“Con thoi sắt” của lực lượng Biệt động Sài Gòn
Nguyễn Thị Mai (1943–2024) là nữ chiến sĩ Biệt động Sài Gòn – Gia Định, được đồng đội gọi là “Con thoi sắt”. Bà nổi tiếng với những chuyến giao liên, vận chuyển tài liệu, vũ khí và đưa cán bộ vượt qua các khu vực nguy hiểm từ Hóc Môn, Củ Chi vào nội thành Sài Gòn.
Nguyễn Thị Mai sinh năm 1943, trưởng thành trong thời kỳ cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt ở miền Nam. Khi tham gia lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định, bà đảm nhận những nhiệm vụ đòi hỏi sự nhanh nhẹn, bình tĩnh và khả năng giữ bí mật cao. Đó là công việc liên lạc giữa các cơ sở cách mạng ở vùng ven với lực lượng đang hoạt động giữa nội đô.
Những năm 1960, địa bàn Hóc Môn, Củ Chi và các tuyến đường dẫn vào Sài Gòn thường xuyên chịu sự kiểm soát của đối phương. Để duy trì hoạt động của lực lượng biệt động, các giao liên phải tìm cách vận chuyển tài liệu, vũ khí, đưa đón cán bộ và truyền mệnh lệnh qua những khu vực nguy hiểm. Nguyễn Thị Mai tham gia công việc ấy trong nhiều năm.
Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, bà được đồng đội đặt biệt danh “Con thoi sắt” bởi khả năng di chuyển bền bỉ, mưu trí giữa các cơ sở. Mỗi chuyến đi không chỉ đòi hỏi sức khỏe mà còn cần sự chính xác, bởi việc giao tài liệu sai địa điểm hoặc để lộ người nhận có thể ảnh hưởng đến cả mạng lưới.
Ngoài nhiệm vụ giao liên, Nguyễn Thị Mai còn tham gia các hoạt động của lực lượng biệt động. Những đóng góp của bà được ghi nhận tại Hội nghị Chiến sĩ thi đua toàn Miền năm 1967. Tại đây, Thiếu tướng Nguyễn Thị Định, Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam, trao tặng bà một khẩu súng ngắn K54. Khẩu súng trở thành kỷ vật đặc biệt, gắn với những năm tháng chiến đấu của nữ chiến sĩ.
Sau chiến tranh, Nguyễn Thị Mai gìn giữ khẩu súng cùng ký ức về đồng đội và những nhiệm vụ đã thực hiện. Bà qua đời năm 2024. Ngày 20/10 cùng năm, gia đình trao tặng khẩu K54 cho Bảo tàng Biệt động Sài Gòn – Gia Định để phục vụ trưng bày, giới thiệu lịch sử.
Cuộc đời Nguyễn Thị Mai cho thấy đóng góp của những người làm nhiệm vụ giao liên, những chiến sĩ không phải lúc nào cũng xuất hiện trong các trận đánh nổi tiếng nhưng có vai trò duy trì hoạt động của lực lượng cách mạng tại Sài Gòn.



