CON ĐƯỜNG ĐÁ GIỮA BIỂN MÂY

Ở vùng cao của Sơn Lương có một con đường đá nhỏ men theo sườn núi quanh năm phủ mây trắng.

Ngày nay xe máy đã có thể đi qua dễ dàng, nhưng trước kia đó chỉ là lối mòn cheo leo đủ cho một người gùi ngô bước từng bước chậm chạp.

Người dân trong vùng gọi đó là “đường ông Khăm”.

Bởi gần hai mươi năm, có một người cựu chiến binh âm thầm một mình sửa từng đoạn đường đá giữa núi rừng.

Ông tên là Quàng Văn Khăm, người dân tộc Thái.

Ông sinh năm 1950 trong một gia đình nghèo ở Sơn Lương.

Ngày nhỏ, mỗi lần xuống chợ huyện, ông phải đi bộ từ sáng tinh mơ đến tối mịt mới về tới nhà.

Mùa mưa, đường trơn trượt như bôi mỡ.

Có đoạn chỉ cần sẩy chân là rơi xuống vực sâu.

Ông từng chứng kiến một người trong bản bị ngã gãy chân khi gùi lúa qua đèo.

Từ đó ông luôn nghĩ:

“Nếu có con đường tốt hơn thì bà con sẽ đỡ khổ biết bao.”

Năm 1971, ông nhập ngũ.

Ông được phân vào đơn vị công binh mở đường giữa chiến trường.

Công việc của ông là phá đá, san đất và làm đường cho xe vận tải đi qua.

Ngày ấy, mỗi con đường mở được đều phải đổi bằng mồ hôi và cả máu.

Có những đêm vừa sửa xong đường thì bom lại đánh sập.

Nhưng sáng hôm sau, những người lính công binh lại tiếp tục đào đất, chuyển đá làm lại từ đầu.

Một lần, trong lúc sửa đường qua sườn núi, một trận sạt lở bất ngờ xảy ra.

Đất đá đổ xuống khiến nhiều chiến sĩ mắc kẹt.

Ông Khăm đã lao vào kéo từng người ra khỏi dòng đất đá dù bản thân cũng bị thương ở tay.

Sau trận ấy, người chỉ huy nhìn con đường vừa được thông lại rồi nói:

“Người lính công binh không chỉ mở đường cho xe đi… mà mở đường cho sự sống.”

Câu nói ấy theo ông suốt cuộc đời.

Sau ngày hòa bình, ông trở về Sơn Lương.

Quê hương vẫn nghèo và cách trở.

Con đường vào bản vẫn đầy đá sắc và bùn lầy mỗi mùa mưa.

Trẻ con đi học nhiều hôm ngã lấm lem cả quần áo.

Người già muốn xuống trạm xá phải đi bộ rất vất vả.

Nhìn cảnh ấy, ông lại nhớ những con đường năm xưa mình từng mở giữa chiến tranh.

Thế là mỗi sáng, ông lại mang cuốc, xà beng và chiếc búa nhỏ lên núi sửa đường.

Chỗ nào nhiều đá nhọn, ông đập nhỏ rồi san phẳng.

Đoạn nào dễ sạt, ông xếp đá làm bờ chắn.

Mùa mưa nước chảy mạnh, ông đào rãnh thoát nước để đường không bị trôi.

Ban đầu mọi người nghĩ ông làm vài hôm rồi nghỉ.

Nhưng ông làm suốt năm này qua năm khác.

Dần dần, thanh niên trong bản bắt đầu ra giúp ông.

Người góp công, người góp đá.

Con đường mòn nhỏ ngày nào dần rộng hơn và dễ đi hơn.

Không chỉ người ở Sơn Lương, bà con từ Sùng Đô, Suối Quyền và Nậm Mười mỗi lần đi qua cũng đều biết đến người cựu chiến binh già lặng lẽ sửa đường giữa biển mây.

Có người hỏi ông:

“Ông làm cực thế để được gì?”

Ông chống cuốc nhìn xuống con đường quanh núi rồi cười:

“Đường dễ đi hơn thì trẻ con đến trường dễ hơn, bà con xuống chợ dễ hơn… thế là đủ rồi.”

Nhiều năm sau, Nhà nước đầu tư làm đường bê tông vào bản.

Ngày khởi công, cán bộ xã mời ông lên phát biểu.

Ông chỉ đứng lặng rất lâu nhìn con đường cũ rồi nói chậm rãi:

“Tôi già rồi, không đi được xa nữa… nhưng vui vì từ nay con cháu mình sẽ bớt nhọc nhằn.”

Một buổi chiều cuối thu, khi mây trắng phủ kín sườn núi, đứa cháu nội đi bên ông trên con đường mới rồi hỏi:

“Ông ơi, sao ông thích làm đường thế?”

Ông cúi xuống nhặt một hòn đá nhỏ bên vệ đường rồi nhẹ nhàng đáp:

“Vì người từng đi qua những con đường khó khăn sẽ luôn muốn người khác có lối đi dễ hơn.”

Chiều muộn, ánh nắng cuối ngày phủ vàng lên con đường quanh núi Tây Bắc.

Còn bóng người cựu chiến binh già vẫn chậm rãi bước giữa biển mây — như một người lính năm xưa chưa bao giờ ngừng mở những con đường bình yên cho quê hương mình.