thưởng khi tuổi đời còn rất trẻ, bà Bình không coi đó là chiến công của riêng mình. Bà luôn nhắc đến những người chuyển đạn, người quan sát mục tiêu, người cứu chữa thương binh, những gia đình đã nhường cơm và nước cho trận địa. Không có sự phối hợp ấy, một cô gái trẻ không thể làm nên điều gì giữa cuộc chiến lớn.

Sau thời gian ở Trung đội dân quân, bà được điều lên làm cán bộ chính sách của Huyện đội Nghi Lộc. Công việc đưa bà đến những nơi vừa bị đánh phá để hỗ trợ giải quyết hậu quả, chăm sóc người bị thương và giúp đỡ các gia đình gặp nạn. Có những cảnh tượng khiến bà đau lòng, nhưng cũng giúp bà hiểu sâu sắc hơn giá trị của sự sống và hòa bình.

Trở về đời thường, bà Bình lại gắn với ruộng lúa, nương ngô và vùng cửa biển. Người chồng đi chiến trường trở về chưa lâu thì mất vì bệnh, bà một mình chăm sóc ba người con. Những năm tháng khó khăn ấy, bà vẫn giữ phẩm chất kiên cường của người nữ dân quân, chịu thương, chịu khó, không đầu hàng hoàn cảnh.

Ngày nay, đứng trên đồi 200, nhìn ra vùng biển Nghi Lộc thanh bình, ít ai hình dung nơi đây từng là một trận địa ác liệt. Phi lao đã xanh, đường sá mở rộng, những đoàn tàu đánh cá trở về mang theo tôm cá đầy khoang. Bà Bình bảo đó chính là hình ảnh đẹp nhất mà thế hệ bà mong được nhìn thấy.

Khi kể chuyện cho các cháu, bà không mong các cháu chỉ nhớ đến tiếng súng hay chiếc máy bay bị bắn rơi. Điều bà muốn gửi gắm là bài học về trách nhiệm. Năm xưa, một học sinh còn ngồi trên ghế nhà trường đã biết góp sức bảo vệ làng quê. Hôm nay, các cháu có thể bảo vệ quê hương bằng cách học tốt, giữ gìn môi trường, sống đoàn kết và biết quan tâm đến những người xung quanh.

Tấm huân chương rồi sẽ cũ theo thời gian, nhưng câu chuyện về cô nữ dân quân trên đồi 200 vẫn được con cháu kể lại. Đó là câu chuyện của một người con gái Nghệ An bình dị, từ mái trường bước vào trận địa, cùng quân và dân quê mình gìn giữ bầu trời, cửa biển và những xóm làng thân thuộc.

Tư liệu đối chiếu: Báo Nghệ An – “Chuyện hai nữ dân quân Nghệ An bắn rơi máy bay Mỹ”.