Công an Lai Châu thời kỳ đầu – Gian khổ bám dân, dựng xây cơ sở
Trần Quốc Hương
Sau thắng lợi của Chiến dịch Tây Bắc (1952) và đặc biệt là sau khi chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng (1954), vùng đất Lai Châu rộng lớn được giải phóng khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp và hệ thống phong kiến thổ ty tay sai. Tuy nhiên, tình hình an ninh trật tự tại địa bàn vô cùng phức tạp:
Địa hình và giao thông: Lai Châu là tỉnh biên giới phía Bắc có diện tích rộng lớn, địa hình núi cao vực sâu vô cùng hiểm trở, giao thông đi lại chủ yếu là đường mòn hoang vu, khí hậu khắc nghiệt, sương muối và dịch bệnh hoành hành.
Tình hình an ninh - chính trị: Địch trước khi rút chạy đã cài cắm lại hàng loạt gián điệp, biệt kích, kích động các toán phỉ nổi dậy chống phá chính quyền cách mạng. Chúng lợi dụng tâm lý nhẹ nhàng, sự bất đồng ngôn ngữ và phong tục tập quán của các dân tộc thiểu số để tuyên truyền xuyên tạc, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xúi giục đồng bào bỏ bản lên rừng.
Hoàn cảnh lực lượng: Ty Công an Lai Châu được thành lập trong điều kiện hoàn toàn "trắng" về cơ sở vật chất: thiếu thốn từ trụ sở, trang thiết bị, lương thực, thuốc men cho đến lực lượng cán bộ. Phần lớn cán bộ từ miền xuôi lên chưa quen với địa hình, thời tiết và đặc biệt là chưa biết tiếng của đồng bào các dân tộc bản địa.
PHẦN II: TÍNH CHẤT GIAN KHỔ VÀ PHƯƠNG CHÁM "BA BÁM, BỐN CÙNG" XÂY DỰNG CƠ SỞ
1. Những ngày đầu gian khó nơi địa đầu Tổ quốc
Ngay từ những ngày đầu thành lập Ty Công an Lai Châu, các chiến sĩ an ninh đã phải đối mặt với muôn vàn thử thách tưởng chừng không thể vượt qua:
Rào cản ngôn ngữ và bất đồng văn hóa: Đồng bào các dân tộc Thái, H'Mông, Dao, Hà Nhì... thời kỳ đó còn nhiều hủ tục lạc hậu, do bị thực dân và thổ ty trị dân bằng chính sách "ngu dân", đồng bào rất dè dặt và nghi ngại người lạ. Cán bộ không nói được tiếng dân tộc thì không thể tiếp xúc, không thể làm công tác vận động quần chúng.
Cuộc sống sinh hoạt vô cùng thiếu thốn: Nguồn lương thực tiếp tế từ tuyến sau vô cùng khó khăn. Cán bộ Công an phải sống trong những lán dựng tạm bằng nứa lá, thường xuyên bị đe dọa bởi cơn sốt xuất huyết, rét rừng và sự rình rấp của các toán phỉ tàn dư trong rừng sâu.
2. Phương châm chiến lược: "Ba bám, bốn cùng"
Nhận thức rõ: "Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng", nếu không dựa vào dân thì không thể đứng vững và không thể tiêu diệt được kẻ thù, Đảng ủy và Lãnh đạo Ty Công an Lai Châu đã quán triệt sâu sắc phương châm hành động cho toàn thể cán bộ, chiến sĩ:
Nội dung "Ba bám":
Bám dân: Coi nhân dân là gốc, ở đâu có dân là ở đó có chiến sĩ an ninh, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng và bảo vệ cuộc sống bình yên cho dân.
Bám bản: Không ở tập trung tại trung tâm hay trụ sở, cán bộ phân công nhau cắm chốt tại từng bản làng xa xôi nhất, từ đỉnh núi cao của người H'Mông đến các thung lũng sâu của người Thái.
Bám chính quyền: Trực tiếp hỗ trợ, củng cố hệ thống chính trị cơ sở non trẻ, giúp chính quyền thôn bản nâng cao năng lực quản lý và tự vệ.
Nội dung "Bốn cùng":
Cùng ăn: Ăn chung mâm, chia sẻ từng củ sắn, bát canh rau rừng, ngụm nước suối với đồng bào để xóa bỏ khoảng cách.
Cùng ở: Sống chung dưới mái nhà sàn, nhà trình tường của dân, không phiền hà, không đòi hỏi chế độ đặc biệt.
Cùng làm: Trực tiếp xuống đồng phát nương, làm rẫy, gặt lúa, tra ngô, gùi nước giúp các gia đình neo đơn, thương binh, gia đình có công với cách mạng.
Cùng nói tiếng dân tộc: Mỗi cán bộ, chiến sĩ tự giác học tập ngôn ngữ bản địa. Chỉ sau một thời gian ngắn, các chiến sĩ đã có thể giao tiếp thạo tiếng Thái, tiếng H'Mông, tiếng Dao, hiểu rõ phong tục tập quán để ứng xử chân thành, đúng mực.
PHẦN III: NHỮNG THÀNH QUẢ LỊCH SỰ VÀ TÁC ĐỘNG CHIẾN LƯỢC
1. Đập tan âm mưu chia rẽ dân tộc của kẻ thù
Xóa tan nghi ngờ, xây dựng niềm tin: Bằng sự tận tụy, hy sinh và lòng chân thành "coi dân như thân nhân", lực lượng Công an Lai Châu đã nhanh chóng chiếm trọn niềm tin yêu của đồng bào các dân tộc. Từ chỗ nghi ngại, nhân dân đã coi cán bộ Công an như con em trong nhà.
Đập tan các toán phỉ và gián điệp: Khi dân đã tin Đảng, tin Bác Hồ và yêu mến Công an, đồng bào chính là "tai mắt" sắc bén nhất. Nhân dân đã chủ động cung cấp hàng ngàn nguồn tin giá trị, chỉ đường cho lực lượng Công an truy quét các toán phỉ phản động, bắt gọn các toán gián điệp, biệt kích do địch thả xuống vùng núi Tây Bắc.
2. Đặt nền móng vững chắc cho "Thế trận an ninh nhân dân"
Xây dựng lực lượng nòng cốt tại chỗ: Công an Lai Châu đã tham gia vận động, lựa chọn những quần chúng ưu tú trong các bản làng để đào tạo thành lực lượng Công an xã, du kích bản, tạo nên mạng lưới an ninh rộng khắp từ cơ sở.
Giữ vững bình yên nơi biên cương: Việc củng cố lòng dân và xây dựng cơ sở vững chắc thời kỳ đầu đã giúp vùng đất Lai Châu nhanh chóng ổn định sau chiến tranh, khôi phục sản xuất, đập tan mọi âm mưu xúi giục xáo động biên giới của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ quốc gia.
PHẦN IV: GIÁ TRỊ DI SẢN VÀ BÀI HỌC CHO CÁC THẾ HỆ HÔM NAY
1. Bài học kinh nghiệm vô giá về công tác dân vận
Thắng lợi của lực lượng Công an Lai Châu thời kỳ đầu là minh chứng sinh động cho bài học: "Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong". Công tác dân vận không phải bằng lời nói suông mà bằng hành động cụ thể, sự xả thân và tinh thần chân thành phục vụ nhân dân.
2. Tượng đài thầm lặng nơi biên thùy
Chiến công gian khổ "bám dân, dựng xây cơ sở" của các thế hệ Công an Lai Châu đầu tiên không chỉ là những trang sử vàng chói lọi của Công an nhân dân Việt Nam, mà còn là bản hùng ca thầm lặng về tình đoàn kết quân dân khắc sâu vào vách đá, rừng núi Tây Bắc hùng vĩ.
3. Tiếp nối truyền thống trong thời đại mới
Truyền thống "Ba bám, bốn cùng" thời kỳ đầu đã trở thành kim chỉ nam, là giá trị cốt lõi để các thế hệ Công an tỉnh Lai Châu hôm nay tiếp tục phát huy. Trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ an ninh trật tự và chủ quyền biên giới hiện nay, hình ảnh người chiến sĩ Công an cắm bản, "vì nhân dân phục vụ" vẫn mãi mãi tỏa sáng, là chỗ dựa tin cậy vững chắc của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc.
