Cô thanh niên xung phong

Ngày ấy, khi đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, ở một vùng quê nhỏ ven sông Hồng thuộc tỉnh Phú Thọ có một cô gái tên là Nguyễn Thị Lan, sinh năm 1952. Lan lớn lên trong một gia đình thuần nông, bố mẹ quanh năm gắn bó với ruộng đồng. Tuổi thơ của Lan gắn với tiếng gà gáy sáng, với con đê làng, với những buổi theo mẹ ra đồng và những tối ngồi bên ngọn đèn dầu nghe bố kể chuyện kháng chiến.

Năm Lan tròn mười tám tuổi, cũng là lúc chiến tranh bước vào giai đoạn ác liệt. Những đoàn xe ra mặt trận nối dài không dứt. Tin chiến sự từ miền Nam gửi về khiến cả làng bồn chồn lo lắng. Nhiều thanh niên trong xã lần lượt lên đường nhập ngũ. Nhìn bạn bè khoác ba lô ra trận, trong lòng Lan dâng lên một cảm xúc khó tả: vừa lo lắng, vừa tự hào, lại vừa thôi thúc.

Một buổi tối, Lan mạnh dạn thưa với bố mẹ:

– Con xin đi thanh niên xung phong.

Mẹ Lan lặng đi, nước mắt rưng rưng. Bố trầm ngâm rất lâu rồi khẽ gật đầu:

– Nếu con đã quyết, bố mẹ tin con. Ra đi là vì Tổ quốc.

Vậy là đầu năm 1970, Nguyễn Thị Lan chính thức gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong, được biên chế về một đơn vị làm nhiệm vụ mở đường, tải đạn và cứu thương ở tuyến lửa miền Trung.

Ngày chia tay quê hương, Lan chỉ mang theo vài bộ quần áo bạc màu, một chiếc khăn tay mẹ thêu vội và lời dặn dò của bố: “Dù ở đâu cũng phải sống cho xứng đáng.”

Những ngày đầu ở đơn vị thật gian nan. Ban ngày cuốc đất mở đường, ban đêm hành quân chuyển lương thực, đạn dược vào chiến trường. Bom đạn khiến nhiều đoạn đường bị phá hỏng liên tục, vừa sửa xong lại bị đánh. Đôi bàn tay vốn quen cầm liềm cắt lúa nay phồng rộp vì xẻng cuốc. Có hôm cả tiểu đội phải làm việc suốt đêm trong mưa, người ướt sũng, rét run nhưng không ai bỏ vị trí.

Lan là người nhỏ nhắn, nhưng rất nhanh nhẹn và chịu khó. Cô thường xung phong đi trước dò đường, khiêng cáng thương binh hay gánh nước cho cả tổ. Đồng đội vẫn gọi Lan bằng cái tên thân thương: “Lan đường 10” – vì cô luôn có mặt ở những đoạn đường nguy hiểm nhất.

Có một lần, trong lúc đơn vị đang san lấp hố bom để kịp thông tuyến cho đoàn xe ra mặt trận, máy bay địch bất ngờ quay lại. Cả đội nhanh chóng tìm chỗ trú ẩn. Khi tiếng bom vừa dứt, Lan nghe thấy tiếng kêu yếu ớt từ phía bìa rừng. Không kịp suy nghĩ, cô lao ra, phát hiện một chiến sĩ bị thương đang nằm bên vệ đường.

Lan cùng một đồng đội dìu anh vào hầm tránh bom, dùng khăn tay băng tạm vết thương rồi thay nhau quạt cho anh tỉnh lại. Sau đó, Lan tiếp tục cùng mọi người hoàn thành công việc dang dở, đảm bảo đoàn xe có thể đi qua an toàn trong đêm.

Những ngày tháng ấy, Lan và đồng đội sống rất giản dị. Bữa ăn chỉ có cơm độn sắn, rau rừng, đôi khi thêm vài con cá suối. Ban đêm, cả tiểu đội quây quần bên ngọn đèn dầu nhỏ, kể cho nhau nghe chuyện quê nhà, chuyện ước mơ sau chiến tranh. Lan thường nói:

– Hòa bình rồi, em muốn về làm cô giáo cho trẻ con trong làng.

Ước mơ ấy giản dị nhưng chan chứa hy vọng.

Năm 1972, trong một đợt làm nhiệm vụ thông đường khẩn cấp, Lan bị thương do mảnh bom. Cô được đưa về trạm quân y điều trị. Dù đau, Lan vẫn động viên đồng đội:

– Em không sao đâu, khỏi rồi lại ra đơn vị.

Vết thương lành, Lan trở lại tuyến lửa, tiếp tục công việc cho đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng.

Sau hòa bình, Nguyễn Thị Lan trở về quê hương. Cô thực hiện đúng lời hứa năm xưa: học sư phạm và trở thành cô giáo tiểu học của xã. Hằng ngày, Lan cần mẫn dạy chữ cho các em nhỏ, kể cho các em nghe về những năm tháng thanh niên xung phong, về tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước.

Trên ngực áo cô, những tấm huy chương lặng lẽ ánh lên, nhưng Lan chưa bao giờ tự nhận mình là người anh hùng. Cô chỉ cười hiền:

– Cô và đồng đội ngày ấy ai cũng làm tròn nhiệm vụ của mình thôi.

Giờ đây, mỗi dịp 27/7 hay 22/12, cô Lan lại được mời đến trường kể chuyện cho học sinh. Các em chăm chú lắng nghe, ánh mắt trong veo. Những câu chuyện của cô không chỉ là ký ức chiến tranh, mà còn là bài học về lòng dũng cảm, sự hy sinh và tình yêu Tổ quốc.

Cô thanh niên xung phong năm nào giờ mái tóc đã bạc, nhưng trong tim vẫn cháy mãi ngọn lửa của tuổi trẻ – ngọn lửa đã góp phần làm nên độc lập, tự do cho đất nước hôm nay.