"Công lao của tôi không xứng để nhân dân thành phố phải cho nhà to đẹp như vậy".

"Công lao của tôi không xứng để nhân dân thành phố phải cho nhà to đẹp như vậy". "Lương tôi như thế là đủ rồi. Nhà nước còn khó khăn, hãy dành khoản ấy tăng thêm cho những người lương thấp."

​Đó là những lời khước từ chân thành và đầy khiêm nhường của đồng chí Phạm Văn Chiêu (thầy giáo Bảy Chiêu) khi được TP. Hồ Chí Minh cấp một căn nhà ở trung tâm Quận 1 sau ngày hòa bình, cũng như khi cơ quan có ý định tăng lương cho ông. Hai câu nói ngắn gọn ấy đã khắc họa trọn vẹn nhân cách lớn của người chiến sĩ trí thức kiên trung, một đời thanh bạch, luôn đặt lợi ích của nhân dân và đất nước lên trên hết.

​Sinh ra trong một gia đình nông dân tại Long Thạnh Mỹ (Thủ Đức), Phạm Văn Chiêu sớm bộc lộ tư chất thông minh khi tự mình rời nhà lên thành phố học tập, tốt nghiệp thủ khoa Trường Sư phạm Sài Gòn ở tuổi 19. Suốt thời gian đứng trên bục giảng tại Gò Vấp, Hanh Thông Tây rồi làm Hiệu trưởng trường Tổng Hóc Môn từ năm 1942, thầy Bảy Chiêu không chỉ truyền dạy tri thức mà còn thành lập Hội Ái hữu Giáo viên - Học sinh, Nhóm Minh Đức Văn tập để âm thầm nhen nhóm lòng yêu nước và lý tưởng tiến bộ cho các thế hệ học trò.

Đến năm 1942, khi các hoạt động bị lộ, ông bị thực dân Pháp bắt giam qua b.ó.t Catinat, Khám Lớn Sài Gòn rồi đ.à.y đi Biên Hòa. Chính trong n.g.ụ.c t.ù khắc nghiệt, ông giác ngộ lý tưởng Mác - Lênin. Tháng 4/1944, ngay sau khi ra tù, ông chính thức gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương tại Chi bộ Hanh Thông Tây và tích cực xây dựng lực lượng Thanh niên Tiền phong phát triển mạnh mẽ.

​Trong những ngày Tháng Tám lịch sử năm 1945, đồng chí Phạm Văn Chiêu được Tỉnh ủy Gia Định tin tưởng giao trọng trách trực tiếp soạn thảo Kế hoạch khởi nghĩa giành chính quyền cho toàn tỉnh. Ngày 25/8/1945, ông trực tiếp chỉ huy lực lượng cách mạng tiến đ.á.n.h Tòa bố Gia Định, ép Tỉnh trưởng Nguyễn Phước Lộc đ.ầ.u h.à.n.g và ký biên bản bàn giao chính quyền. Thắng lợi vang dội đưa ông trở thành Chủ tịch Ủy ban nhân dân (sau là Ủy ban Hành chính) đầu tiên của tỉnh Gia Định.

Không dừng lại ở đó, với nhãn quan chiến lược sắc bén và tinh thần quyết không rời xa Gia Định, ông đã đề xuất thành lập Chiến khu An Phú Đông — căn cứ k.h.á.n.g c.h.i.ế.n đầu tiên của Nam Bộ sát nách Sài Gòn. Giữa b.o.m c.ầ.y đ.ạ.n x.ớ.i của chiến khu, ông vẫn mở các lớp Bình dân học vụ xóa mù chữ cho nhân dân, đưa Quới Xuân trở thành xã đầu tiên xóa nạn mù chữ ở Nam Bộ. Kinh qua nhiều vị trí lãnh đạo như Bí thư Tỉnh ủy Gia Định, Trưởng ban Quan hệ Bắc - Nam, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Ngoại giao), ông luôn giữ trọn phẩm chất liêm chính. Dù thực hiện chủ trương t.i.ê.u t.h.ổ k.h.á.n.g c.h.i.ế.n p.h.á chính căn nhà của cha mẹ hay khi hòa bình đối diện với những đãi ngộ cá nhân, ông đều trăn trở nghĩ cho cái chung trước tiên.

​Nhìn lại cuộc đời đồng chí Phạm Văn Chiêu, thế hệ hôm nay không khỏi xúc động và kính cẩn nghiêng mình trước một nhân cách lớn. Sự tri ân sâu sắc nhất dành cho ông không chỉ nằm ở những tên đường, tên trường khang trang giữa lòng Thành phố Hồ Chí Minh, mà chính là sự ghi nhớ mãi mãi về một người trí thức dấn thân, coi cái riêng "nhỏ bé" trước cái chung "vĩ đại" của dân tộc. Cuộc đời thầy Bảy Chiêu để lại những bài học vô giá cho thế hệ mai sau về sự dấn thân và trách nhiệm trí thức — không chọn đứng bên ngoài thời cuộc hay an phận với danh lợi cá nhân, mà luôn sẵn sàng mang tri thức và nhiệt huyết phụng sự Tổ quốc; bài học về tinh thần bám dân, gắn bó mật thiết với cơ sở, bởi sức mạnh bền vững nhất luôn bắt nguồn từ việc tin dân và vì dân; cùng bài học về sự liêm chính, khiêm nhường, tự giác khước từ đặc quyền để giữ trọn tâm trong của người cán bộ.

​Đồng chí Phạm Văn Chiêu t.ừ t.r.ầ.n ngày 8/9/1991 (thọ 84 tuổi), để lại cuốn hồi ký "Cuộc k.h.á.n.g c.h.i.ế.n chống Pháp của đồng bào Gia Định (1945 - 1954)" — nơi ông trọn đời tôn vinh nhân dân mà không một dòng tự tiễn bản thân. Di sản và tấm gương soi đường của thầy giáo Bảy Chiêu vẫn sẽ sống mãi cùng thời gian, tiếp thêm sức mạnh cho thế hệ trẻ hôm nay trên hành trình bảo vệ và xây dựng đất nước.