Cô thanh niên xung phong giữ ngã ba lửa

Tháng Bảy năm 1972.

Mặt trời vừa khuất sau dãy núi, cả khu vực ngã ba đường lại chìm trong tiếng động cơ máy bay. Đó là một nút giao thông quan trọng trên tuyến chi viện chiến trường miền Nam. Ban ngày, bom đạn cày xới mặt đường thành những hố sâu chằng chịt. Ban đêm, lực lượng Thanh niên xung phong lại có mặt để san lấp, mở đường cho những đoàn xe tiếp tục lăn bánh.

Người ta gọi nơi ấy bằng một cái tên ngắn gọn nhưng đầy ám ảnh:

Trong đội Thanh niên xung phong có cô gái tên Mai (Sinh năm 1942, hiện nay là CCB thôn Tân An, xã Hùng An), vừa tròn mười chín tuổi. Trước ngày lên đường, Mai vẫn là cô học trò thích hát dân ca, hay cười và luôn mơ ước một ngày trở thành cô giáo.

Nhưng chiến tranh đã đưa cô đến với tuyến lửa.

Công việc của Mai và đồng đội không cầm súng xung phong vào trận địa. Họ cầm cuốc, xẻng, quang gánh và những chiếc đèn bão được che kín ánh sáng.Mỗi đêm, khi tiếng bom vừa ngớt, cả đội lại lao ra mặt đường.Người lấp hố bom.Người chặt cây đổ chắn đường.Người kéo đá.Người cắm tiêu báo hiệu.Ai cũng hiểu rằng chỉ cần chậm một giờ, đoàn xe chở lương thực, thuốc men và đạn dược cho chiến trường sẽ phải dừng lại.Đêm ấy, bom rơi dữ dội hơn mọi khi.Một quả bom nổ ngay giữa ngã ba, tạo thành hố sâu gần ba mét.Khói bụi còn chưa tan.Mai đã cùng tổ của mình chạy đến.

Đội trưởng hô lớn:

"Nhanh lên! Đoàn xe sẽ tới sau nửa giờ nữa!"

Không ai bảo ai.

Những chiếc cuốc bổ liên hồi xuống đất.

Đá được chuyền tay.

Đất được xúc liên tục.Mồ hôi hòa lẫn bùn đất trên khuôn mặt những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi.Bất chợt.Tiếng còi báo động vang lên.Máy bay quay trở lại.

"Nằm xuống!"

Mọi người lao vào các hầm trú ẩn ven đường.Riêng Mai vẫn còn ở giữa mặt đường.Một chiếc cọc tiêu vừa bị bom hất văng.Nếu không cắm lại, đoàn xe đi trong đêm rất dễ lao xuống hố bom.Mai chạy đến nhặt chiếc cọc.Đúng lúc ấy, một loạt bom nổ phía bên kia ngã ba.Sức ép hất cô ngã xuống đất.Đất đá phủ kín người.Khi đồng đội chạy đến, Mai đã bị thương ở vai.Máu thấm đỏ chiếc áo Thanh niên xung phong màu xanh.Đội trưởng lo lắng:

"Về trạm quân y ngay!"

Mai lắc đầu.

"Còn đoạn đường này chưa xong."

Nói rồi cô cắn răng đứng dậy.Tay trái đau buốt.Cô chuyển chiếc cuốc sang tay phải, tiếp tục xúc đất.Không lâu sau, mặt đường được san phẳng.Những cọc tiêu phản quang được dựng lại.Đúng lúc ấy.Từ phía xa, ánh đèn gầm thấp của đoàn xe vận tải xuất hiện.Từng chiếc xe chở đạn, gạo và thuốc men nối đuôi nhau đi qua ngã ba an toàn.Các lái xe chỉ kịp bấm còi thật khẽ để chào những người đang đứng hai bên đường.Đó là lời cảm ơn không cần nói thành lời.Rạng sáng.Khi chiếc xe cuối cùng khuất sau cánh rừng, Mai mới ngồi xuống bên vệ đường.Lúc ấy, đồng đội mới phát hiện máu từ vai cô đã thấm ướt cả băng vải.Người quân y vừa băng bó vừa trách:

"Sao em không nói?"

Mai cười nhẹ.

"Nếu em nghỉ giữa chừng, ai lấp nốt hố bom?"

Một câu nói giản dị.Nhưng khiến tất cả đều lặng đi.Những tháng sau đó, Mai vẫn tiếp tục làm nhiệm vụ tại ngã ba.Có những đêm không kịp ăn bữa cơm nóng.Có những ngày thức trắng vì bom đánh liên tiếp.Có những người đồng đội vừa trò chuyện tối qua thì sáng hôm sau đã mãi mãi nằm lại.Mỗi lần tiễn một người bạn, cả đội chỉ lặng lẽ đặt lên mộ tạm một bó hoa rừng.Rồi lại cầm cuốc, cầm xẻng trở về mặt đường.Bởi chiến trường không thể chờ.Sau ngày đất nước thống nhất, Mai trở về quê hương.

Mảnh đạn còn trong vai khiến mỗi khi trái gió trở trời, vết thương lại nhức buốt.Nhưng chưa bao giờ bà than phiền.Mỗi lần con cháu hỏi về những năm tháng Thanh niên xung phong, bà chỉ cười hiền:

"Ngày ấy ai cũng nghĩ giống nhau thôi. Chỉ mong con đường thông suốt để các anh ngoài mặt trận có đủ đạn đánh giặc và có đủ gạo để ăn."Nhiều năm sau, trong một chuyến trở lại chiến trường xưa, Mai đứng rất lâu ở nơi từng là ngã ba lửa.

Con đường đất đầy hố bom ngày nào giờ đã được trải nhựa phẳng lì.Xe cộ qua lại tấp nập.Hai bên đường là những hàng cây xanh mướt.Không còn tiếng bom.

Không còn khói lửa.Chỉ còn tiếng gió thổi qua những tán lá.Mai cúi xuống, nhặt một viên đá nhỏ ven đường, khẽ lau lớp bụi rồi bỏ vào túi áo như một kỷ vật.

Bà biết rằng dưới lớp đất bình yên ấy là biết bao mồ hôi, nước mắt và cả tuổi xuân của những người Thanh niên xung phong.Có người đã trở về.Có người mãi mãi ở lại.Nhưng tất cả họ đều có chung một niềm tin: giữ thông con đường hôm nay là góp phần đưa đất nước đến gần ngày hòa bình.Ngã ba lửa giờ chỉ còn trong ký ức.

Thế nhưng hình ảnh những cô gái áo xanh, vai khoác cuốc xẻng, tóc còn vương bụi đất, vẫn là biểu tượng đẹp của một thế hệ đã dâng hiến tuổi trẻ trong những năm tháng gian lao nhất của dân tộc.Họ không cầm súng nơi tuyến đầu.

Nhưng chính đôi bàn tay của họ đã nối liền những con đường, giữ vững mạch chi viện và góp phần viết nên bản anh hùng ca của một thời hoa lửa.