CON CHỮ NẢY MẦM DƯỚI LÒNG ĐẤT

Những năm 1967 - 1968, mảnh đất Vĩnh Linh (Quảng Trị) được ví như một "túi bom" khổng lồ. Mặt đất bị cày xới đến mức không còn một bóng cây xanh, mọi sự sống của người dân đều dịch chuyển xuống hệ thống địa đạo chật hẹp, ẩm ướt sâu hàng chục mét dưới lòng đất. Trong hoàn cảnh ngặt nghèo ấy, tiếng bom đạn có thể làm rung chuyển đất trời, nhưng không thể dập tắt được tiếng đọc bài của các em thơ.

Thầy giáo Lê Văn Thuyết khi ấy là một thanh niên 20 tuổi, mang theo hành lý là một ba lô đầy sách giáo khoa và những viên phấn viết bảng lặn lội từ vùng tự do vào tuyến lửa. Nhiệm vụ của thầy không phải là cầm súng ra trận, mà là giữ gìn "mạch chữ" cho thế hệ tương lai của đất nước.

Lớp học của thầy Thuyết nằm ở một ngách ranh của địa đạo Vịnh Mốc. "Bàn" của học trò là những hòm gỗ đựng đạn cũ xếp lại, "bảng" của thầy là một mảnh gỗ phẳng được bôi than củi cho đen lại. Căn hầm chỉ cao chưa đầy một mét rưỡi, thầy Thuyết và mười mấy học trò nhỏ luôn phải khom lưng, ngồi san sát nhau để nhường chỗ cho ngọn đèn dầu lạc leo lét sáng.

Gian khổ nhất là những ngày địch đánh phá liên tục cả tuần liền. Cửa địa đạo bị sập, không khí dưới hầm trở nên loãng và ngột ngạt thở không ra hơi. Ngọn đèn dầu vì thiếu oxy mà lụi dần rồi tắt hẳn. Các em nhỏ bắt đầu mệt mỏi, có em bật khóc vì ngột ngạt và sợ hãi.

Trong bóng tối dày đặc của lòng đất, thầy Thuyết không hề bối rối. Thầy ôm các học trò vào lòng, dùng giọng nói ấm áp của mình để kể cho các em nghe về bầu trời xanh bao la bên ngoài, về những cánh đồng lúa chín vàng ở miền Bắc, và về ngày đất nước thống nhất các em sẽ được cắp sách đến những ngôi trường khang trang rợp bóng mát. Để tiếp tục bài học, thầy Thuyết hướng dẫn các em chơi trò "viết chữ lên lưng nhau". Người ngồi trước đoán chữ người ngồi sau viết. Những tiếng cười khúc khích vang lên, xua tan đi bầu không khí nghẹt thở và tiếng bom rền rĩ trên đỉnh đầu.

Có những hôm, vừa dứt tiếng bom bão, thầy Thuyết lại cùng các chiến sĩ dân quân bò lên mặt đất, tìm nhặt những mảnh xác máy bay bằng nhôm đem về mài nhẵn, phát cho học trò làm bảng viết thay cho tập vở đã rách nát. Con chữ cứ thế nảy mầm, lớn lên từ bóng tối và sự thiếu thốn tột cùng.

Chiến tranh kết thúc, những học trò dưới lòng đất của thầy Thuyết năm xưa giờ đã trưởng thành, nhiều người trở thành kỹ sư, bác sĩ, sĩ quan quân đội góp công xây dựng đất nước.

Mỗi dịp kỷ niệm ngày nhà giáo, ông giáo già Lê Văn Thuyết lại lật mở cuốn sổ tay ố vàng, nơi ghi tên những đứa học trò "địa đạo" năm nào. Đối với ông, những tháng ngày dạy học dưới làn bom đạn ấy chính là khúc ca kiêu hãnh nhất của cuộc đời, chứng minh rằng dù kẻ thù có thể hủy diệt mặt đất, nhưng không bao giờ khống chế được khát vọng tìm kiếm tri thức và lòng yêu nước của người dân Việt Nam.