‘Cỗ xe tam mã’ của Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp tại Mường Phăng

Từ trái qua phải: Đại tá Nguyễn Văn Hiếu, Đại tá Lê Trọng Nghĩa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, phu nhân Đặng Bích Hà. Ảnh: Tư liệu.

Người thứ nhất là ông Trần Văn Quang – Cục trưởng Cục Tác chiến. Người thứ hai là ông Lê Trọng Nghĩa – Cục trưởng Cục Quân báo. Người thứ ba là ông Nguyễn Văn Hiếu – Chánh Văn phòng Bộ Quốc phòng kiêm Thư ký Đại tướng. Còn tất cả các cán bộ xuống đơn vị trực tiếp chỉ huy chiến đấu.

“Ba nhân vật chính mà giúp cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp lúc bấy giờ là như thế”, Đại tá Lê Trọng Nghĩa lúc sinh thời kể chuyện.

Không thể đánh nhanh

Chúng tôi thắc mắc, trên Mường Phăng không thấy có riêng lán Quân báo. Ông Nghĩa cho biết, ông ở ngay bên cạnh lán Đại tướng – Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp. Cục trưởng Thông tin liên lạc Hoàng Đạo Thúy thì ở lán điện đài. “Lán tôi có thể sang lán Cục Tác chiến rồi gặp ngay Đại tướng Võ Nguyên Giáp”, nguyên Cục trưởng Cục Quân báo chia sẻ.

Ông Cao Pha (Cục phó Cục Quân báo), ông Đỗ Đức Kiên (Cục phó Cục Tác chiến) cũng ở các lán trong Sở chỉ huy Mường Phăng nhưng được phái đi xuống đơn vị trực tiếp chỉ huy chiến đấu.

Ngày 5.1.1954, Tổng Tư lệnh lên đường ra tiền tuyến. Chánh Văn phòng Tổng Quân ủy – Bộ Quốc phòng Nguyễn Văn Hiếu (1925 – 2015), Cục trưởng Cục Tác chiến Trần Văn Quang (1917 – 2013), Cục trưởng Cục Quân báo Lê Trọng Nghĩa theo Tổng Tư lệnh hành quân ra mặt trận. Đêm đi, ngày nghỉ. “Cỗ xe tam mã” này hằng ngày nắm tình hình các chiến trường trong cả nước, chủ yếu là mặt trận Điện Biên Phủ.

Trước đó, ngày 26.11.1953, cơ quan tiền phương của Bộ Tổng Tư lệnh do các ông Hoàng Văn Thái, Lê Liêm, Đặng Kim Giang đã lên Tây Bắc chuẩn bị chiến trường. Theo Tờ trình về phương án tác chiến do Tổng Quân ủy gửi Bộ Chính trị (ngày 6.12.1953), dự kiến Điện Biên Phủ sẽ là một trận công kiên lớn nhất từ trước đến nay, quân số tổng quát của ta là 42.750 người, thời gian tác chiến ước độ 45 ngày. Tổng Quân ủy chỉ định Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp kiêm Bí thư Đảng ủy, Chỉ huy trưởng chiến dịch.

Hành quân đến hang Thẩm Púa, Tổng Tư lệnh hội ý Đảng ủy chiến dịch. Các đảng ủy viên Hoàng Văn Thái, Lê Liêm, Đặng Kim Giang lần lượt phát biểu ý kiến. Ba ông đề nghị cần tranh thủ đánh ngay trong lúc địch chưa tăng thêm quân và chưa củng cố công sự. Theo ý kiến của Bộ chỉ huy tiền phương, ta có khả năng giành thắng lợi trong hai ngày và ba đêm. Điều các ông lo lắng là nếu chiến dịch kéo dài, sẽ không giải quyết được vấn đề bảo đảm hậu cần. Bộ chỉ huy tiền phương cũng cho biết Cố vấn Trung Quốc cùng đi chuẩn bị chiến trường đều nhất trí là cần tranh thủ đánh sớm.

Bí thư Đảng ủy Võ Nguyên Giáp cảm thấy chủ trương này không ổn, muốn nghe thêm tình hình.

“Anh nêu ý kiến của mình là không thể đánh nhanh được”, Đại tá Nguyễn Văn Hiếu kể trong hồi ký. “Nhưng cũng chưa thật đủ cơ sở thực tế để bác bỏ phương án đã được những người đi trước lựa chọn. Trước tình hình như vậy, anh đồng ý mở hội nghị cán bộ để triển khai các công tác chuẩn bị chiến đấu. Anh nói riêng với tôi những suy nghĩ và sự cân nhắc của anh, dặn cần theo dõi tình hình, nghiên cứu, suy nghĩ và chỉ được trao đổi riêng với anh về vấn đề này”.