Con Đường Hòa Bình

“Con Đường Hòa Bình” là câu chuyện về những người lính công binh trên tuyến Trường Sơn năm xưa — những con người ngày đêm mở đường giữa mưa bom bão đạn để nối liền hậu phương với tiền tuyến. Trong số họ có Đức, một chiến sĩ trẻ mang ước mơ sau chiến tranh sẽ trở thành kỹ sư xây cầu đường. Nhưng trước khi nhìn thấy ngày hòa bình thật sự, anh đã nằm lại trên chính con đường mình cùng đồng đội đổ biết bao mồ hôi và máu để giữ cho nó không bao giờ bị cắt đứt.

Trong chiến tranh, người ta thường nhớ tới những trận đánh lớn.

Nhớ tiếng súng xung phong giữa chiến hào.

Nhớ những người lính trực tiếp đối mặt với quân thù ngoài mặt trận.

Nhưng có một lực lượng khác cũng sống giữa cái chết mỗi ngày…

Đó là những người lính công binh mở đường.

Trên tuyến Trường Sơn năm ấy, con đường vận tải chính là mạch máu của chiến trường.

Xe chở đạn.

Xe chở lương thực.

Xe đưa bộ đội vào Nam.

Tất cả đều phải đi qua những con đường xuyên núi và rừng già.

Bởi vậy…

Máy bay địch đánh phá tuyến đường gần như suốt ngày đêm.

Bom vừa dứt, đường lập tức bị cày nát.

Có đoạn chỉ sau một trận bom đã biến thành hố sâu ngập nước và đất đá.

Nếu đường bị tắc…

Hàng nghìn chiến sĩ ngoài mặt trận có thể thiếu đạn, thiếu thuốc và lương thực.

Vì thế, ngay khi bom vừa ngừng nổ…

Những người lính công binh lại lao ra sửa đường.

Họ làm việc ngay giữa nơi máy bay có thể quay lại bất cứ lúc nào.

Nhiều người gọi họ là những người “đi trước bánh xe và đi sau bom đạn”.

Đức là một người lính như thế.

Anh hai mươi ba tuổi.

Quê ở Phú Thọ.

Cha là thợ mộc.

Mẹ làm ruộng.

Từ nhỏ, Đức đã rất thích xây dựng.

Anh từng mơ sau này sẽ trở thành kỹ sư cầu đường để làm những con đường lớn nối các vùng quê nghèo.

Nhưng chiến tranh bùng nổ.

Ước mơ ấy phải gác lại khi anh nhập ngũ.

Sau thời gian huấn luyện, Đức được điều vào đơn vị công binh Trường Sơn.

Công việc của anh là san lấp hố bom, sửa đường và dựng cầu tạm cho xe qua.

Ngày đầu tới tuyến lửa, anh choáng váng trước cảnh tượng nơi đây.

Núi rừng bị bom cày xới tan hoang.

Khắp nơi là những hố sâu đen ngòm.

Cây rừng cháy trụi.

Đất đỏ tung lên phủ kín cả bầu trời.

Nhưng điều khiến Đức xúc động nhất…

Là giữa khung cảnh ấy, những người lính công binh vẫn lao động không ngừng nghỉ.

Có người vừa lấp đường vừa hát.

Có người vai bê đá, tay cầm xẻng mà miệng vẫn cười.

Họ hiểu rằng…

Mỗi mét đường được thông là thêm hy vọng cho đồng đội phía trước.

Đức nhanh chóng hòa nhập với đơn vị.

Anh khỏe mạnh, chịu khó và đặc biệt rất gan dạ.

Mỗi lần máy bay vừa dứt tiếng, anh thường là người đầu tiên lao ra mặt đường kiểm tra hố bom.

Người thân nhất với anh là Bình — một chiến sĩ quê Thanh Hóa.

Bình tính vui vẻ và hay nói.

Hai người thường cùng nhau làm việc ở các trọng điểm nguy hiểm nhất.

Có lần đang lấp đường giữa trưa nắng gắt, Bình hỏi:

– Hòa bình rồi mày làm gì?

Đức chống xẻng cười:

– Tao muốn học tiếp rồi xây đường.

– Xây đường chi nữa?

Đức nhìn con đường đất đỏ đầy hố bom trước mặt:

– Để sau này trẻ con đi học không phải lội bùn như quê tao hồi trước.

Bình bật cười:

– Thằng ni nghĩ xa ghê.

Nhưng rồi cậu im lặng rất lâu.

Bởi giữa chiến tranh…

Không ai biết mình có còn sống tới ngày hòa bình hay không.

Cuộc sống của lính công binh vô cùng khắc nghiệt.

Ban ngày tránh máy bay.

Ban đêm làm đường.

Có hôm họ làm việc liên tục tới sáng để kịp thông đường cho đoàn xe quân sự.

Nhiều đoạn đường phải sửa đi sửa lại hàng chục lần.

Bom vừa san phẳng lúc chiều thì đêm lại bị đánh tiếp.

Nhưng không ai bỏ cuộc.

Bởi phía sau họ là cả chiến trường đang chờ con đường ấy sống lại.

Mùa mưa năm 1972, tuyến Trường Sơn bước vào giai đoạn ác liệt nhất.

Mưa lớn khiến đất đá sạt lở liên tục.

Máy bay địch tăng cường đánh phá dữ dội vào các ngầm và cầu tạm.

Có những trọng điểm được gọi là “tọa độ chết” vì ngày nào cũng hứng bom.

Đơn vị của Đức được điều tới một đoạn đường đặc biệt quan trọng gần ngầm vượt suối.

Nếu đoạn này bị cắt đứt, toàn bộ đoàn xe phía sau sẽ bị ùn lại.

Đêm hôm đó…

Một trận bom dữ dội trút xuống khu vực ngầm.

Khi tiếng nổ vừa dứt, cả đoạn đường gần như biến mất.

Hố bom chằng chịt.

Cây cối đổ ngổn ngang.

Nước suối tràn lên cuốn theo bùn đất đỏ ngầu.

Trong khi đó…

Một đoàn xe chở đạn đang chờ phía sau để kịp vào chiến trường trước bình minh.

Người chỉ huy hét lớn:

– Phải thông đường trước sáng!

Không ai trả lời.

Tất cả lập tức lao vào công việc.

Giữa màn đêm đầy bùn đất và khói bom…

Những người lính công binh bắt đầu cuộc chạy đua với thời gian.

Đức cùng Bình dùng xẻng san đất lấp hố bom.

Người khác chặt cây làm mặt đường tạm.

Có người ngâm mình dưới dòng nước lạnh buốt để kê đá giữ nền đường.

Mồ hôi hòa lẫn nước mưa và bùn đất.

Nhưng không ai dừng tay.

Khoảng gần ba giờ sáng…

Tiếng máy bay bất ngờ lại vang lên.

– Máy bay quay lại!

Tiếng hô khiến mọi người khựng lại trong giây lát.

Nhưng nếu dừng công việc…

Đoàn xe sẽ không thể qua trước khi trời sáng.

Đức nhìn đoạn đường còn dang dở rồi nói:

– Làm tiếp!

Bom lại trút xuống.

Mặt đất rung chuyển dữ dội.

Đất đá và bùn nước bắn tung khắp nơi.

Một quả bom rơi sát mép suối khiến nhiều người ngã xuống.

Khói bụi phủ kín cả khu vực.

Nhưng ngay khi tiếng nổ vừa ngớt…

Những người lính công binh lại đứng dậy tiếp tục san đường.

Như thể họ đang đua với chính cái chết.

Trong lúc mọi người đang cố gia cố cây cầu tạm cuối cùng…

Một tiếng rắc lớn vang lên.

Dòng nước lũ sau trận mưa bắt đầu cuốn mạnh phần chân cầu.

Nếu cầu sập…

Toàn bộ công sức suốt đêm sẽ mất hết.

Không kịp suy nghĩ, Đức lập tức lao xuống dòng nước xiết để giữ cọc cầu.

Bình hoảng hốt hét lên:

– Đức! Nguy hiểm lắm!

Nhưng anh vẫn ghì chặt thân cọc giữa dòng nước đỏ ngầu.

Những người lính phía trên tranh thủ buộc thêm dây và gia cố mặt cầu.

Bom vẫn nổ vọng quanh núi rừng.

Nước lũ lạnh buốt cuộn xiết quanh người Đức.

Nhưng anh không buông tay.

Bởi anh biết…

Chỉ cần cây cầu đứng vững, đoàn xe sẽ kịp qua trước bình minh.

Cuối cùng…

Cây cầu tạm cũng được giữ lại.

Chiếc xe đầu tiên bắt đầu vượt ngầm.

Tiếp đó là chiếc thứ hai… thứ ba…

Tiếng động cơ vang lên giữa màn đêm khiến ai cũng nghẹn lòng.

Con đường đã sống lại.

Nhưng đúng lúc chiếc xe cuối cùng qua cầu…

Một tiếng nổ dữ dội vang lên từ mép suối.

Một quả bom chậm phát nổ ngay khu vực Đức đang đứng.

Khi đồng đội lao xuống…

Dòng nước chỉ còn cuốn theo bùn đỏ và những mảnh gỗ vỡ.

Người lính trẻ từng mơ xây những con đường hòa bình…

Đã mãi mãi nằm lại nơi anh giữ cây cầu suốt đêm hôm ấy.

Bình ngồi lặng bên bờ suối tới tận sáng.

Khi mặt trời lên qua màn sương Trường Sơn, đoàn xe cuối cùng đã đi xa.

Con đường lại tiếp tục mở về phía trước.

Nhưng người bạn thân nhất của cậu thì không còn nữa.

Chiến tranh kết thúc nhiều năm sau.

Trên tuyến đường cũ năm xưa, những con đường nhựa rộng lớn đã thay thế các lối mòn đầy bom đạn.

Xe cộ chạy nối dài giữa hòa bình.

Trẻ con tung tăng tới trường trên những cây cầu kiên cố.

Ít ai biết rằng…

Dưới lớp đất của những con đường ấy là biết bao máu và tuổi xuân của những người lính công binh năm xưa.

Bình sau này trở thành kỹ sư cầu đường đúng như ước mơ của Đức.

Mỗi lần đi qua những tuyến đường mới xây, ông lại nhớ tới người đồng đội đã ngã xuống bên cây cầu tạm giữa đêm bom Trường Sơn năm nào.

Có những con đường được làm bằng đá, bằng nhựa và bằng bê tông.

Nhưng cũng có những con đường được làm nên từ mồ hôi, máu và cả tuổi trẻ của một thế hệ.

“Con Đường Hòa Bình” năm ấy chính là như thế.

Nó không chỉ nối liền những miền đất…

Mà còn nối quá khứ đau thương với tương lai yên bình của cả dân tộc Việt Nam.