Dưới Bóng Dừa Nước: Ký Ức Người Lính Đội Du Kích Nữ Bến Tre (1960 – 1968)

1. Tiếng mỏ dừa Đồng Khởi và tuổi mười sáu (1960 – 1962)

Đêm 17 tháng 1 năm 1960, tiếng mỏ dừa rộ lên rần rật khắp các xã Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh. Khi ấy tôi mới 16 tuổi, tay cầm chiếc gậy vạt nhọn cùng bà con ném gạch đá, gõ thùng thiếc làm dậy sóng cả dải đất cù lao Bến Tre. Phong trào Đồng Khởi bùng lên như một ngọn lửa, giải phóng nhiều thôn xóm khỏi đồn bốt địch.

Sau sự kiện ấy, tôi chính thức gia nhập đội du kích địa phương. Với chiếc khăn quàng rằn trên cổ, mái tóc dài kẹp gọn sau lưng và chiếc xuồng ba lá nhỏ nhắn, công việc chính của tôi là làm giao liên bí mật: Đưa đón cán bộ, chở vũ khí, thuốc men chui qua hệ thống kênh rạch chằng chịt ven sông Hàm Luông.

2. Chuyến xuồng chở B40 qua sông Hàm Luông đêm giông bão (1965)

Mùa mưa năm 1965, địch tăng cường tuần tra sông nước bằng các tàu giáp sắt và máy bay đầm xòe. Việc vận chuyển một chuyến đạn B40 và lựu đạn từ căn cứ về vùng ven xã Mõ Cày là một thử thách ngàn cân treo sợi tóc.

Đêm đó, trời mưa như trút nước, dòng sông Hàm Luông cuồn cuộn sóng đục. Xuồng của tôi chất đầy vũ khí dưới khoang, bên trên phủ một lớp thảm dừa khô và rau muống dại để ngụy trang. Khi xuồng vừa ra đến giữa dòng, bất ngờ một chiếc tàu tuần tra của địch từ phía vàm sông lao tới, đèn pha công suất lớn quét sáng rực cả mặt nước.

Tiếng loa trên tàu rú lên đòi dừng xuồng kiểm tra. Trong lòng run lên từng nhịp, nhưng tay tôi vẫn giữ chặt mái chèo. Tôi bình tĩnh bẻ lái cho xuồng tạt sát vào dải dừa nước ven bờ, cố tình giả vờ như một cô gái đi cất rớ đêm bị lạc lái.

"Dừng xuồng lại! Đi đâu đêm hôm?" – Tiếng lính trên tàu hét lớn.

Tôi ngẩng đầu, nói vọng qua tiếng sóng bằng giọng địa phương thật tự nhiên:

"Mấy chú ơi! Mưa to quá xuồng đứt dây trôi, tôi đang ráng chèo vô bờ kiếm dây buộc lại nè!"

Chiếc tàu tuần tra rồ máy tiến lại gần, ngọn đèn pha rọi thẳng vào mặt tôi. Tôi cố tình làm đổ gáo múc nước xuống sàn xuồng để tạo vẻ lúng túng. Thấy chỉ có một cô gái co quắp vì lạnh giữa đống lá dừa khô, tên sĩ quan hất tay chửi đổng rồi cho tàu lướt qua. Khi bóng tàu khuất sau rặng dừa nước, tôi mới ngã gục xuống khoang xuồng, mồ hôi hòa lẫn nước mưa chảy ròng ròng trên má. Chuyến hàng đêm đó đã cập bến an toàn.

3. Mái tóc dài và những người chị ngã xuống

Sống và chiến đấu ở vùng sông nước Bến Tre, "Đội quân tóc dài" chúng tôi có những vũ khí riêng biệt. Không chỉ là súng đạn, mà còn là các cuộc đấu tranh chính trị trực diện, chặn đầu xe tăng, bám dây tàu chiến đòi trả chồng, trả con.

Nhớ nhất là chị Út – Tiểu đội trưởng du kích của tôi. Chị có mái tóc dài chấm gót, nụ cười hiền lành nhưng vô cùng kiên cường. Trong một trận càn quét bằng trực thăng vận vào Rồng Trôm năm 1967, chị Út đã một mình ôm khẩu súng M16 thu được của địch, bám trụ sau gốc dừa lão để thu hút hỏa lực cho cả tổ giao liên rút chìm vũ khí xuống kênh. Khi chúng tôi quay lại, chị đã ngã xuống bên gốc dừa cháy xém, tay vẫn nắm chặt quả lựu đạn rút chốt dở.

4. Rặng dừa xanh soi bóng ngày hòa bình

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, tôi trở về sống yên bình bên dòng sông Hàm Luông. Những cây dừa bị mảnh bom xé toạc năm xưa nay đã ra những buồng quả xanh mượt, che mát cho cả một vùng quê hương hồi sinh.

Mỗi lần ngồi bên bờ kênh ngắm những chiếc xuồng ba lá lướt nhẹ qua dải dừa nước, tôi lại nhớ về mái tóc dài của chị Út, nhớ những đêm bấm chèo nín thở giữa dòng sông. Tuổi trẻ của những người con gái xứ Dừa ngày ấy đã hòa vào màu xanh ngút ngàn của quê hương, dịu dàng nhưng bất khuất ngàn đời