CÔNG NHÂN CHẾ TẠO VŨ KHÍ THÔ SƠ

Trong những năm chiến tranh ác liệt, khi vũ khí hiện đại không đủ cung cấp cho mọi mặt trận, vũ khí thô sơ do nhân dân tự chế đã trở thành một phần quan trọng của sức mạnh chiến đấu. Ông Vũ Văn Trường là người đã trực tiếp tham gia chế tạo những vũ khí ấy bằng đôi tay và trí óc của người thợ cơ khí làng quê.

Ông Trường vốn làm nghề cơ khí nhỏ, sửa nông cụ. Khi chiến tranh lan rộng, cơ sở của ông được tổ chức chọn làm điểm sản xuất bán thủ công. Địa điểm không cố định: khi thì trong hầm dưới nhà, khi thì chuyển sang lều tạm trong vườn chuối. Nguyên tắc là không để lại dấu vết lâu dài.

Vũ khí chế tạo chủ yếu là lựu đạn tự tạo, mìn bẫy, chông sắt, phục vụ du kích và bộ đội địa phương. Vật liệu thiếu thốn, ông Trường phải tận dụng ống sắt phế liệu, vỏ lon, thép vụn, thậm chí cả vỏ bom chưa nổ được tháo gỡ cẩn thận. Công việc này cực kỳ nguy hiểm, chỉ cần sơ suất nhỏ là mất mạng.

Công đoạn khó nhất là đảm bảo độ an toàn. Thuốc nổ phải đo chính xác, ngòi nổ phải thử kỹ. Ông Trường kể có lần, trong lúc thử mìn, phát hiện ngòi cháy quá nhanh, ông lập tức dập tắt, tháo bỏ, tránh được tai nạn lớn. Những kinh nghiệm ấy đều được truyền miệng, không ghi chép, để tránh lộ bí mật.

Mọi việc đều làm trong đêm. Ban ngày, cơ sở đóng kín, giả như không hoạt động. Ban đêm, ánh đèn dầu được che kín, tiếng búa, tiếng cưa phải làm thật nhẹ. Có đêm, ông Trường làm việc đến gần sáng, tay run vì mệt nhưng không dám nghỉ lâu.

Vũ khí làm xong được chia nhỏ, chuyển ngay cho các đơn vị. Ông không bao giờ hỏi dùng ở đâu, chỉ biết rằng nhiều trận đánh du kích đã thành công nhờ những quả mìn, quả lựu đạn ấy. Có chiến sĩ sau này quay lại, nói: “Nhờ vũ khí của các bác mà chúng tôi giữ được làng.”

Sau hòa bình, ông Trường trở lại nghề sửa nông cụ. Nhưng với ông, những năm chế tạo vũ khí thô sơ là quãng đời không thể quên – quãng đời mà người thợ đã trở thành chiến sĩ bằng chính tay nghề của mình.