Con đường kéo pháo gian nan

Đầu năm 1954, giữa núi rừng Tây Bắc, những con đường dẫn vào Điện Biên Phủ trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Từ nhiều hướng, bộ đội, dân công và những đoàn xe vận tải nối nhau tiến về phía trước.

Trong số những nhiệm vụ gian khổ nhất có việc đưa pháo vào trận địa.

Pháo nặng.

Đường núi hiểm trở.

Có những đoạn dốc dựng đứng, có những khúc quanh chỉ vừa đủ cho một người đi. Bùn đất sau những trận mưa khiến đường càng trơn trượt.

Nhưng những khẩu pháo vẫn phải được đưa tới vị trí quy định.

Để kéo được một khẩu pháo qua núi rừng, hàng chục, thậm chí hàng trăm người phải cùng phối hợp. Người phía trước kéo dây. Người phía sau giữ pháo. Những chiến sĩ công binh tìm cách mở đường. Dân công cùng bộ đội san đất, chặt cây, làm cầu tạm.

Mỗi mét đường tiến lên đều đổi bằng rất nhiều sức lực.

Một buổi sáng, trời còn phủ sương, một khẩu pháo bắt đầu được kéo lên dốc.

Tiếng hô vang lên:

– Một, hai!

Dây kéo căng.

Những bàn tay siết chặt.

Bánh pháo từ từ nhích lên.

– Một, hai!

Lại một lần nữa.

Pháo tiến thêm được một đoạn.

Những người lính cúi xuống thở dốc. Mồ hôi hòa với đất bùn trên khuôn mặt.

Một chiến sĩ trẻ hỏi:

– Còn bao xa nữa?

Người đi bên cạnh nhìn lên con dốc:

– Chưa biết. Nhưng cứ kéo tiếp.

Không ai có thể trả lời chính xác còn bao nhiêu đoạn đường.

Điều họ biết là khẩu pháo phải tới nơi.

Con đường phía trước vẫn còn dài.

Có những đoạn phải dùng sức người đưa pháo qua từng bước. Khi bánh pháo mắc vào đất đá, cả đội phải dừng lại tìm cách giải quyết.

Người lấy cuốc.

Người lấy xẻng.

Người chặt cây.

Người khác gia cố dây kéo.

Chỉ một lúc sau, mọi người lại vào vị trí.

– Kéo!

Dây lại căng.

Khẩu pháo lại nhích lên.

Đôi khi chỉ tiến được vài mét rồi phải dừng.

Nhưng không ai bỏ cuộc.

Đêm xuống, những người lính tranh thủ nghỉ ngay bên đường. Có người lấy cơm nắm ra ăn. Có người xoa đôi vai đau nhức. Có người kiểm tra lại dây kéo cho ngày hôm sau.

Một chiến sĩ nhìn khẩu pháo nằm im trong bóng tối rồi nói:

– Ban ngày nhìn nó đã thấy nặng, ban đêm nhìn lại càng thấy nặng hơn.

Người bên cạnh bật cười:

– Nặng thì càng phải cùng nhau kéo.

Cả nhóm cười.

Tiếng cười nhanh chóng tan vào màn đêm.

Sáng hôm sau, họ lại bắt đầu.

Đường kéo pháo có những đoạn phải vượt qua sườn núi. Chỉ cần một sơ suất, cả khẩu pháo có thể trượt khỏi đường.

Vì vậy, mỗi người đều phải hết sức cẩn thận.

Người chỉ huy luôn nhắc:

– Không được chủ quan. Phải giữ chắc dây và phối hợp theo hiệu lệnh.

Một tiếng hô.

Tất cả cùng kéo.

Một tiếng hô khác.

Tất cả cùng dừng.

Không ai được làm khác nhịp.

Bởi khẩu pháo nặng hàng tấn không thể được di chuyển bằng sức của một vài người.

Nó cần sức mạnh của cả tập thể.

Trong những ngày ấy, nhiều người lính đã để lại mồ hôi trên những con đường núi.

Có những người bị xây xát.

Có người kiệt sức sau những chặng kéo dài.

Nhưng khi nghỉ ngơi xong, họ lại trở về vị trí.

Phía trước là Điện Biên Phủ.

Phía trước là nhiệm vụ mà cả chiến dịch đang chờ đợi.

Một trong những điều đặc biệt của cuộc kéo pháo là sức người đã phải vượt qua những điều tưởng như không thể.

Những khẩu pháo vốn được thiết kế để cơ động bằng phương tiện chuyên dụng, trong điều kiện chiến trường, đã được bộ đội tìm mọi cách đưa qua địa hình núi rừng.

Con đường ấy không chỉ được tạo nên bởi cuốc, xẻng và dây kéo.

Nó còn được tạo nên bởi sự phối hợp của hàng nghìn con người.

Người mở đường.

Người kéo pháo.

Người giữ pháo.

Người làm cầu.

Người vận chuyển lương thực.

Người sửa đường.

Mỗi người một nhiệm vụ.

Tất cả cùng hướng về một mục tiêu.

Rồi một quyết định quan trọng được đưa ra: thay đổi phương án tác chiến, kéo pháo ra khỏi trận địa để chuẩn bị lại.

Nếu đưa pháo vào đã gian nan thì kéo pháo ra cũng là một thử thách lớn.

Nhưng mệnh lệnh đã được ban ra.

Những người lính lại quay trở lại con đường cũ.

Một lần nữa, dây kéo được căng.

Một lần nữa, những bàn chân bám chặt vào đất núi.

Một lần nữa, hàng trăm con người cùng chung sức đưa những khẩu pháo vượt qua những đoạn đường hiểm trở.

Có người đã từng nghĩ rằng đưa pháo vào là chặng đường khó nhất.

Nhưng lúc kéo pháo ra, họ mới hiểu rằng gian khổ còn có thể lớn hơn.

Vậy mà họ vẫn làm được.

Bởi phía sau mỗi khẩu pháo là một tập thể.

Và phía sau mỗi người lính là những người đồng đội đang cùng nắm một sợi dây.

Nhiều năm sau, khi những người từng tham gia chiến dịch kể lại ký ức Điện Biên Phủ, con đường kéo pháo luôn là một trong những hình ảnh đặc biệt.

Không chỉ bởi những khẩu pháo nặng nề.

Mà bởi những con người đã dùng sức mình đưa chúng vượt qua núi rừng.

Trong lịch sử Chiến dịch Điện Biên Phủ, việc kéo pháo bằng sức người là một biểu tượng về ý chí và sức mạnh của hậu cần chiến trường.

Những con đường năm xưa giờ đã thay đổi.

Nhưng khi nhắc đến Điện Biên, người ta vẫn nhớ những đoàn người nối nhau trong sương núi, những sợi dây căng giữa rừng và những tiếng hô đồng thanh vang lên giữa dốc cao:

– Một, hai! Kéo!

Rồi khẩu pháo lại nhích lên từng chút.

Chậm chạp.

Nặng nề.

Nhưng chắc chắn.

Từng mét đường được chinh phục bằng sức người.

Và từng bước chân ấy đã góp phần đưa những khẩu pháo đến với trận địa Điện Biên Phủ.