Con đường gạo giữa rừng Hàm Thuận

Nhắc đến chiến tranh, nhiều người thường nghĩ đến những trận đánh ác liệt hay những người lính nơi tuyến đầu. Thế nhưng, phía sau những chiến thắng ấy còn có biết bao con người lặng thầm cống hiến. Nguyễn Văn Lợi – một thanh niên dân công hỏa tuyến ở Hàm Thuận Bắc – là một trong những người như thế.

Lợi sinh năm 1946 trong một gia đình nông dân nghèo. Cha mẹ anh sống bằng nghề trồng bắp, trồng khoai trên vùng đất đầy nắng gió của Bình Thuận. Cuộc sống vốn đã khó khăn, chiến tranh lại càng khiến người dân thêm cơ cực. Nhiều lần chứng kiến bộ đội hành quân qua làng trong tình trạng thiếu gạo, thiếu thuốc men, Lợi luôn tự hỏi mình có thể làm gì để góp sức cho quê hương.

Năm vừa tròn mười chín tuổi, anh tình nguyện gia nhập đội dân công hỏa tuyến của địa phương. Nhiệm vụ của anh là cùng đồng đội vận chuyển lương thực, đạn dược, thuốc men và các nhu yếu phẩm từ vùng căn cứ đến các đơn vị chiến đấu.

Những chuyến đi thường bắt đầu khi màn đêm buông xuống. Mỗi người mang trên vai từ ba mươi đến bốn mươi kilôgam hàng hóa. Con đường xuyên rừng Hàm Thuận quanh co, nhiều đoạn chỉ đủ một người đi, hai bên là cây rừng rậm rạp. Mùa khô thì bụi đỏ phủ kín quần áo, mùa mưa đường lầy lội, trơn trượt, chỉ cần sơ ý là có thể ngã xuống vực hoặc bị thương.

Dẫu gian khổ là vậy, chưa ai trong đội than phiền. Họ động viên nhau bằng những câu chuyện quê nhà, những bài hát cách mạng khe khẽ cất lên giữa đêm rừng. Chính tinh thần đoàn kết đã giúp họ vượt qua biết bao khó khăn.

Một đêm cuối năm 1968, khi đoàn dân công đang vượt qua con suối nhỏ để đưa gạo đến một đơn vị bộ đội thì bất ngờ nghe tiếng máy bay vọng lại từ xa. Mọi người nhanh chóng tìm nơi ẩn nấp. Sau nhiều đợt bom, con đường phía trước bị đất đá vùi lấp hoàn toàn.

Không thể quay về vì bộ đội đang chờ lương thực, Lợi mạnh dạn đề nghị mở một lối đi mới men theo sườn núi. Là người thông thuộc địa hình, anh dẫn đầu đoàn, dùng dao phát cây mở đường. Có đoạn phải bò qua những mỏm đá sắc nhọn, có đoạn lội suối trong làn nước lạnh buốt giữa đêm.

Sau gần mười tiếng đồng hồ, đoàn dân công cũng đến được điểm tập kết. Khi nhìn những chiến sĩ nhận được những bao gạo đầu tiên sau nhiều ngày thiếu thốn, ai cũng xúc động. Một chiến sĩ trẻ siết chặt tay Lợi và nói:

"Các anh đến rồi! Chúng tôi cứ nghĩ hôm nay sẽ không còn gạo nữa."

Lợi chỉ cười hiền rồi cùng đồng đội quay trở về ngay trong đêm để chuẩn bị cho chuyến vận chuyển tiếp theo. Với anh, niềm vui lớn nhất không phải là lời khen mà là biết rằng đồng đội nơi tiền tuyến vẫn có đủ lương thực để tiếp tục chiến đấu.

Chiến tranh kết thúc, Nguyễn Văn Lợi trở về quê hương. Anh tiếp tục làm nông, gây dựng gia đình và tích cực tham gia các hoạt động của Hội Cựu thanh niên xung phong. Mỗi dịp gặp gỡ học sinh, anh luôn mang theo chiếc đòn gánh bằng tre đã theo mình suốt những năm tháng chiến tranh. Chiếc đòn gánh đã cũ, nhẵn bóng vì thời gian nhưng vẫn được anh gìn giữ như một báu vật.

Anh thường nói với các em:

"Chiếc đòn gánh này ngày xưa không chỉ gánh gạo, mà còn gánh cả niềm tin về ngày đất nước hòa bình."

Mỗi lần nghe câu chuyện ấy, nhiều người không khỏi xúc động. Những bước chân của người dân công năm xưa tuy lặng lẽ nhưng đã góp phần tạo nên sức mạnh to lớn cho dân tộc. Họ không trực tiếp cầm súng nơi chiến trường, nhưng chính sự hy sinh thầm lặng ấy đã tiếp thêm sức mạnh cho những người lính chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.