Con đường tiếp tế được mở thông

Trong chiến tranh, có những con đường không chỉ nối từ bản này sang bản khác, mà nối tiền tuyến với hậu phương, nối niềm tin với chiến thắng. Với nhiều người lính và dân công thời kháng chiến chống Pháp, ngày vui lớn không phải lúc nghe tiếng súng ngừng, mà là lúc biết rằng con đường tiếp tế đã được mở thông.

Câu chuyện tôi nghe được xảy ra sau một trận đánh ở vùng biên giới năm 1950.

Nhiều tuần liền, tuyến vận chuyển lương thực và đạn dược bị địch uy hiếp. Cầu bị phá, đường bị cắt, nhiều đoạn phải đi vòng qua núi đá và rừng sâu. Bộ đội phía trước thiếu gạo, thiếu thuốc, còn dân công phải gùi hàng trong đêm để tránh máy bay.

Một cựu dân công kể:

— Có hôm đi từ chiều đến gần sáng mới tới nơi, vai rớm máu vì dây gùi.

Ai cũng hiểu rằng nếu đường tiếp tế bị nghẽn lâu, chiến dịch sẽ gặp khó khăn lớn.

Sau chiến thắng ở Đông Khê, tình hình thay đổi. Bộ đội liên tục truy kích, địch rút chạy, nhiều chốt trên đường số 4 bị phá vỡ. Tin truyền về các bản làng: đường đang được mở lại.

Nhưng mở đường không chỉ là đánh địch xong là xong.

Ngay trong đêm, bộ đội và dân công bắt tay vào việc. Người lấp hố bom, người dựng lại cầu tạm, người kéo cây chắn đường sang một bên. Có đoạn suối nước chảy xiết, anh em phải ghép tre làm cầu nổi để gùi hàng qua.

Một chiến sĩ trẻ vừa xúc đất vừa cười:

— Đánh giặc xong lại làm phu đường!

Người bên cạnh đáp:

— Có đường thì mới có gạo cho đơn vị mình.

Tiếng cười vang lên giữa đêm núi rừng.

Điều khiến tôi xúc động nhất là hình ảnh những đoàn dân công xuất hiện khi trời còn chưa sáng. Trên vai họ là gạo, muối, đạn, thuốc men. Có bà mẹ tóc đã bạc vẫn chống gậy đi theo đoàn để nấu cơm cho bộ đội.

Một cô gái dân công hỏi người chỉ huy:

— Đường thông thật chưa anh?

Ông nhìn về phía con dốc vừa được sửa xong rồi gật đầu:

— Thông rồi. Đêm nay hàng sẽ lên được mặt trận.

Nghe vậy, cô gái mỉm cười, đôi mắt sáng lên dù khuôn mặt còn lấm bùn đất.

Khi đoàn tiếp tế đầu tiên đi qua, nhiều chiến sĩ đứng hai bên đường nhìn theo rất lâu. Không ai hò reo lớn, nhưng ai cũng cảm thấy như vừa trút được một gánh nặng.

Người cựu chiến binh kể rằng lúc nhìn những bao gạo và hòm đạn được chuyển lên phía trước, ông hiểu rõ hơn bao giờ hết một điều:

— Chiến thắng không chỉ ở trận địa, mà còn ở con đường phía sau trận địa.

Đêm ấy, trong một lán chỉ huy, tin báo liên tục được gửi về:

• Đoàn gạo đã qua suối.

Người chỉ huy nghe xong mới thở phào nhẹ nhõm.

Ông nói:

— Tốt. Giữ được đường là giữ được sức chiến đấu.

Nhiều năm sau, khi trở lại nơi từng là tuyến tiếp tế, người cựu dân công đứng trên con đường nay đã rộng hơn rất nhiều. Ông nói với tôi:

— Hồi đó chúng tôi không nghĩ mình đang làm điều gì lớn lao. Chỉ nghĩ rằng bộ đội ngoài kia cần gạo, cần đạn thì mình phải đưa tới.

Tôi nhìn con đường chạy giữa núi rừng và hiểu rằng lịch sử đôi khi được làm nên bởi những bước chân thầm lặng như thế.

Khi kể lại câu chuyện “Con đường tiếp tế được mở thông”, tôi không chỉ nghĩ đến giao thông hay hậu cần. Tôi nghĩ đến sự gắn bó giữa quân và dân, đến hàng vạn con người âm thầm giữ cho mạch máu của kháng chiến không bị cắt đứt.

Có người cầm súng ngoài mặt trận, có người gùi gạo trong đêm tối, có người sửa cầu dưới mưa bom. Mỗi người một việc, nhưng tất cả cùng hướng về một mục tiêu chung.

Và có lẽ, trong những năm tháng gian khổ ấy, khoảnh khắc nghe tin “đường đã thông” không chỉ có nghĩa là hàng hóa sẽ đến nơi. Nó còn có nghĩa là niềm tin vẫn tiếp tục chảy từ hậu phương ra tiền tuyến, từ nhân dân đến bộ đội, để cuộc kháng chiến đi tiếp con đường của thắng lợi.