"Còn sống là còn phải đi. Một hạt muối cũng chia nhau để về gặp mẹ"

Một buổi chiều, tôi ghé thăm đình làng Thạch Bàn, xã Phú Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình – quê hương của ông Nguyễn Văn Chăm, người từng tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ. Dưới gốc đa già, ông ngồi lặng lẽ, đôi mắt xa xăm như đang nhìn về một quá khứ đầy khói lửa.

Ông nhớ rõ những năm tháng Quảng Bình bị bom Mỹ cày xới. Có lần, đơn vị ông bị vây trong một hầm đất sau trận oanh kích. Lương khô đã hết, nước uống chỉ còn vài giọt cặn. Giữa lúc ông kiệt sức vì vết thương, người đồng đội tên Lợi đã lặng lẽ gánh thay ba lô cho ông. Anh chỉ nói ngắn gọn: “Còn sống là còn phải đi. Một hạt muối cũng chia nhau để về gặp mẹ.” Đêm ấy, trong căn hầm tối, anh em gom góp những hạt gạo vụn cuối cùng. Anh Lợi nhường phần cơm chín hơn cho ông: “Ăn đi, lấy sức mà đi tiếp.” Ông nhìn sang, thấy đồng đội lặng lẽ nhai gạo sống, uống nước lã để cầm hơi.

Ông kể về cậu lính trẻ tên Hòa, quê ở Quảng Trạch, hy sinh khi đi lấy nước cho cả đội. Trước lúc nhắm mắt, Hòa chỉ nhắn gửi: “Nếu về được, cho mẹ biết con không kịp ăn bát canh rau tập tàng mẹ nấu.” Câu nói ấy ám ảnh ông suốt cả đời. Khi hòa bình lập lại, ông trở về với những vết thương chằng chịt. Ngày đầu bước chân về cổng làng, mẹ già đang quét sân. Hai mẹ con ôm nhau giữa nắng chiều. Kết thúc câu chuyện, ông Chăm nhìn xuống đôi bàn tay chai sạn, chậm rãi nói: “Chiến tranh là điều không ai mong, nhưng nhờ nó mà tôi biết con người ta có thể thương nhau đến nhường nào.”