CON ĐƯỜNG KHÔNG CÓ TRÊN BẢN ĐỒ

Có những con đường được vẽ trên bản đồ bằng những nét mực rõ ràng. Nhưng cũng có những con đường không bao giờ được ghi tên, không có cột mốc hay biển chỉ dẫn, chỉ tồn tại trong ký ức của những người đã sống và chiến đấu trong những năm tháng chiến tranh. Đó là con đường được tạo nên bằng đôi bàn tay của Nhân dân, bằng lòng yêu nước và sự hy sinh thầm lặng.

Ở một vùng núi thuộc miền Trung, giữa những cánh rừng rậm rạp, có một lối mòn nhỏ len lỏi qua khe suối, vượt sườn đồi rồi khuất dần dưới những tán cây già. Người dân trong vùng gọi đó là "đường lá". Bởi mỗi lần bộ đội đi qua, bà con lại dùng cành cây, lá rừng xóa sạch mọi dấu chân để máy bay trinh sát và quân địch không thể phát hiện.

Ban ngày, con đường ấy gần như biến mất. Chỉ đến khi màn đêm buông xuống, dưới ánh trăng mờ, những người dân mới lặng lẽ cầm đuốc dẫn đường cho các đoàn quân.

Người thuộc đường nhất là cụ Năm, khi ấy mới ngoài năm mươi tuổi. Cụ sinh ra và lớn lên giữa núi rừng nên thuộc từng con dốc, từng khe đá, từng gốc cây cổ thụ. Đêm nào có bộ đội hành quân, cụ lại đi trước, tay cầm chiếc gậy tre gõ nhẹ xuống đất để báo hiệu nơi nào có hố sâu, nơi nào có đá trơn.

Có lần, một chiến sĩ trẻ hỏi:

"Cụ đi nhiều thế này, không sợ địch phát hiện sao?"

Cụ chỉ cười hiền:

"Sợ chứ! Nhưng nếu mình sợ mà các con không tới được chiến trường thì ai đánh giặc?"

Một đêm cuối năm 1972, đơn vị hành quân qua khu vực thì bất ngờ có máy bay địch quần thảo. Tất cả phải dừng lại giữa rừng.

Nếu quay lại sẽ lỡ thời cơ.

Nếu đi tiếp theo đường cũ rất dễ rơi vào ổ phục kích.

Không một chút do dự, cụ Năm quyết định mở một lối đi mới xuyên qua cánh rừng già chưa từng có dấu chân người.

Cụ cùng bà con dùng rựa phát dây leo, chặt những bụi cây thấp, lót cành khô qua những đoạn lầy lội. Mọi việc đều diễn ra trong im lặng. Không ai dám đốt đuốc vì sợ lộ vị trí.

Suốt một đêm, hàng chục người dân đã mở được một con đường dài nhiều kilômét.

Nhờ con đường ấy, cả đơn vị vượt qua vòng vây an toàn và kịp có mặt tại chiến trường đúng thời gian quy định.

Sau ngày đất nước thống nhất, con đường bí mật dần bị cây rừng che phủ. Theo năm tháng, không còn ai nhận ra nơi ấy từng có hàng nghìn lượt bộ đội đi qua.

Một lần, đoàn cán bộ về khảo sát để lập bản đồ địa phương. Họ hỏi cụ Năm:

"Có con đường nào nối sang bên kia núi không?"

Cụ chống gậy, nhìn về phía rừng già rồi mỉm cười:

"Có một con đường... nhưng nó chưa bao giờ có trên bản đồ."

Mọi người ngạc nhiên.

Cụ chậm rãi kể lại câu chuyện năm xưa. Ai nấy đều lặng người khi biết rằng dưới những tán cây xanh mướt hôm nay từng in dấu chân của biết bao người lính và người dân đã cùng nhau mở lối vì độc lập của dân tộc.

Nhiều năm sau, địa phương dựng một tấm bia nhỏ bên bìa rừng với dòng chữ:

"Nơi đây từng có con đường bí mật do Nhân dân mở để đưa bộ đội ra tiền tuyến."

Không phải để ghi nhớ một con đường, mà để ghi nhớ những con người bình dị đã làm nên con đường ấy.

Con đường không có trên bản đồ đã mất đi theo thời gian, nhưng con đường của lòng yêu nước, của tinh thần đoàn kết quân – dân và khát vọng độc lập thì mãi mãi còn trong lịch sử dân tộc. Đó là con đường đã đưa đất nước đi đến ngày toàn thắng, để thế hệ hôm nay được bước đi trên những con đường rộng mở của hòa bình và phát triển.