CON ĐƯỜNG VỀ LÀNG

CON ĐƯỜNG VỀ LÀNG

Sau nhiều năm xa quê, Nam trở về vào một buổi chiều cuối mùa thu.

Chiếc xe dừng ở đầu làng.

Anh bước xuống, mang theo một chiếc ba lô nhỏ.

Con đường ngày xưa vẫn còn đó.

Chỉ khác là hàng cây đã lớn hơn, những ngôi nhà cũng thay đổi.

Nam đứng nhìn thật lâu.

Anh đã rời nơi này khi còn rất trẻ.

Ngày ấy, trước khi đi, người thầy cũ của anh từng nói:

— Sau này nếu có dịp, em nhớ về thăm làng.

Nam cười:

— Em sẽ về.

Nhưng lời hứa ấy mất rất nhiều năm mới thực hiện được.

Nam đi qua cây cầu nhỏ.

Anh nhìn thấy ngôi trường cũ.

Cánh cổng đã được sơn lại.

Sân trường rộng hơn trước.

Chỉ có cây phượng ở góc sân vẫn còn nguyên.

Nam bước vào.

Một ông cụ đang quét lá.

Ông mặc chiếc áo sơ mi cũ.

Mái tóc bạc trắng.

Nam đứng sững.

— Thầy Quang?

Ông cụ ngẩng lên.

Hai người nhìn nhau.

Một lúc sau, ông mỉm cười.

— Nam?

Nam bước đến.

— Thầy còn nhớ em sao?

Thầy Quang cười:

— Học trò của thầy, sao quên được.

Nam nhìn thầy.

— Thầy già quá rồi.

Thầy bật cười:

— Còn em thì sao?

Nam cúi đầu.

— Em cũng đâu còn trẻ.

Hai thầy trò ngồi dưới gốc phượng.

Thầy hỏi:

— Những năm qua em sống thế nào?

Nam kể về những nơi mình đã đi qua.

Những công việc đã làm.

Những người từng gặp.

Thầy Quang lắng nghe.

Rồi hỏi:

— Có điều gì em thấy tiếc không?

Nam im lặng.

— Có.

— Điều gì?

Nam nhìn sân trường.

— Em đã đi quá lâu.

Thầy Quang nói:

— Ai cũng có một con đường phải đi.

Nam hỏi:

— Thầy có trách em không? Ngày trước em hứa sẽ về sớm.

Thầy lắc đầu.

— Thầy chưa bao giờ trách.

— Vì sao?

— Vì thầy biết có những người phải đi thật xa mới hiểu nơi nào là nhà.

Nam cúi đầu.

Gió thổi qua hàng cây.

Những chiếc lá vàng rơi xuống sân.

Thầy Quang đứng dậy.

— Đi theo thầy.

Hai người bước vào lớp học cũ.

Bên trong vẫn có chiếc bảng đen.

Trên tường treo những tấm ảnh học sinh của nhiều năm trước.

Nam nhìn thấy một bức ảnh.

Anh đứng ở hàng cuối.

Bên cạnh là những người bạn ngày xưa.

Nam cười.

— Em không nhớ bức ảnh này.

Thầy nói:

— Thầy vẫn giữ.

— Sao thầy giữ lâu vậy?

— Vì đó là một phần tuổi trẻ của thầy.

Nam nhìn thầy.

— Thầy dạy bao nhiêu học sinh rồi?

Thầy suy nghĩ.

— Không nhớ nữa.

— Có nhớ em không?

Thầy cười.

— Nhớ.

— Vì sao?

Thầy chỉ vào bức ảnh.

— Vì ngày đó em là người duy nhất trong lớp luôn ngồi cuối nhưng lại hay hỏi những câu khó nhất.

Nam bật cười.

— Em quên rồi.

Thầy nói:

— Nhưng thầy nhớ.

Chiều hôm ấy, Nam giúp thầy quét lại sân trường.

Hai người làm việc đến khi mặt trời xuống.

Nam hỏi:

— Thầy còn dạy không?

— Không.

— Sao thầy vẫn đến trường?

Thầy nhìn quanh.

— Quen rồi.

Ông chỉ vào lớp học.

— Cả đời thầy ở đây. Nghỉ rồi mà không đến thì chẳng biết đi đâu.

Nam im lặng.

Ngày hôm sau, Nam trở lại trường.

Anh mang theo một thùng sách.

— Em tặng trường.

Thầy Quang ngạc nhiên.

— Nhiều thế?

Nam cười:

— Em nghĩ những đứa trẻ ở đây cần.

Từ đó, Nam thường xuyên về làng.

Anh sửa lại thư viện trường.

Mua thêm sách.

Trồng cây trong sân.

Mỗi khi có thời gian, anh lại ngồi nói chuyện với thầy.

Một hôm, một cậu bé hỏi:

— Chú Nam, chú làm nghề gì?

Nam cười:

— Chú làm nhiều nghề lắm.

Cậu bé hỏi:

— Nghề nào giỏi nhất?

Nam suy nghĩ.

— Biết quay về.

Cậu bé không hiểu.

Nam xoa đầu cậu.

— Sau này cháu sẽ hiểu.

Nhiều năm trôi qua.

Thầy Quang yếu dần.

Một buổi chiều, ông gọi Nam đến.

— Thầy có chuyện muốn nhờ.

— Thầy nói đi.

Ông đưa Nam một chiếc hộp gỗ.

— Trong này là danh sách học sinh thầy từng dạy.

Nam mở ra.

Những cái tên kéo dài qua nhiều trang.

— Thầy muốn em làm gì?

— Nếu gặp được ai, nói với họ rằng thầy vẫn nhớ.

Nam gật đầu.

— Em sẽ làm.

Thầy Quang mỉm cười.

— Cảm ơn em.

Vài tháng sau, thầy qua đời.

Ngày đưa tiễn thầy, rất nhiều học trò cũ trở về.

Có người từ thành phố.

Có người từ vùng xa.

Có người đã tóc bạc.

Họ đứng trước sân trường.

Không ai nói nhiều.

Chỉ lặng lẽ nhìn cây phượng.

Nam mở chiếc hộp gỗ.

Anh đọc từng cái tên.

Mỗi cái tên là một cuộc đời.

Mỗi cuộc đời lại có một câu chuyện.

Nam hiểu rằng người thầy ngày ấy không chỉ dạy họ những bài học trong sách.

Thầy đã dạy họ cách sống.

Chiều hôm đó, Nam ở lại trường một mình.

Anh ngồi dưới gốc phượng.

Gió thổi qua.

Một cánh hoa rơi xuống vai anh.

Nam nhìn lên.

— Thầy ơi, em đã về.

Không có câu trả lời.

Nhưng tiếng trẻ con từ lớp học bên cạnh vang lên.

Một thầy giáo trẻ đang giảng bài.

Nam mỉm cười.

Anh biết thầy Quang đã đi xa.

Nhưng những gì thầy gieo xuống vẫn còn.

Trong những người học trò.

Trong ngôi trường.

Trong những đứa trẻ đang lớn lên từng ngày.

Và trong chính anh.

Trước khi rời trường, Nam đặt một tấm bảng nhỏ dưới gốc phượng.

Trên đó viết:

“Có những người thầy chỉ xuất hiện một lần trong đời, nhưng bài học của họ đi cùng ta suốt cả cuộc đời.”

Nam bước ra khỏi cổng trường.

Con đường làng trải dài trước mặt.

Anh không còn cảm thấy mình đang rời quê.

Bởi anh hiểu rằng, có những nơi dù ta đi xa đến đâu vẫn luôn ở trong tim.

Và có những người dù không còn đứng chờ nơi cổng trường, vẫn có thể dẫn đường cho ta bằng những điều họ từng dạy.

Nam bước chậm trên con đường cũ.

Lần này, anh không hứa sẽ sớm quay lại.

Anh chỉ mỉm cười.

Bởi anh biết mình sẽ trở về.

Có những con đường càng đi xa, ta càng hiểu giá trị của ngày trở về.