CỐT CÁCH THANH TAO, TRÍ TUỆ MẪN TIỆP CỦA NHÀ VĂN HÓA LỚN PHẠM VĂN ĐỒNG PHẦN 1

Đồng chí Phạm Văn Đồng là nhà lãnh đạo tài ba, đức độ, nhà văn hóa xuất sắc, mẫu mực của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta. Rất nhiều năm, ông giữ các cương vị Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Bộ trưởng Ngoại giao, Trưởng ban Đối ngoại Trung ương; 32 năm là Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ.

Dù ở cương vị nào, trong hoàn cảnh nào, ông đều hết lòng, tận sức vì nước vì dân, chí công vô tư, cần kiệm liêm chính, trí tuệ và bản lĩnh, giản dị và thanh tao, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được Đảng và Nhân dân giao phó. Cao hơn cả, ông là người học trò xuất sắc, người bạn chiến đấu tin cậy, quý mến, thân thương của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Có thể nói rất nhiều điều về ông, trong bài viết nhỏ này, chúng tôi xin được nói về Nhà văn hóa xuất sắc, mẫu mực Phạm Văn Đồng.

1. Đi theo con đường cách mạng của Bác Hồ

Đồng chí Phạm Văn Đồng sinh ra và sống tuổi ấu thơ trong một gia đình có truyền thống hiếu học, lễ nghĩa. Từ nhỏ, ông được dạy dỗ và tự bồi đắp kiến thức, tri thức, nền tảng văn hóa của mình bằng bề dày truyền thống văn hóa, yêu nước và cách mạng của quê hương Quảng Ngãi, của dải đất miền trung, của Tổ quốc Việt Nam và tiếp nhận cả tinh hoa văn hóa Pháp, sau này là tinh hoa văn hóa nhân loại.

Chính nhờ nền tảng ban đầu rất quan trọng đó, người thanh niên yêu nước Phạm Văn Đồng sớm giác ngộ lý tưởng cao đẹp mà nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc và những trí thức đáng kính lúc đó đã truyền bá một cách sinh động, lôi cuốn trong “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” (gửi tới Hội nghị Versailles ở Pháp, 1919); các bài viết trên báo Le Paria (Người cùng khổ), L’Humanité (Nhân đạo), La Vie Ouvrière (Đời sống thợ thuyền), Le Populaire (Dân chúng), Tạp chí Inprekorr (Thư tín quốc tế)…

Năm 1926, Phạm Văn Đồng được người của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đưa sang Quảng Châu, Trung Quốc để dự lớp huấn luyện chính trị do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tổ chức và trực tiếp giảng dạy.

Đồng chí được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, được gần gũi hơn với lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, được hun đúc khát vọng cháy bỏng từ người thầy lớn của mình: Kiên quyết, bền bỉ đấu tranh giành độc lập cho đất nước, tự do, hạnh phúc cho nhân dân.

Từ đầu năm 1927, Phạm Văn Đồng từ Quảng Châu về Hà Nội, sau đó vào hoạt động ở Sài Gòn, được bầu làm Bí thư Kỳ bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Nam Kỳ; đầu tháng 5/1929, Phạm Văn Đồng sang Hồng Kông, tham dự Đại hội I, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành của Hội.

Tiếp đó là các hoạt động yêu nước đầy gian khổ, quả cảm ở Trung Kỳ, Nam Kỳ, bị mật thám Pháp bắt, bị kết án 10 năm tù giam, được ra tù tháng 6/1936 nhờ kết quả đấu tranh của nhân dân ta và sự ủng hộ của Mặt trận Bình dân Pháp đòi thả tù chính trị ở Đông Dương.

Tháng 9/1939, Phạm Văn Đồng gặp Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, sau đó sang hoạt động ở Trung Quốc. Tháng 5/1940, Ban Chỉ huy ở ngoài nước bố trí cho hai đồng chí Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc ở Côn Minh. Cuối năm 1940, do tình hình thế giới có những biến chuyển tích cực, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chỉ đạo Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Phùng Chí Kiên biên soạn chương trình huấn luyện cán bộ, viết các bài giảng và tổ chức lớp đào tạo ngắn hạn cho các thanh niên từ trong nước sang.

Đầu năm 1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng nước nhà. Trong rất nhiều công việc quan trọng và cần kíp, Người ưu tiên trước hết cho công tác tuyên truyền, vận động quần chúng; huấn luyện đội ngũ cốt cán ở các thôn, bản; cho ra tờ báo bí mật, in thủ công do Người làm chủ bút mang tên “Việt Nam độc lập” với sự trợ giúp đắc lực của Phạm Văn Đồng và một số đồng chí khác.

Ngày 15/8/1945, tại Tân Trào, Đại hội Quốc dân họp, triển khai Nghị quyết của Đảng về Tổng khởi nghĩa và quyết định thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam (Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam) do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch; Phạm Văn Đồng là Ủy viên Ủy ban.

Tại cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 bầu Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Phạm Văn Đồng đắc cử Đại biểu Quốc hội và làm đại biểu Quốc hội liên tục 41 năm, cho đến năm 1987. Ngày 31/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 82/SL cử Phạm Văn Đồng làm Trưởng Đoàn đại biểu Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đàm phán với Chính phủ Pháp tại Fontainebleau về quan hệ Việt-Pháp, trong đó hai vấn đề cốt tử: Độc lập chính trị và thống nhất đất nước Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng sang Pháp trong dịp này với tư cách là thượng khách của nước Pháp và theo dõi sát sao cuộc đàm phán. Cuộc đàm phán kéo dài đến tháng 10/1946, nhưng không thành, do Chính phủ Pháp không chịu chấp nhận một nền độc lập, thống nhất, hòa bình ở Việt Nam. Đồng chí Phạm Văn Đồng về nước tham gia kháng chiến, hoạt động tại Trung Bộ, rồi về công tác tại Trung ương.

Năm 1947, đồng chí được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng; tháng 7/1949, được cử làm Phó Thủ tướng Chính phủ. Hội nghị Genève về Đông Dương từ ngày 8/5 đến 21/7/1954, Đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Phạm Văn Đồng - Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Quyền Bộ trưởng Bộ Ngoại giao dẫn đầu tham dự Hội nghị. Tháng 9/1954, đồng chí được cử làm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Trưởng ban Đối ngoại Trung ương Đảng. Liên tục từ tháng 9/1955 đến năm 1987, đồng chí Phạm Văn Đồng là Thủ tướng Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.