"Cọp trắng Đông Bắc" và những trận đánh lừng lẫy
Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đàm Văn Ngụy (1927–2015, bí danh Văn Chung, quê tại xã Minh Tâm, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng) là một trong những vị tướng chỉ hữu tài ba, xuất thân là một trong những đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (tháng 12/1944). Trong suốt thời gian chiến đấu, ông kinh qua hàng trăm trận đánh từ thời chống Pháp, chống Mỹ cho đến chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, được mệnh danh là "Cọp trắng Đông Bắc" bởi lối đánh dũng cảm, mưu trí và quyết đoán.
Những chiến công vang dội qua các chiến dịch lớn
Chiến dịch Biên giới Thu - Đông (1950) và Đường 4: Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Đàm Văn Ngụy là một cán bộ chỉ huy gan lỳ trên tuyến Đường 4 rình rập địch. Ông trực tiếp tham gia chỉ huy các trận phục kích, tập kích tiêu diệt lực lượng cơ động Pháp tại Đồng Đăng, Cơn Pheo, Lũng Vài. Lối đánh áp sát, bất ngờ và dũng mãnh của ông đã khiếp quân Pháp kinh hoàng, góp phần khai thông biên giới Việt - Trung. Với những thành tích xuất sắc trong thời kỳ này, ngày 7 tháng 5 năm 1956, ông đã được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Chiến dịch Đắk Tô - Tân Cảnh (1967) và Chiến dịch Nguyễn Huệ (1972): Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, trên các cương vị Trung đoàn trưởng rồi Sư đoàn phó, Sư đoàn trưởng (Sư đoàn 7, Sư đoàn 316), ông cầm quân tác chiến tại những địa bàn khốc liệt nhất. Ông trực tiếp tham gia chỉ huy lực lượng chủ lực đánh bại các đợt phản công của quân Mỹ - ngụy tại Tây Nguyên và khu vực Tây Ninh - Dầu Tiếng.
Chiến dịch Tây Nguyên (Tháng 3/1975): Trên cương vị Sư đoàn trưởng Sư đoàn 316, Đàm Văn Ngụy chỉ huy đơn vị đảm nhiệm mũi tiến công then chốt đánh chiếm thị xã Buôn Ma Thuột — trận đánh "điểm huyệt" mở màn cho đại thắng mùa Xuân 1975. Dưới sự chỉ huy sắc bén của ông, Sư đoàn 316 đã thọc sâu, làm chủ các mục tiêu trọng yếu, khiến hệ thống phòng thủ của quân ngụy sụp đổ dây chuyền.
Chiến dịch Hồ Chí Minh (Tháng 4/1975): Ngay sau thắng lợi ở Tây Nguyên, ông cùng Sư đoàn 316 cơ động thần tốc vào Nam Bộ, tham gia đội hình Quân đoàn 3 phụ trách mũi tiến công Trảng Bàng, Củ Chi, đập tan tuyến phòng thủ phía Tây Bắc Sài Gòn, tiến thẳng vào giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Bản lĩnh vị tướng kiên trung
Sau khi đất nước thống nhất, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách quan trọng như Tư lệnh Quân đoàn 26 (chỉ huy lực lượng chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979) và Tư lệnh Quân khu 1. Tối ưu nghệ thuật quân sự bằng sự kết hợp giữa tài nghi binh và lối đánh táo bạo, Trung tướng Đàm Văn Ngụy luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho cán bộ, chiến sĩ qua mọi thời kỳ.
Chặng đường "thời hoa lửa" từ một chiến sĩ trẻ liên lạc trở thành vị tướng dạn dày kinh nghiệm của Anh hùng Đàm Văn Ngụy là minh chứng sống động cho ý chí kiên cường và nghệ thuật chỉ huy quân sự kiệt xuất của Quân đội nhân dân Việt Nam.
