Con đường tuổi hai mươi

Đầu năm 1966, khi tuyến đường 12 qua đèo Mụ Giạ bị đánh phá dữ dội, Bộ Tư lệnh Đoàn 559 quyết định mở một tuyến đường mới xuyên dãy Trường Sơn. Đó là Đường 20 Quyết Thắng – con đường mang tên tuổi trẻ và ý chí quyết thắng của dân tộc. Hơn 8.000 người được huy động, trong đó có hàng nghìn thanh niên xung phong đến từ nhiều tỉnh miền Bắc. Người lớn tuổi nhất chỉ ngoài hai mươi, nhiều người vừa rời ghế nhà trường đã khoác ba lô vào Trường Sơn.

Ngày mở đường là những ngày gian khổ không thể nào quên. Không có máy móc hiện đại, họ dùng cuốc, xẻng, xà beng và bộc phá để đào núi, phá đá, san đèo. Có những vách đá dựng đứng, thanh niên xung phong phải ghép nhiều chiếc thang tre để leo lên khoan lỗ đặt thuốc nổ. Sau gần bốn tháng lao động quên mình, tuyến đường dài khoảng 125 km đã được thông, mở ra tuyến vận tải cơ giới mới nối Đông Trường Sơn với Tây Trường Sơn.

Nhưng mở được đường chỉ là bước khởi đầu. Từ năm 1966 đến 1973, Đường 20 Quyết Thắng trở thành một trong những "tọa độ lửa" ác liệt nhất trên tuyến Trường Sơn. Không quân Mỹ đánh phá liên tục bằng bom thường, bom từ trường và cả B-52. Những địa danh như Cua Chữ A, ngầm Trạ Ang, ngầm Ta Lê, đèo Phu La Nhích… gần như ngày nào cũng rung chuyển bởi bom đạn.

Mỗi khi máy bay vừa rời đi, các đơn vị thanh niên xung phong lại lao ra mặt đường. Họ san lấp hố bom, kéo cây đổ, sửa cầu, dẫn từng đoàn xe vượt qua trọng điểm. Có những đêm mưa rét, đất đá từ sườn núi tràn xuống lấp kín mặt đường. Họ làm việc xuyên đêm, chỉ mong trời sáng thì đoàn xe vẫn kịp vào chiến trường. Tất cả đều mang chung một niềm tin: đường không được tắc, xe không được dừng.

Bom đạn đã cướp đi tuổi xuân của biết bao người. Nhiều chiến sĩ mãi mãi nằm lại trên con đường ấy, trong đó có tám thanh niên xung phong của Đại đội 217 hy sinh tại Hang Tám Cô – một biểu tượng bất tử của tinh thần "Quyết tử cho con đường bất tử". Sự hy sinh của họ và hàng nghìn đồng đội khác đã giữ cho tuyến vận tải Trường Sơn luôn thông suốt, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Hôm nay, Đường 20 Quyết Thắng không còn vang tiếng bom. Những cánh rừng xanh đã phủ kín nơi từng là hố bom năm xưa. Mỗi người đến đây đều cảm nhận được rằng dưới từng tấc đất là mồ hôi, nước mắt và cả máu của những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi đã hiến dâng tuổi trẻ cho độc lập, tự do của dân tộc.