Con cháu và người nối nghiệp chí khí Phan Đình Phùng

Phan Đình Phùng sinh năm 1847 tại làng Đông Thái thuộc huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh, là vị Tiến sĩ triều Nguyễn và là thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Hương Khê chống thực dân Pháp, đã khép lại cuộc đời vào năm 1895 khi còn nhiều dự định dang dở. Ông không để lại nhiều dấu ấn về đời tư theo cách thông thường, nhưng dòng họ và quê hương Hà Tĩnh luôn coi ông như người con tiêu biểu nhất. Con cháu trong họ lớn lên trong niềm tự hào xen lẫn ý thức trách nhiệm phải sống xứng đáng. Câu chuyện về ông trở thành gia tài tinh thần chung của cả dòng tộc.

Trong các gia đình của dòng họ, ông bà thường kể cho con cháu nghe về Phan Đình Phùng như kể về tấm gương học tập và rèn luyện. Các cháu được nhắc rằng ông xuất thân từ hoàn cảnh bình dị, nhờ ham học và sống có lý tưởng nên đã làm được việc lớn cho đất nước. Lời kể giản dị ấy có sức thuyết phục đặc biệt đối với trẻ nhỏ. Nhiều cháu đã lấy ông làm động lực để cố gắng trong học tập.

Ở phạm vi rộng hơn, những người nối nghiệp tinh thần của Phan Đình Phùng chính là các thế hệ thanh niên, công nhân và trí thức tiếp bước con đường ông đã mở. Từ từ vị quan văn đỗ đạt cao, cương trực, đã từ chối con đường quan lộ yên ổn để đứng lên lãnh đạo nghĩa quân suốt mười năm, xây dựng căn cứ trong núi rừng, tổ chức lực lượng, chế tạo vũ khí và kiên trì kháng chiến cho đến khi qua đời trong căn cứ, lý tưởng mà ông theo đuổi là độc lập cho dân tộc và cuộc sống tốt đẹp cho người lao động. Ngày nay, nhiều bạn trẻ tình nguyện về quê hương ông để tham gia hoạt động xã hội và tìm hiểu lịch sử. Sự tiếp nối ấy không ồn ào nhưng bền bỉ và chân thành.

Nhà trường và các tổ chức thanh niên ở Hà Tĩnh và ở căn cứ Vụ Quang và vùng núi rừng Hà Tĩnh thường lấy tên tuổi Phan Đình Phùng để đặt cho các phong trào thi đua và câu lạc bộ. Các em học sinh thi kể chuyện về ông, thi học tốt và làm việc tốt để xứng đáng với truyền thống. Thầy cô khéo léo lồng ghép bài học đạo đức vào những hoạt động cụ thể. Qua đó, con cháu hôm nay hiểu rằng nối nghiệp không phải là lặp lại quá khứ mà là sống tốt trong hiện tại.

Điều đáng mừng là con cháu trong dòng họ của Phan Đình Phùng phần nhiều sống giản dị và có ý thức giữ gìn nếp nhà. Họ không ỷ vào danh tiếng của tiền nhân mà tự nỗ lực học hành và lao động lương thiện. Mỗi khi quê hương có việc chung như tôn tạo khu lưu niệm hay giúp đỡ học sinh nghèo, con cháu trong họ thường đi đầu đóng góp. Cách sống khiêm nhường ấy chính là sự nối nghiệp đẹp nhất đối với nhân cách của ông.

Các nhà giáo dục cho rằng việc giáo dục con cháu bằng tấm gương Phan Đình Phùng cần tránh sáo rỗng và áp đặt. Thay vì bắt các cháu phải ghi nhớ máy móc, người lớn nên kể chuyện một cách chân thực và gợi mở suy nghĩ. Khi các cháu tự đặt câu hỏi và tự tìm câu trả lời, bài học sẽ thấm sâu hơn. Phương pháp ấy giúp truyền thống trở thành niềm tin tự nguyện chứ không phải gánh nặng.

Trong dòng chảy hiện đại, con cháu của quê hương Phan Đình Phùng còn nối nghiệp ông bằng những việc làm thiết thực như học nghề, khởi nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Nhiều người trẻ từ Hà Tĩnh đi làm ăn xa vẫn hướng về quê, gửi tiền giúp đỡ gia đình và đóng góp cho cộng đồng. Họ hiểu rằng yêu nước hôm nay thể hiện trước hết ở việc lao động trung thực và sống có trách nhiệm. Đó là sự kế thừa tinh thần vượt thời gian.

Nhìn lại, dù thời gian đã lùi xa từ năm 1895, sợi dây giữa Phan Đình Phùng và các thế hệ con cháu vẫn bền chặt. Quá khứ cho hiện tại điểm tựa, hiện tại cho quá khứ sự tiếp nối xứng đáng. Mỗi thành công nhỏ của con cháu hôm nay đều là nén hương thơm dâng lên tiền nhân. Và như vậy, tinh thần của ông vẫn tiếp tục sống trong từng nếp nhà và từng bước đi của quê hương.