Con đường mở bằng tuổi xuân

Con đường mở bằng tuổi xuân

(Câu chuyện về liệt sĩ NGUYỄN THỊ HÒA)

Nguyễn Thị Hòa sinh năm 1948 tại huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng. Tuổi thơ của Hòa gắn với những cánh đồng lúa ven sông và con đường làng nhỏ dẫn ra bến nước. Em là con gái thứ trong gia đình đông anh chị em, quen với việc gánh lúa, nấu cơm, trông em giúp mẹ. Những buổi chiều, Hòa thường đứng nhìn ra xa, nơi đoàn xe quân sự đôi khi chạy qua, mang theo tin tức từ tiền tuyến.

Năm 1968, khi vừa tròn hai mươi tuổi, Hòa viết đơn xin tham gia lực lượng Thanh niên xung phong. Ngày lên đường, mẹ buộc lại mái tóc dài của con gái bằng sợi dây vải nâu, dặn dò:
“Ra đi nhớ giữ sức, con gái mẹ phải sống mà trở về.”
Hòa cười, ôm chặt mẹ:
“Con đi mở đường, rồi mai này đường thông, bộ đội đi nhanh, chiến tranh sẽ sớm hết.”

Từ miền quê Kiến Thụy, Hòa theo đoàn TNXP vào tuyến lửa Trường Sơn. Con đường mà đơn vị cô phụ trách là một đoạn núi dốc, ngày đêm bị bom đánh phá. Ban ngày máy bay trinh sát quần thảo, ban đêm bom nổ như xé rừng. Hòa cùng đồng đội làm nhiệm vụ san lấp hố bom, mở đường cho xe ra tiền tuyến.

Công việc nặng nhọc, nhưng cô gái Hải Phòng nhỏ người mà nhanh nhẹn, tháo vát. Hòa quen với đôi quang gánh thay cho gánh lúa ngày xưa, quen với xẻng, cuốc, búa đá thay cho đôi đũa trong gian bếp. Có những đêm mưa rừng xối xả, bùn đất ngập đến mắt cá, cả tổ phải làm việc suốt đêm để kịp thông đường trước giờ xe chạy.

Trong ba lô của Hòa có một cuốn sổ nhỏ. Mỗi khi nghỉ tay, cô lại viết vài dòng:
“Hôm nay đường lại bị bom đánh sập. Bọn em lấp xong thì xe qua được ba chiếc. Nhìn xe đi, ai cũng quên mệt.”
Cô không kể về những lần phải nằm ép sát xuống đất khi bom nổ, cũng không kể về những đêm sốt rét run lẩy bẩy trong lán rừng.

Đầu năm 1969, địch tăng cường đánh phá tuyến đường Trường Sơn. Một buổi chiều, khi tổ của Hòa đang san lấp hố bom vừa bị đánh trúng, máy bay quay lại. Tiếng còi báo động vang lên. Mọi người tản ra tìm chỗ trú. Hòa cùng một đồng đội chạy về phía bờ ta-luy để kéo một bạn bị trượt ngã.

Quả bom rơi xuống giữa đoạn đường vừa được lấp xong. Đất đá tung lên mù mịt. Khi khói tan, con đường lại bị khoét sâu, và Hòa nằm lại bên chiếc xẻng còn dang dở. Cô hy sinh khi mới hai mươi mốt tuổi, giữa rừng Trường Sơn, trên chính con đường mà cô và đồng đội vừa mở cho đoàn xe đi qua.

Tin báo về quê muộn hơn nhiều tháng. Mẹ Hòa ngồi lặng trước hiên nhà, nhìn con đường làng nơi ngày nào tiễn con gái đi. Bà không khóc thành tiếng. Từ đó, mỗi lần nghe tin xe vào Nam, bà lại nói với hàng xóm:
“Có khi con bé Hòa nhà tôi cũng đi trên con đường ấy…”

Sau này, khi đất nước hòa bình, những đoàn xe vẫn chạy trên tuyến đường Trường Sơn cũ. Người ta gọi đó là con đường huyền thoại. Nhưng với gia đình Nguyễn Thị Hòa, đó là con đường được đổi bằng tuổi xuân của con gái mình.

Hòa ra đi không mang theo điều gì ngoài chiếc ba lô nhỏ và ước mơ rất giản dị:
đường thông, xe chạy, chiến tranh kết thúc.

Con đường hôm nay trải nhựa phẳng lì, nhưng dưới lớp đất đá ấy là mồ hôi, máu và cả tuổi trẻ của những cô gái Thanh niên xung phong như Nguyễn Thị Hòa –
những người đã mở đường bằng chính cuộc đời mình.