Cối 82 tập kích sân bay

Đại tá Hồ Ngọc Sơn, nguyên Trưởng phòng Thông tấn quân sự (Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị) vốn nổi tiếng với bài thơ “Tình em” viết tại chiến trường Tây Nguyên trong kháng chiến chống Mỹ, được nhạc sĩ Huy Du phổ nhạc mà nhiều người mến mộ. Trong buổi trò chuyện tại căn phòng trên gác hai của Khu tập thể Nhà máy Rượu Hà Nội (quận Hai Bà Trưng, TP Hà Nội), chúng tôi mới biết ông từng chỉ huy phân đội cối 82mm phối hợp với đặc công tổ chức hai trận tập kích vang dội vào sân bay của quân Mỹ.

Bão lửa ở sân bay Plei-cu

Năm 1964, quân ngụy Sài Gòn lâm vào thế yếu, Mỹ đưa quân tới miền Nam tham chiến, chấm dứt sự can thiệp hạn chế ở mức cung cấp viện trợ và cố vấn như trước. Ở Tây Nguyên, Mỹ đưa trực thăng tới sân bay Plei-cu để cơ động, rải chất độc hóa học, thả biệt kích… ngăn chặn các hành động của ta. Tại đây, chúng bố trí một tiểu đoàn lính Mỹ làm nhiệm vụ bảo vệ. Khi đó, ông Sơn là Đại đội trưởng cối 82mm thuộc Trung đoàn 2, Quân khu 5, được giao nhiệm vụ phối hợp với Đại đội Đặc công 460 tập kích, tiêu diệt sân bay Plei-cu. Để đánh được mục tiêu này, ông và đồng đội phải hành quân bộ, luồn rừng 4 ngày từ sông La Bà, đầu nguồn sông Ba mới đến được vị trí tập kết, đồng thời mất hơn một tuần trinh sát, xây dựng kế hoạch và báo cáo trên phê duyệt.

Ông kể, lúc ấy, Mỹ cho rằng ta chưa đủ sức đánh sân bay nên phòng bị sơ sài bằng mấy hàng rào kẽm gai. Lực lượng bảo vệ ở trong lều che vải dù ngay cạnh sân bay chứ không có công sự. Khi trinh sát, ông phải nhờ chiến sĩ đặc công Thanh Minh Tám đo bước chân từ máy bay cuối cùng ra hàng rào đầu tiên để tính toán phương án. Để xác định vị trí đặt cối 82mm, trong đêm, ông và chiến sĩ liên lạc phải dùng dây dù dài 20m phối hợp đo khoảng cách từ hàng rào ra ngoài rồi đánh dấu. Khi bàn kế hoạch tác chiến, đồng chí Tâm, Đại đội trưởng và đồng chí Đãi, Chính trị viên của đại đội đặc công bộc bạch là chỉ lo cối của ông Sơn “đấm lưng” quân nhà mình. Vì đây là lần đầu tiên hai lực lượng phối hợp chiến đấu nên nếu không hiệp đồng tỉ mỉ sẽ rất nguy hiểm.

Theo kế hoạch, ông đặt 4 khẩu cối 82mm cách hàng rào đầu tiên của địch 40m. Các khẩu cối nằm lộ thiên, cách nhau khoảng 15m. Mỗi khẩu bắn 10 phút hết 40 quả đạn để diệt bộ binh Mỹ, sau đó sẽ thu khí tài rồi rút luôn vì lo xe tăng địch từ thị xã Plei-cu cơ động ra, đánh vào sau lưng đội hình chiến đấu, thương vong sẽ rất lớn. Những ngày sau, vào ban đêm, ông luyện cho bộ đội tập đi tập lại cách chỉnh cối bắn ở 3 tầm: 1,2km, 1,4km, 1,6km (tính từ nơi đặt cối đến vị trí quân Mỹ làm nhiệm vụ bảo vệ trú quân) và động viên tư tưởng cho mọi người.

Sau Tết Nguyên đán năm 1965 mấy ngày thì trên phê chuẩn kế hoạch. 21 giờ hôm ấy, ông cho đơn vị cơ động vào vị trí và triển khai đội hình chiến đấu. Đến 23 giờ, sau hiệu lệnh của ông Sơn là cối 82mm của ta trút bão lửa xuống đầu quân Mỹ rồi rút luôn như kế hoạch đã định. Khi đã về đến căn cứ, ông được trên thông báo, hôm đó đạn cối của ta diệt khoảng 350 tên Mỹ; lực lượng đặc công diệt được 47 trực thăng, trong đó chiến sĩ Thanh Minh Tám diệt 7 chiếc và sau này được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

Ánh chớp trên đỉnh Hòn Cong

Khi đang là Trợ lý tuyên huấn Đoàn Sao Vàng thì ông Sơn được đồng chí Giáp Văn Cương, Sư đoàn trưởng, giao nhiệm vụ cơ động từ Bình Định lên Gia Lai, chỉ huy lực lượng cối 82mm và phối hợp với Tiểu đoàn Đặc công 407 tập kích sân bay Tân Tạo. Khi đến nơi, qua đồng chí Châu Khải Địch, Trưởng phòng Đặc công quân khu, ông được biết cụ thể yêu cầu nhiệm vụ, lực lượng, trang bị vũ khí bảo đảm cho thực hiện trận đánh.

Sân bay Tân Tạo do một lữ đoàn trong Sư đoàn Không vận số 1 của quân Mỹ quản lý. Từ đây, trực thăng các loại đưa lực lượng, vũ khí tỏa đi các nơi ở Tây Nguyên và các tỉnh Nam Trung Bộ để càn quét, bình định. Ở thời điểm đó, hình thức tác chiến “trực thăng vận” với sức cơ động cao được ca tụng là “sáng tạo quân sự độc đáo”, đánh “thẳng vào đầu”, khiến đối phương không kịp trở tay, tránh né, được quân đội Mỹ áp dụng thử nghiệm ở cấp lữ đoàn và sư đoàn. Trước khi xây dựng sân bay này, địch đã thả các loại bom đẩy dân làng đi xa tới 20km, rồi dùng các loại phương tiện san phẳng. Tại đây, địch bố trí 16 lớp hàng rào kẽm gai bảo vệ. Giữa hai hàng rào chúng bố trí nhiều loại mìn chống tăng, chống bộ binh dày đặc, đồng thời tổ chức các chốt gác nhiều vòng, nhiều lớp. Ban đêm, địch rọi đèn pha sáng trắng, liên tục tổ chức lực lượng đi tuần bằng xe cơ giới. Ban ngày, địch bắn pháo ra những vị trí nghi ngờ, cách hàng rào đầu tiên hơn 30m. Trên đường băng, máy bay trực thăng địch đậu san sát như một bầy chuồn chuồn lớn. Nhà dù màu trắng, đỏ, vàng căng trên một vùng rộng bao la. Ban đêm, đèn điện trong sân bay sáng trưng như thị trấn. Địch bố trí sở chỉ huy và quân lính ở sâu bên trong, cách hàng rào thứ nhất hơn 2km.

Để trinh sát hết chiều sâu vật cản bảo vệ sân bay là rất khó khăn. Ngay hôm đầu đi trinh sát, ông Sơn và lực lượng đặc công đã gặp địch đi rải truyền đơn suýt bị chúng phát hiện. Những đêm sau đó, đặc công chỉ vào được đến hàng rào thứ 4 là phải rút; có người vào đến được hàng rào thứ 6 thì gặp địch cũng phải rút ra ngoài.

Đang lúc khó khăn thì ta gặp được Nhon Chiu, Trung đội trưởng du kích người địa phương. Nhon Chiu đã dẫn bộ đội đi men theo con suối cạn dọc sườn hai quả đồi, nơi địch chủ quan không bố trí quân canh phòng thì ta mới đột nhập vào trận địa để trinh sát. Kỳ công hơn, các chiến sĩ đặc công đã lên được đỉnh Hòn Cong, sờ vào khẩu đại liên bảo vệ sân bay và đặt đài quan sát chỉ huy không lưu của địch. Ông đã đề xuất phương án bố trí 8 khẩu cối 82mm gần hàng rào thứ nhất, mỗi khẩu cách nhau 10m và sẽ bắn cấp tập 3 tầm, 3 hướng khác nhau vào đường băng, nơi địch để máy bay. Để chắc thắng, suốt 8 đêm liền, ông thức trắng để huấn luyện bộ đội thuần thục động tác chỉnh bắn 3 tầm và 3 hướng trong thời gian ngắn nhất. Ban ngày, các pháo thủ lại thục luyện thao tác máy ngắm bắn cho thật nhuần nhuyễn, đạt độ chính xác gần như tuyệt đối.

Theo kế hoạch tác chiến, ngay sau Tết Nguyên đán, trong lúc địch còn lơ là, mất cảnh giác, ta quyết định tập kích. Đêm hôm đó, đặc công tiềm nhập thuận lợi. Đến 22 giờ, ông Sơn lệnh cho các khẩu đội dàn trận, mở sẵn thùng đạn, lắp ngòi nổ và đợi hiệu lệnh nổ súng. Khi đồng hồ chỉ 24 giờ được vài phút, bỗng một ánh chớp lóe lên trên đỉnh Hòn Cong. Ông hô to: “Bắn!”. Liền đó là những tiếng tum, tum của đạn thoát nòng vang lên liên hồi. Đạn cối vạch đường cong cầu vồng trên bầu trời tối đen rồi trút xuống sân bay địch. Những tiếng nổ ùng oàng nối nhau liên tiếp, hòa với tiếng súng, tiếng thủ pháo của đặc công trên đỉnh Hòn Cong và trong tung thâm phòng ngự của địch đan xen trong những đám cháy dữ dội như tiếp thêm niềm tin chiến thắng cho các chiến sĩ.

Sau 10 phút, mỗi khẩu cối 82mm bắn 40 quả đạn ở 3 tầm, 3 hướng khác nhau đã trùm kín toàn bộ bề rộng của sân bay địch. Ngay lập tức, ông Sơn hạ lệnh thu vũ khí, nhanh chóng rút quân men theo phía nam của hàng rào thứ nhất chứ không rút theo đường vào. 10 phút sau, các pháo cỡ lớn của địch từ xa trút đạn dồn dập vào trận địa cối và xung quanh. Khi về đến đơn vị, mọi người ôm nhau sung sướng không sao tả xiết.

Ngày hôm sau bầu trời im ắng, thanh bình, khác hẳn với bài “trả đũa” thường thấy ở quân Mỹ. Mãi đến gần tối, Hồ Ngọc Sơn mới thấy hai chiếc trực thăng bay lượn quan sát. Ông phán đoán, trận đánh đã làm địch thiệt hại nặng nề và gần như tê liệt, mất sức cơ động. Hơn 20 ngày sau trận đánh ấy, ông Sơn mới về lại sở chỉ huy của sư đoàn. Một buổi trưa, ông Sơn được Sư đoàn trưởng Giáp Văn Cương và Chính ủy Sư đoàn Đặng Hòa mời ăn cơm. Tại đây, Sư đoàn trưởng thông báo, trận đánh đó ta đã bắn cháy và phá hủy 97 trực thăng, Tiểu đoàn Đặc công 407 diệt 500 lính, làm tê liệt hoạt động của lữ đoàn dự bị ở hậu cứ của địch. Sau này, ông Sơn được tặng thưởng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng ba về thành tích trong trận đánh ấy.