"Còn cái lai quần cũng đánh" - câu nói của người mẹ cầm súng

Tại xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, có một câu nói đã đi vào lịch sử kháng chiến chống Mỹ của dân tộc: "Còn cái lai quần cũng đánh". Người nói ra câu ấy là Nguyễn Thị Út, thường được gọi bằng cái tên thân thuộc Út Tịch, sinh năm 1931 trong một gia đình nghèo khó, từng phải đi ở đợ từ nhỏ. Người dẫn dắt bà vào con đường cách mạng là liệt sĩ Nguyễn Hòa Luông, người đã huấn luyện, dạy dỗ cho cô bé tên Út và người bạn đời sau này của bà, cùng làm nhiệm vụ liên lạc và cầm súng đánh trận.

Từ một cô gái làm công tác giao liên, trinh sát, Út Tịch dần trở thành một nữ du kích gan dạ, rồi được cử làm Tiểu đội trưởng Đội du kích nữ xã Tam Ngãi. Dù phải vừa chăm lo gia đình, nuôi dạy con cái, bà vẫn không rời chiến trường, có những lúc bụng mang dạ chửa nhưng vẫn xông pha nơi tuyến đầu ác liệt. Ngày 5 tháng 5 năm 1965, với những chiến công trong chiến đấu, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba.

Cuộc đời và những chiến công của Út Tịch đã được nhà văn, liệt sĩ Nguyễn Thi ghi chép lại và xây dựng thành hình tượng trung tâm trong truyện ký "Người mẹ cầm súng", sau này được chuyển thể thành bộ phim điện ảnh "Mẹ vắng nhà" do Nguyễn Khánh Dư làm đạo diễn. Nhạc sĩ Phan Nhân còn lấy cảm hứng từ bà để sáng tác bài hát thiếu nhi "Em là con gái má Út Tịch". Ngày nay, một con đường tại phường Tân Sơn Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh cũng được đặt theo tên bà.