"CÒN ĐỒNG ĐỘI NGOÀI MẶT TRẬN..."

Năm 1969, sau trận bom ác liệt trên đường hành quân vào Triệu Phong, chiến sĩ Đường Xuân Tam được đưa về Quân y Trung đoàn 27 điều trị. Những mảnh bom găm vào chân trái, lưng và đôi mắt bị sức ép làm tổn thương khiến ông phải tạm rời xa đơn vị. Đó là lần đầu tiên kể từ ngày nhập ngũ, người lính trẻ phải nằm lại phía sau trong khi đồng đội vẫn tiếp tục chiến đấu nơi tuyến lửa.

Theo hồ sơ và lời kể của ông, thời gian điều trị kéo dài gần năm tháng. Với nhiều người, đó là quãng thời gian để hồi phục sức khỏe. Nhưng với ông Tam, mỗi ngày ở bệnh xá lại là một ngày đầy trăn trở.

Bệnh xá dã chiến khi ấy nằm giữa rừng. Điều kiện thiếu thốn đủ bề. Những chiếc võng mắc san sát dưới tán cây, những mái lán lợp bằng lá rừng chỉ đủ che mưa nắng. Thuốc men rất khan hiếm, nhiều khi chỉ có thể cầm máu, băng bó rồi trông chờ vào sức chịu đựng và ý chí của người thương binh.

Ông nhớ những đêm nằm lặng nghe tiếng máy bay gầm rú từ phía chiến trường. Mỗi lần tiếng bom vọng về từ xa, lòng ông lại nóng như lửa đốt. Ông biết, ở nơi ấy, những người đồng đội từng cùng mình giữ cao điểm 544 vẫn đang đối mặt với bom đạn từng giờ, từng phút.

Điều khiến ông day dứt nhất không phải những cơn đau từ vết thương.

Mà là cảm giác mình đang ở phía sau.

Trong bệnh xá, mỗi ngày đều có những thương binh mới được đưa về. Có người chỉ bị xây xát nhẹ, nhưng cũng có người bị thương rất nặng. Nhiều người vừa được băng bó xong đã hỏi ngay tin tức đơn vị mình còn bao nhiêu người, ai còn, ai mất. Những câu hỏi ấy khiến ông Tam càng thêm nhớ đồng đội.

Ông kể rằng, cứ mỗi lần có cán bộ từ đơn vị ghé qua bệnh xá, điều đầu tiên ông hỏi không phải là tình hình sức khỏe của mình, mà là tình hình chiến đấu ngoài mặt trận.

"Đơn vị mình bây giờ ở đâu?"

"Anh em có ai hy sinh không?"

"Các trận đánh vừa rồi thế nào?"

Mỗi câu trả lời đều khiến ông vừa mừng vừa lo. Mừng vì biết nhiều đồng đội vẫn bình an. Lo vì cuộc chiến phía trước vẫn còn vô cùng khốc liệt.

Các bác sĩ quân y luôn động viên ông yên tâm điều trị. Vết thương ở chân cần thời gian để liền lại. Mắt cũng cần được chăm sóc cẩn thận. Ai cũng mong ông khỏe hẳn rồi mới trở lại đơn vị.

Nhưng trong suy nghĩ của người lính trẻ, thời gian lúc ấy quý hơn bất cứ điều gì.

Mỗi ngày nằm lại phía sau đồng nghĩa với việc đồng đội ngoài mặt trận phải đối mặt với thêm một ngày gian khổ mà thiếu đi một người sát cánh.

Chính vì vậy, ngay khi vết thương vừa đỡ hơn, ông đã nhiều lần đề đạt nguyện vọng với cấp trên xin được trở lại đơn vị.

Có người khuyên ông nên ở lại điều trị thêm.

Có người bảo hãy chờ khỏe hẳn rồi đi.

Nhưng ông chỉ nhẹ nhàng trả lời bằng một câu nói mà hơn nửa thế kỷ sau vẫn còn được nhiều người nhắc nhớ:

"Còn đồng đội ngoài mặt trận, mình không thể ở lại phía sau."

Đó không phải là một khẩu hiệu.

Đó là tiếng nói xuất phát từ trái tim của một người lính.

Bởi ông hiểu hơn ai hết rằng ngoài chiến trường, mỗi người đều là chỗ dựa của nhau. Thiếu một người là đồng đội phải gánh thêm phần việc. Thiếu một người là hỏa lực của đơn vị giảm đi. Trong chiến tranh, đôi khi chỉ cần thiếu một người cũng có thể làm thay đổi kết quả của cả trận đánh.

Thấy quyết tâm của ông quá lớn, sau khi kiểm tra sức khỏe và nhận thấy vết thương đã tạm ổn định, cấp trên đồng ý cho ông trở lại đơn vị.

Ngày rời bệnh xá, chân vẫn chưa hoàn toàn bình phục. Những vết thương trên lưng vẫn còn âm ỉ đau. Đôi mắt vẫn chưa nhìn thật rõ như trước. Nhưng trong lòng người lính trẻ lúc ấy chỉ có một niềm vui duy nhất: được trở về với đồng đội.

Ông khoác ba lô lên vai, lại tiếp tục hành quân vào chiến trường.

Không ai biết phía trước còn bao nhiêu hiểm nguy đang chờ đợi.

Không ai biết mình có thể trở về hay không.

Nhưng cũng như ngày rời quê hương nhập ngũ, ông chưa từng nghĩ đến việc lùi bước.

Chính quyết định trở lại mặt trận khi thương tích còn chưa lành hẳn đã mở đầu cho những trận chiến mới. Ít lâu sau, trong một trận đánh tại khu vực Cam Lộ, ông cùng đồng đội quay lại đưa thi thể hai đồng chí đã hy sinh về hậu phương. Trận chiến ấy cũng là nơi ông lập nên chiến công đặc biệt xuất sắc, được phong tặng danh hiệu "Dũng sĩ diệt Mỹ" lần thứ hai.

Ngày nay, mỗi lần kể lại câu chuyện ấy, ông Tam vẫn khiêm tốn cho rằng mình chỉ làm điều mà bất kỳ người lính nào khi ấy cũng sẽ làm. Thế nhưng, với thế hệ hôm nay, câu nói "Còn đồng đội ngoài mặt trận, mình không thể ở lại phía sau" đã trở thành biểu tượng đẹp về tinh thần đồng chí, đồng đội, về trách nhiệm và sự hy sinh của người lính Cụ Hồ.

Có những câu nói chỉ được thốt lên trong một khoảnh khắc, nhưng lại mang sức sống bền bỉ với thời gian. Câu nói của ông Tam không chỉ là lời xin trở lại chiến trường năm 1969, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm với tập thể, với quê hương và với những người luôn đồng hành cùng mình.

Thông điệp gửi thế hệ trẻ

"Ngày trước, chúng tôi không nỡ để đồng đội chiến đấu một mình. Hôm nay, các cháu cũng đừng để bạn bè, tập thể hay quê hương phải 'chiến đấu' một mình trước những khó khăn. Tinh thần đồng đội không chỉ có trong chiến tranh, mà còn được thể hiện bằng sự sẻ chia, đoàn kết, dám nhận trách nhiệm và cùng nhau vượt qua thử thách. Khi biết sống vì tập thể, mỗi người sẽ mạnh mẽ hơn rất nhiều."