Cô Tư Liên – Tiếng hát văn công và hành trình đánh thức chiếu cói nhuộm màu tự nhiên
Thời thanh xuân, cô Tư Liên (Phan Thị Liên) là một đóa hoa rực rỡ của đoàn văn công quân khu. Tiếng hát trong trẻo, điệu múa uyển chuyển của cô từng mang lại nụ cười, xua tan nỗi nhớ nhà và tiếp thêm sức mạnh cho hàng ngàn chiến sĩ trước giờ ra trận. Cô là người mang cái đẹp, mang văn hóa nghệ thuật để nuôi dưỡng tâm hồn người lính. Khi tiếng súng đã ngừng, cô trở về với cuộc sống đời thường, nhưng tình yêu đối với những giá trị văn hóa cốt lõi của dân tộc vẫn luôn cháy bỏng.
Nhìn thấy nghề dệt chiếu cói truyền thống của Vĩnh Long đang lụi tàn vì bị các loại chiếu nhựa, nệm mút công nghiệp chèn ép, cô Tư Liên quyết tâm phục dựng. Tuy nhiên, điều khiến cô trăn trở nhất là các xưởng dệt hiện nay đều sử dụng phẩm màu hóa học độc hại để nhuộm cói, vừa gây ô nhiễm nguồn nước sông Cổ Chiên, vừa gây kích ứng da cho người sử dụng, đặc biệt là trẻ sơ sinh. Với sự nhạy cảm của một người làm nghệ thuật, cô Tư Liên bắt đầu hành trình gian nan: đi tìm lại công thức nhuộm màu tự nhiên đã bị thất truyền từ thời ông bà.
Cô lặn lội khắp các vùng rừng ngập mặn, các khu vườn cổ để thu thập quả mặc nưa cho màu đen tuyền vĩnh cửu, vỏ cây đước cho màu nâu đỏ trầm ấm, và lá bàng non kết hợp với bùn sình cho màu xanh lục nhạt. Quá trình nhuộm tự nhiên cực kỳ kỳ công. Sợi cói phải được phơi đủ nắng, tước đều tăm tắp, sau đó ngâm đun trong nước cốt thảo mộc hàng chục giờ đồng hồ, phơi khô rồi lại nhúng, lặp đi lặp lại đến khi màu sắc thấm sâu vào từng thớ sợi. Những chiếc chiếu cói do xưởng của cô Tư Liên dệt ra không có màu sắc chói lọi, sặc sỡ mà mang một vẻ đẹp thô mộc, thanh nhã và thoang thoảng mùi hương đồng nội. Hơn thế nữa, cô còn thu nhận những phụ nữ khó khăn, những cô gái lầm lỡ trong vùng vào xưởng, truyền nghề và truyền cả tình yêu văn hóa cho họ. Tiếng hát văn công năm xưa nay đã hòa vào tiếng lách cách của khung cửi, dệt nên những tấm chiếu bình yên cho muôn nhà.
