Hành trình 80 năm trở về đất mẹ của người anh hùng trẻ tuổi Lý Tự Trọng
Sau khi hy sinh vào năm 1931 tại Khám Cám Lớn (Sài Gòn) khi mới 17 tuổi, phần mộ của anh Lý Tự Trọng bị thực dân Pháp chôn giấu và thất lạc suốt 80 năm. Đến đầu năm 2011, sau nhiều năm kiên trì tìm kiếm bằng cả phương pháp pháp y hiện đại lẫn hồ sơ lưu trữ lịch sử, các cơ quan chức năng cùng gia đình đã quy tập thành công hài cốt của anh tại Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM). Sự kiện cất bốc và rước hài cốt anh về quê hương Hà Tĩnh năm 2011 đã xúc động hàng triệu trái tim người Việt Nam.
Bối cảnh lịch sử và sự hy sinh (1931)
Ngày 9/2/1931, trong một buổi tuyên truyền cách mạng tại Sài Gòn, Lý Tự Trọng đã bắn chết tên mật thám Le Grand để bảo vệ đồng chí của mình.
Ông bị bắt, chịu nhiều tra tấn dã man nhưng không khai báo. Ngày 21/11/1931, thực dân Pháp xử tử ông khi ông mới 17 tuổi. Thi hài ông bị bí mật chôn cất tại nghĩa trang bãi rác Chợ Quán (nay là khu vực Công viên Lê Thị Riêng, Q.10, TP.HCM).
Hành trình tìm kiếm gian nan (Giai đoạn 2010 – 2011)
Manh mối lịch sử: Suốt nhiều thập kỷ, vị trí mộ bị thất lạc do quy hoạch đô thị. Đầu năm 2010, Ban Bí thư Trung ương Đoàn phối hợp với Bộ Công an, UBND TP.HCM và gia đình quyết tâm mở chiến dịch tìm kiếm.
Quá trình khai quật (Tháng 4/2011): Dựa trên sơ đồ cổ của thực dân Pháp và nhân chứng lịch sử, các nhà khoa học, bác sĩ pháp y đã khai quật tại khu vực công viên Lê Thị Riêng và tìm thấy một bộ hài cốt còn tương đối nguyên vẹn cùng các di vật (đinh đóng quan tài Pháp, dấu vết giọt máu khô...).
Xác minh ADN: Mẫu xương được đưa đi giám định ADN đối chiếu với dòng họ Lê Hữu tại Hà Tĩnh, cho kết quả chính xác 100%.
Lễ truy điệu và Trở về đất mẹ (Tháng 4/2011)
Ngày 30/4/2011, Lễ truy điệu anh hùng Lý Tự Trọng được tổ chức trọng thể tại TP.HCM.
Hài cốt của anh được đưa về an táng tại quê nhà (xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh) trong sự đón chào, tiếc thương và tự hào của hàng vạn nhân dân và thanh niên cả nước.
