CÒN SỐNG CÒN PHẢI HỌC VÀ RÈN LUYỆN

Năm 1961, nói chuyện với các lão đồng chí đã tham gia phong trào Xôviết Nghệ - Tĩnh năm 1930 và các đảng viên hoạt động lâu năm nhân dịp về thăm quê hương Nghệ - Tĩnh, Bác nói:

- Tôi năm nay đã 71 tuổi, ngày nào tôi cũng phải học. Công việc thì cứ tiến mãi, không học thì không theo kịp, công việc nó sẽ gạt mình lại phía sau.

Năm năm sau, tháng 5/1966 trong buổi nói chuyện với lớp đảng viên mới được kết nạp tại Hà Nội, Bác lại nói: “Bác thường nghe nói có đồng chí mới 40 tuổi mà đã cho mình là già cho nên ít chịu học tập. Nghĩ như vậy là không đúng, 40 tuổi chưa phải là già. Bác đã 76 tuổi nhưng vẫn cố gắng học thêm. Chúng ta phải học và hoạt động cách mạng suốt đời. Còn sống thì còn phải học, còn phải hoạt động cách mạng”.

Đồng chí thư ký của Bác kể lại: Cho đến những ngày cuối cùng của cuộc đời, Bác vẫn giữ nền nếp đọc sách báo theo đúng quy định do Người đề ra từ trước. Người theo dõi trên báo chí về nhiều mặt kể cả những thành tựu khoa học mới nhất. Điều gì không hiểu Bác mời các nhà khoa học đến giải thích. Đọc báo của nước ngoài, gặp chữ không hiểu Bác tra từ điển để học thêm. Một trong những cuốn sách mà Bác đã đọc trong những tháng cuối cùng của cuộc đời là cuốn Vấn đề cải tiến chữ quốc ngữ. Gặp tư liệu cần thiết, Bác ghi lại hoặc đánh dấu để dễ tìm.

Cùng với việc học và việc rèn luyện, những năm cuối đời, theo quy luật, sức khỏe Bác giảm sút, có lúc tiếng nói yếu và khản đi.

Bộ Chính trị cử những bác sĩ chuyên khoa giỏi đến chữa cho Bác. Thấy bác sĩ lo lắng cho bệnh tình của Bác, Bác đã chủ động động viên thầy thuốc để thầy thuốc yên tâm.

Bác hỏi bác sĩ về phương pháp tự chữa bệnh và khi được sự đồng ý của chuyên môn, Bác kiên trì tập luyện. Một trong những phương pháp tự chữa để hồi phục tiếng nói, là tập phát âm các âm tiết trong tiếng Việt.

Bác nhờ anh em phục vụ đứng đằng xa nghe tiếng nói của Bác. Bác còn bảo đồng chí phục vụ đứng xa Bác một khoảng cách nhất định, đọc một câu thơ, thường là lấy trong Truyện Kiều để Bác kiểm tra khả năng nghe của tai. Sau đó Bác nhắc lại câu nói để kiểm tra phát âm có rõ không. Nhiều cô chú phục vụ thấy Bác tuổi đã cao, sức đã yếu lại phải khổ luyện như vậy, thương Bác vất vả cho nên cố ý đọc to câu thơ Kiều hoặc nghe Bác phát âm một đôi lần cho là tốt rồi. Bác nghiêm khắc phê bình ngay. Bác nói đại ý: Các chú phải thấy rằng con người Bác hoàn toàn thuộc về Đảng và nhân dân. Nếu như sự luyện tập của Bác có vất vả chút ít là vì lợi ích của Đảng, của dân. Hàng chục triệu đồng bào cả nước, đặc biệt là quân dân miền Nam ruột thịt dốc lòng, dốc sức đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào sẽ không khỏi lo lắng khi nghe giọng nói của Bác yếu đi. Bác khỏe, đồng bào và chiến sĩ đánh Mỹ khỏe, phấn khởi, tin tưởng vào thắng lợi cuối cùng.

Sự rèn luyện gian khổ của Bác để chiến thắng bệnh tật đã đem lại thành công rất tốt đẹp. Đêm 30 Tết Kỷ Dậu năm 1969, đúng giây phút Giao thừa, trên làn sóng điện của Đài Tiếng nói Việt Nam vẫn âm vang giọng thơ chúc Tết mạch lạc, đầm ấm, đầy tin tưởng của Bác. Lúc thu thanh, Bác yêu cầu thu đi thu lại cho kỳ đạt yêu cầu mới thôi.

Tháng 9 năm ấy Bác đã vĩnh biệt chúng ta nhưng hình tượng người cha già vĩ đại, Bác Hồ kính yêu đã học tập và rèn luyện cho đến những ngày cuối cùng của cuộc đời sẽ luôn sống mãi trong lòng nhân dân Việt Nam.

Theo Bác Hồ - Người Việt Nam đẹp nhất, Nxb. Giáo dục, Hà Nội, 1987.