Còn cái lai quần cũng đánh
Nguyễn Thị Út (Út Tịch) (1931–1968) là nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, nổi tiếng với câu nói "Còn cái lai quần cũng đánh". Quê Trà Vinh, bà tham gia 23 trận đánh, nuôi 6 con nhỏ nhưng vẫn kiên cường chiến đấu, trở thành biểu tượng "Người mẹ cầm súng" trong kháng chiến chống Mỹ.
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ ác liệt, giữa mảnh đất Trà Vinh đầy nắng gió, có một người phụ nữ đã trở thành biểu tượng bất khuất của dân tộc – Nguyễn Thị Út, hay còn gọi thân thương là Út Tịch. Sinh năm 1931 trong một gia đình nghèo, tuổi thơ của Út Tịch sớm gắn với cơ cực và áp bức. Nhưng chính hoàn cảnh ấy đã hun đúc trong bà một ý chí mạnh mẽ và lòng căm thù giặc sâu sắc. Khi thực dân quay lại xâm lược Nam Bộ, bà không ngần ngại đứng lên chiến đấu. Câu nói mộc mạc mà đanh thép của bà: “Nó đánh mình, mình đánh nó!” đã trở thành tuyên ngôn sống của cả cuộc đời. Lớn lên giữa chiến tranh, Út Tịch vừa là người mẹ của sáu đứa con nhỏ, vừa là một nữ du kích kiên cường. Trong suốt những năm tháng chiến đấu, bà tham gia hàng chục trận đánh lớn nhỏ, trực tiếp đối mặt với hiểm nguy nơi chiến trường. Có lúc bị thương, có khi mất mát, nhưng chưa bao giờ bà lùi bước. Người ta nhớ đến bà không chỉ bởi những chiến công, mà còn bởi một câu nói đã đi vào lịch sử:
“Còn cái lai quần cũng đánh!”
Đó không chỉ là lời thách thức kẻ thù, mà còn là biểu tượng của ý chí chiến đấu đến cùng, không khuất phục, không đầu hàng. Sau phong trào Đồng khởi, Út Tịch cùng chồng tiếp tục tham gia lực lượng vũ trang của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Năm 1964, bà được kết nạp vào Đảng. Từ đó, bà càng thêm vững vàng, trở thành chỗ dựa tinh thần cho đồng đội và nhân dân địa phương. Cuộc đời bà khép lại trong một trận bom B52 ác liệt vào ngày 27 tháng 11 năm 1968. Sự hy sinh của bà để lại niềm tiếc thương vô hạn, nhưng cũng làm sáng ngời hình ảnh người phụ nữ Việt Nam thời chiến – vừa là mẹ hiền, vừa là chiến sĩ. Sau này, hình tượng Út Tịch được nhà văn Nguyễn Thi khắc họa trong tác phẩm “Người mẹ cầm súng”, rồi được dựng thành phim “Mẹ vắng nhà”. Từ trang sách đến màn ảnh, bà sống mãi như một biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước. Người mẹ năm xưa đã đi xa, nhưng câu nói ấy vẫn còn vang vọng:
“Còn cái lai quần cũng đánh!” Đó là tiếng nói của một thời hoa lửa, của một dân tộc không bao giờ khuất phục.
