Con đường Hạnh phúc - nơi câu chuyện máu và hoa

Để mở đường lúc bấy giờ, gần 1.000 đồng bào thuộc 16 dân tộc Mèo, Tày, Dao, Pu Péo, Lô Lô… và gần 1.300 thanh niên xung phong (TNXP) từ 6 tỉnh Việt Bắc (Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang) và 2 tỉnh đồng bằng (Nam Định, Hải Dương) sát cánh cùng nhau đem bàn tay, khối óc của mình làm nên một huyền thoại, một dấu mốc lịch sử của một thời phá núi mở đường. Họ phải làm việc trong điều kiện rất khó khăn, thiếu lương thực, nước uống và cả khí hậu khắc nghiệt của vùng cao, bằng những công cụ hết sức thô sơ, chỉ là cuốc, xẻng, xà beng, búa tạ... Thiếu thốn là vậy nhưng mọi người vẫn vui vẻ làm việc hăng say, bởi trong họ có niềm tin, có tình yêu và sự đoàn kết. Họ đã phải thi công trong suốt thời gian hơn 5 năm (từ ngày 10/91959 - 15/6/1965), với trên 2 triệu ngày công đào đắp, di chuyển trên 3 triệu m3 đất đá. Đoạn đường dài 24 km vượt qua đèo Mã Pì Lèng là mất nhiều công sức, xương máu hơn cả. Họ phải treo mình lên nóc nhà Mã Pì Lèng của vùng cao nguyên đá hơn 11 tháng để làm đường qua dốc, có người đục lỗ tròng khoan vào đá suốt 8 giờ mới khoan được 4,7 m hay treo mình trên những vách đá cao vừa đục khoét đá, khoan phá đá để mở từng centimet đường, hoàn thành 10 km đường qua dốc Mèo Vạc… Khi tuyến đường được khai thông đã có 14 thanh niên xung phong hy sinh, mãi mãi nằm lại trên cao nguyên Đồng Văn.Góp công trong việc mở con đường Hạnh phúc thành công, những năm 1959 - 1960, Cao Bằng có hơn 200 TNXP tham gia xây dựng con đường Hạnh phúc. Trong thời gian thi công con đường Hạnh phúc, TNXP Cao Bằng tham gia xây dựng hàng chục cung đường như: dốc Pác Sum, đường Đại Tiến, đường bờ sông cầu Tráng Kìm, từ Tráng Kìm - Phú Tỷ, đường Thèn Phùng, đường từ Huyện đội đến Làng Vàng 7 (đoạn dốc Làng Vàng xây kè khan), đoạn ngã 3 Phó Bảng xuống Lũng Cẩm, từ Lũng Cẩm đến Xà Phìn, đoạn gần thị trấn Đồng Văn.Lực lượng TNXP Cao Bằng tham gia xây dựng con đường Hạnh phúc luôn nêu cao tinh thần đoàn kết với thanh niên các tỉnh bạn, phát huy vai trò xung kích tình nguyện, vượt qua mọi khó khăn, gương mẫu sáng tạo trong lao động sản xuất, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Suốt thời gian tham gia thi công con đường Hạnh phúc, đơn vị TNXP Cao Bằng được các cấp trao tặng các hình thức khen thưởng cho tập thể và các cá nhân như Huân chương lao động. Sau này, được tặng Huy hiệu vì sự nghiệp phát triển tỉnh Hà Giang; Chủ tịch nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Đơn vị H100 gồm có 8 tỉnh, trong đó có TNXP tỉnh Cao Bằng và nhiều bằng khen, giấy khen... Trong 14 TNXP hy sinh khi tham gia mở con đường Hạnh phúc có 1 liệt sĩ là người Cao Bằng, đó là đồng chí Triệu Văn Thoòng, xã Đức Xuân (Hòa An). Từ đó đến nay, gia đình đồng chí Thoòng luôn được Nhà nước quan tâm và hưởng các chế độ gia đình liệt sĩ.Ngày 15/3/1965, con đường mang tên Hạnh phúc chính thức hoàn thành đưa vào sử dụng. Không thể kể hết những khó khăn, gian khổ trong gần 6 năm xẻ núi mở đường của 8 vạn người; không thể nói hết được những nhọc nhằn, sự hy sinh thầm lặng của những TNXP đã quyết tâm xây dựng con đường cho người dân bao đời “sống trong đá, chết vùi trong đá”. Giống như tên gọi “Hạnh phúc” - con đường hoàn thành chứa đựng niềm hạnh phúc vô bờ của hàng vạn đồng bào dân tộc vốn bị biệt lập trên cao nguyên đá Đồng Văn; là niềm vui, niềm tự hào của hàng vạn TNXP tham gia mở đường. Chính sự hy sinh, góp sức của họ mà giờ đây vùng cao nguyên đá ngày càng phát triển, từ con đường này, hệ thống đường nhánh về xã, bản dần dần mang theo điện, đường, trường, trạm về với từng bản làng, cuộc sống của người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.Ngày nay, Hà Giang đang ngày càng phát triển, đặc biệt vùng cao nguyên đá Đồng Văn giờ đây trở thành vùng Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO, mỗi năm thu hút hàng vạn khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm. Và trong cung đường Hà Giang - Quản Bạ - Yên Minh - Đồng Văn - Mèo Vạc - Bảo Lâm - Bảo Lạc - thành phố Cao Bằng đều đi qua con đường Hạnh phúc.