Con đường cũ - người lính năm xưa
Nguyễn Đức Phương sinh ngày 10/10/1924 tại Hà Nội, tham gia cách mạng từ cuối năm 1943. Trong kháng chiến chống Mỹ, ông được giao một nhiệm vụ đặc biệt: tổ chức thu mua, vận chuyển lương thực, thực phẩm, xăng dầu và các nguồn vật chất khác từ vùng địch hậu ở Lào, Campuchia và Thái Lan để chi viện cho chiến trường miền Nam.
Năm 1963, khi đang học tại Trường Văn hóa Quân đội ở Lạng Sơn, ông được Bộ Quốc phòng gọi về Hà Nội nhận nhiệm vụ. Sau đó, ông được giao phụ trách Đoàn 763 (K20). Để thực hiện nhiệm vụ, Nguyễn Đức Phương hoạt động dưới một vỏ bọc dân sự, được biết đến với tên gọi “ông chủ lớn”.
Đây là một phần rất đặc biệt của con đường Trường Sơn.
Bởi Trường Sơn trong ký ức của nhiều người thường hiện lên với những đoàn xe, những người lính lái xe, những cô gái thanh niên xung phong, những con đường bị bom phá rồi lại được mở.
Nhưng phía sau con đường ấy còn có những con người làm nhiệm vụ âm thầm để bảo đảm cho con đường tồn tại.
Nguyễn Đức Phương là một trong số đó.
Tuyến C4 mà ông phụ trách là một nhánh đặc biệt của hệ thống đường Trường Sơn, dài hơn 700km, đi qua lãnh thổ Campuchia và kết nối với các tuyến vận tải phục vụ chiến trường. Từ những nguồn hàng thu mua được, lực lượng Trường Sơn tổ chức vận chuyển về các chiến trường.
Nhưng câu chuyện không chỉ nằm ở những năm tháng chiến tranh
Điều khiến mình nghĩ câu chuyện này phù hợp với chủ đề “Con đường cũ, người lính năm xưa” chính là sự đối lập giữa một con người trong chiến tranh và con người sau chiến tranh.
Ngày ấy, Nguyễn Đức Phương phải sống trong một thân phận khác, đi giữa những vùng đất đầy nguy hiểm, giữ bí mật về nhiệm vụ của mình và tìm cách đưa nguồn lực về cho chiến trường.
Ngày nay, con đường Trường Sơn đã trở thành một phần của lịch sử.
Những con đường từng được mở để phục vụ chiến tranh đã tiếp tục được xây dựng, nối liền các vùng đất và phục vụ cuộc sống trong hòa bình. Di sản văn hóa Việt Nam ghi nhận tuyến Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh là một hệ thống giao thông chiến lược xuyên qua nhiều tỉnh, từ Nghệ An vào tới Bình Phước.
Và người lính năm xưa cũng không còn đứng giữa những con đường của chiến tranh nữa.
Ông trở về với cuộc sống đời thường, để rồi nhiều năm sau, những câu chuyện về một thời Trường Sơn mới dần được kể lại qua hồi ức của đồng đội.
Năm 2025, Chủ tịch nước truy tặng Nguyễn Đức Phương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc của ông trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
