“Con hổ cụt là con dũng mãnh nhất"

Khi Trung tướng Lê Hữu Đức còn sống, tôi thường hay đến nhà ông để hỏi chuyện về nghệ thuật quân sự Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Đó là ngôi nhà nhỏ trong một hẻm nhỏ của phố Đội Nhân, Hà Nội. Hồi đó ông đã ngoài 90 tuổi, vóc người cao lớn, tuy có hơi mỏi mệt hơn so với mấy năm trước, song giọng ông vẫn ấm và sang sảng đặc trưng của người Hà Tĩnh.

Khi tôi hỏi biệt danh “Hổ cụt Tây Nguyên” do ai đặt cho ông, ông Đức nói không nhớ, chỉ biết rằng cả ta và địch đều gọi ông như vậy và ông rất tự hào về điều đó. Cái tên ấy, nghe qua có vẻ khắc nghiệt, nhưng lại chứa đựng một sự thừa nhận: một con hổ dù mất đi một phần cơ thể vẫn là con hổ đáng sợ nhất.

Sinh năm 1925 tại huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh, năm 1945 khi đang học Tú tài ở Huế, chàng trai Lê Hữu Đức được giác ngộ cách mạng, tham gia khởi nghĩa giành chính quyền ở Huế và sau đó cùng đội quân nam tiến chiến đấu ở Quảng Nam.

Ngày 23/3/1947, khi chỉ huy đơn vị chống quân Pháp ở huyện Đại Lộc, ông Đức lúc đó là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 17, Trung đoàn 96, Liên khu 5 bị thương nặng. Do điều kiện khó khăn, bộ đội ta có gì mặc nấy. Ông khoác bộ đồ màu trắng nên trở thành mục tiêu của máy bay Pháp.

Sau loạt đại liên đầu tiên bắn không trúng, ông di chuyển thì dính đạn rồi bất tỉnh.

“Tôi tỉnh dậy ở bệnh viện huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Cổ, bờ vai trái được băng bó, còn bàn tay phải bị đạn xuyên được nẹp cố định. Vài ngày sau, bờ vai phải được anh y sĩ, giám đốc bệnh viện mổ để lấy các mảnh xương vụn ra. Mổ không có thuốc mê, đau không kể xiết”, Trung tướng Lê Hữu Đức kể.

Còn bàn tay, do thuốc men lúc bấy giờ khan hiếm, ông phải đeo nó vào người. Lúc công tác, chiến đấu rất vướng víu, lại thêm mùi hôi thối do bị hoại tử nên tháng 1/1949, ông quyết định cắt bỏ.

“Mất tay, tôi không buồn, nhưng sợ nhất là tổ chức cho giải ngũ, hoặc chuyển làm việc khác. Đất nước còn chiến tranh, mình mới 23 tuổi mà bị loại khỏi vòng chiến đấu thì không gì buồn bằng”, ông nói.

Nỗi sợ ấy là nỗi sợ lớn nhất của một người lính chân chính: không phải cái chết, mà là bị đứng ngoài cuộc chiến của dân tộc. Nhưng tuổi xuân, ý chí nghị lực và khả năng quân sự đã chiến thắng. Ông vẫn tiếp tục ở lại quân đội, không phải ở cơ quan, mà trực tiếp chiến đấu ở đơn vị.

Năm 1953, khi đang làm Trung đoàn phó Trung đoàn 108 của Liên khu 5, ông được điều ra Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu để phụ trách Tổ chiến trường xa. Được ở gần các đồng chí Võ Nguyên Giáp, Hoàng Văn Thái, Trần Văn Quang là thời gian vô quý báu để ông Lê Hữu Đức hoàn thiện bản thân, nhất là khả năng quân sự.

Năm 1965, Mỹ đưa quân ồ ạt vào miền Nam thực hiện “Chiến tranh cục bộ”, cuộc chiến tranh bị đẩy lên một nấc thang mới. Đang là Trưởng Phòng tổng kết chiến tranh của Cục Khoa học Quân sự, ông tình nguyện xung phong vào chiến đấu ở Mặt trận Tây Nguyên, được trên bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Sư đoàn 325B.

Từ đây cho đến khi lên làm Phó tham mưu trưởng Mặt trận Tây Nguyên, biệt danh “Hổ cụt Tây Nguyên” gắn liền với tên tuổi của ông.

“Sao mọi người gọi ông là ‘Hổ cụt’?”, tôi hỏi.

“Thường con hổ cụt là con dũng mãnh nhất”, ông cười, “nhưng nói thế thôi, đi chiến đấu mà chỉ còn một tay là vô vàn khó khăn. Tôi người to cao, lại chỉ một tay, cậu thử tưởng tượng xem mỗi lần vào đồn địch trinh sát với dày đặc dây thép gai thì vất vả như thế nào? Thế mà tôi nhiều lần cùng với cấp dưới vào đồn địch. Bởi trong chiến đấu nếu người chỉ huy mà không tỉ mỉ, chính xác thì cầm chắc thất bại”.

Không những trực tiếp chỉ huy chiến đấu mà sau này ra cơ quan chiến lược làm Cục phó rồi Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu hay thời gian học ở Học viện Voroshilov, Liên Xô cũ, ông Lê Hữu Đức không ỷ lại mình là thương binh, mà tự vượt khó, tích lũy kinh nghiệm, học hỏi những tài năng quân sự trong và ngoài nước để trở thành một trong những người làm công tác tham mưu nổi tiếng ở Tổng hành dinh trong mùa Xuân Đại thắng năm 1975.

Ở ông, người ta thấy rõ một phẩm chất hiếm có: thiếu hụt về thể chất, ông nỗ lực bù đắp bằng trí tuệ và sự chuẩn xác trong từng quyết định.