Người hoạt động cách mạng trước năm 1945

Cố Tổng bí thư Trường Chinh – Soạn thảo Chỉ thị tháng 3-1945 tại Đình Bảng

Tại Đình Bảng, trong những ngày hoạt động bí mật tháng 3-1945, Trường Chinh soạn thảo Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, góp phần định hướng cao trào kháng Nhật cứu nước.

Lạng Sơn28/10/2026Trần Anh Hào (Xã Đông Thạnh)1 lượt xem0 lượt chia sẻ

Trường Chinh gắn với Đình Bảng, Bắc Ninh bằng một dấu mốc quan trọng: tại đây, ông viết Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” trong tháng 3-1945. Đình Bảng khi ấy là an toàn khu của Trung ương Đảng và Xứ ủy Bắc Kỳ. Những ngôi nhà dân vừa che chở cán bộ hoạt động bí mật, vừa trở thành nơi tiếp nối công việc lãnh đạo cách mạng giữa một bước ngoặt của đất nước. [2]

Cuộc họp chuyển về Đình Bảng

Trước khi biến động xảy ra, Trường Chinh đã chú ý đến mâu thuẫn Nhật - Pháp. Tháng 9-1944, ông viết bài “Cái nhọt bọc sẽ phải vỡ mủ”, khẳng định cuộc xung đột giữa hai thế lực ấy nhất định sẽ xảy ra. Đầu năm 1945, trước khả năng Nhật hất cẳng Pháp để độc chiếm Đông Dương, ông triệu tập Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng mở rộng vào tối 9-3 tại Đồng Kỵ, phủ Từ Sơn, Bắc Ninh. Nhận định tình hình được nối ngay với hành động tổ chức. [1][2]

Nhưng cuộc họp vừa bắt đầu thì bị lộ. Những người dự họp phải di chuyển từ Đồng Kỵ qua làng Sặt, về chùa Dận thuộc Đình Bảng. Theo lời những người già được Báo Quân đội nhân dân ghi lại, nhà chùa che giấu cán bộ rồi báo cho người liên lạc Nguyễn Tiến Giao. Ông Giao ra đón Trường Chinh cùng các đồng chí về làng. Trong hoàn cảnh bí mật bị đe dọa, cuộc họp không dừng lại: các ngày 10 và 11-3, hội nghị tiếp tục tại nhà cụ Đám Thi. [2]

Bản Chỉ thị giữa những cơ sở bí mật

Giữa mạng lưới cơ sở ấy, Trường Chinh soạn thảo bản Chỉ thị ngày 12-3-1945. Nội dung hội nghị xác định phát xít Nhật là kẻ thù chính, kẻ thù cụ thể trước mắt của nhân dân Đông Dương. Một biến động lớn cần được nhận diện kịp thời để phong trào có phương hướng hành động; công việc của người Tổng Bí thư lúc này là góp phần chuyển nhận định ấy thành văn kiện chỉ đạo. [1]

Ký ức của Nguyễn Tiến Giao làm rõ hơn điểm tựa của công việc đó. Những ngày hội nghị diễn ra, ông vờ kéo vó, câu cá ở ao để cảnh giới, báo hiệu khi có động. Mãi sau này, ông mới biết Trường Chinh đã viết bản Chỉ thị tại nhà mình. Nhà cụ Đám Thi là nơi hội nghị tiếp tục; nhà người liên lạc là nơi văn kiện được viết. Những địa điểm gần gũi của làng quê đã cùng bảo vệ một công việc có ý nghĩa đối với cách mạng cả nước. [2]

Bản Chỉ thị trở thành kim chỉ nam cho cao trào kháng Nhật cứu nước, tiến tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám. Với Trường Chinh, dấu ấn để lại ở Đình Bảng không chỉ là những lần đi về hoạt động bí mật, mà còn là bản văn kiện được soạn thảo đúng bước ngoặt lịch sử. Nhớ địa danh ấy cũng là nhớ một đóng góp cụ thể của ông, được thực hiện trong sự đùm bọc, bảo vệ tận tình của nhân dân. [2]