Cô thợ dệt Hà Đông – Hà Nội và chiếc khăn cứu mạng trung đoàn
Hà Đông xưa nổi tiếng nghề dệt lụa, nhưng trong những năm chống Pháp, nhiều cô gái trẻ không chỉ dệt vải – họ dệt cả lòng yêu nước vào từng mũi kim, từng đường chỉ. Trong số đó có cô Nguyễn Thị Lành, mười bảy tuổi, gương mặt trong nhưng ánh mắt đầy quyết liệt. Cô làm việc ở hợp tác xã dệt, ban ngày dệt khăn cho dân, ban đêm dệt khăn ngụy trang cho bộ đội.
Một lần, trung đoàn 66 cần gấp hàng trăm khăn để ngụy trang cho trận đánh phục kích, mà giặc Pháp đang quây siết Hà Đông. Không ai dám nhận nhiệm vụ vận chuyển vì đường toàn ổ phục kích. Lành giấu khăn vào thúng, đội nón lá, giả làm cô gái đi bán trầu. Nhưng cô vừa đến Cầu Am thì gặp toán lính Pháp. Chúng nghi ngờ, lục lọi thúng của cô. Trong giây phút sinh tử ấy, Lành nhanh trí ngã khuỵu xuống giả vờ bị động kinh. Thấy thế, lính Pháp hoảng, không dám chạm vào vì sợ “ma rừng”, chúng bỏ đi.
Đêm đó, Lành băng qua cánh đồng đầy pháo sáng, chân ngập bùn nhưng không hề dừng lại. Khi đến được bìa rừng thì mặt mũi tím tái vì lạnh. Bộ đội nhận được khăn đúng giờ, trận phục kích hôm sau thắng giòn giã. Người chỉ huy ôm lấy cô mà nói: “Cháu dệt khăn, mà cứu cả trung đoàn.”
Nhưng Lành không dừng lại ở đó. Năm sau, cô tiếp tục làm liên lạc bí mật. Trong một lần bị địch truy đuổi, cô lao xuống mương nước, ôm tài liệu vào ngực, ngâm mình hơn một giờ. Khi bộ đội tìm thấy, cô đã run lẩy bẩy, nhưng tài liệu vẫn khô. Đến lúc cô bị sốt rét ác tính, nằm trên giường bệnh vẫn hỏi: “Khăn của cháu… còn đủ không bác?”
Câu chuyện về cô thợ dệt Hà Đông đến giờ vẫn được nhắc lại như một biểu tượng của sự dũng cảm thầm lặng – chiến đấu bằng sợi chỉ mà sắc bén hơn cả đạn.
