Cù Chính Lam: Có một cuộc đời hơn vạn bài ca
Cù Chính Lam: Có một cuộc đời hơn vạn bài ca Trong chiến tranh, yếu tố quyết định thắng lợi không phải nhờ vũ khí. Hành động của Anh hùng Cù Chính Lan dùng lựu đạn diệt xe tăng không là “lấy trứng chọi đá” mà là kết tinh của sức mạnh yêu nước, đại đoàn kết dân tộc: “Thà hy sinh chứ nhất định không chịu mất nước…
Trong chiến tranh, yếu tố quyết định thắng lợi không phải nhờ vũ khí. Hành động của Anh hùng Cù Chính Lan dùng lựu đạn diệt xe tăng không là “lấy trứng chọi đá” mà là kết tinh của sức mạnh yêu nước, đại đoàn kết dân tộc: “Thà hy sinh chứ nhất định không chịu mất nước…”.
Ngày 19/5/1952, Cù Chính Lan (1930-1951) là một trong 7 người đầu tiên của cả nước được tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày 10/8/1952, tại lễ tuyên dương công trạng, sau khi nghe báo cáo chiến công của người anh hùng quê Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An, mọi người vô cùng xúc động. Bỗng từ trên lễ đài buổi lễ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị mọi người đứng dậy mặc niệm người con ưu tú của dân tộc. Trong phút thiêng liêng ấy, Bác Hồ đã rưng rưng rơi lệ. Hoa của đất trời Lứa tuổi trường làng 50 năm trước đã ghi lòng tạc dạ bài học giáo khoa về chiến công của người anh hùng diệt xe tăng. Đúng 60 năm sau, chúng tôi về “địa linh nhân kiệt” quê hương người anh hùng, vùng đất nổi tiếng Bắc Hà Hành Thiện, Hoan Diễn Quỳnh Đôi. Sau gần 700 năm tuổi, Quỳnh Đôi vẫn nghèo tiền, nghèo gạo, nhưng tỉ phú về lòng yêu nước, về chí hiếu học. Dưới thời khoa bảng phong kiến, các thế hệ làng Quỳnh có 531 tú tài, 203 hương cống (cử nhân), 13 giải nguyên, 4 phó bảng, 6 tiến sĩ, 2 hoàng giáp, 1 thám hoa, 1 bảng nhãn. Từ năm 1945 đến nay, ước có trên 500 người tốt nghiệp đại học, 23 thạc sĩ, 33 tiến sĩ, 7 phó GS, 3 GS, 3 viện sĩ quốc tế. Quỳnh Đôi sinh ra Cù Chính Lan - người anh hùng bất tử - một cuộc đời trẻ trai mà hơn vạn bài ca. Vừa tới địa đầu Quỳnh Đôi đã gặp nhà bia tưởng niệm nữ sĩ Hồ Xuân Hương do Quỹ Hợp tác phát triển văn hoá Thụy Điển - Việt Nam tài trợ. Đi tiếp gặp nhà thờ Quỳnh Quận công Hồ Phi Tích, khu mộ cụ Hồ Tùng Mậu nhà cách mạng, gặp cột am thờ Anh hùng liệt sĩ Cù Chính Lan. Dù biết chỉ là cột am thờ vọng, chúng tôi đinh ninh rằng: Với móng lịch sử rộng sâu đến như thế, chắc chắn làng Quỳnh ngày nay còn lưu giữ dấu ấn tuổi thơ của Cù Chính Lan, lưu giữ một thời vất vả khổ đau, một thời nuôi dưỡng hun đúc lòng yêu nước thương nòi, hun đúc nên giá trị bất tử của một đấng anh hùng.
Di tích ghi dấu chiến công diệt xe tăng của anh hùng Cù Chính Lan nằm ở dốc Giang Mỗ cạnh đường 6A (cũ) thuộc địa phận xóm Giang Mỗ, xã Bình Thanh, huyện Cao Phong, tỉnh Hoà Bình. Ảnh: Phi LongLàng Quỳnh ngày ấy, vợ chồng cố nông Cù Khắc Nhượng - Hồ Thị Hạ nghèo của, giàu con, Cù Chính Lan SN 1930, là con thứ ba và là út. Năm bé Lan lên 4 tuổi đã mồ côi mẹ, thời gian sau ông Nhượng tục huyền cùng bà Hồ Thị Hoe và sinh hạ tiếp 4 người con. Nhà nghèo đông con, bé Lan sớm theo anh trai đi làm thuê cuốc mướn cho địa chủ trong vùng để giúp cha nuôi đàn em khác mẹ. Tuổi thơ làm thuê cuốc mướn, ăn đói mặc rách, khổ đau buồn tủi... đã tạo cho bé Lan tính thương người, có ý chí tự lập, căm ghét áp bức bất công, luôn nuôi chí hướng đánh đuổi quân xâm lược để tổ quốc sớm được độc lập tự do, người dân làng Quỳnh sớm hết nghèo khổ, tủi nhục... Năm 1946 quân Pháp trở lại xâm lược nước ta, 16 tuổi Cù Chính Lan đã gia nhập Vệ quốc đoàn. Đức tính cần cù, chịu khó, chịu khổ, thương người cùng cảnh... được anh mang vào môi trường mới và tiếp tục được anh phát huy trong học tập, rèn luyện, chiến đấu, trở thành giá trị cốt lõi hun đúc nên phẩm cách người anh hùng. Ngày 13.12.1951, ta mở trận tấn công cứ điểm Giang Mở (xã Bình Thanh, huyện Kỳ Sơn, cách thị xã Hoà Bình chừng 8km về phía nam). Trong khi bộ đội chân đất đầu trần đang tập trung áp sát mục tiêu, bỗng những chiếc xe tăng địch lao đến ứng cứu. Hàng trăm đồng đội liệu có nhận ra nguy cơ dễ bị những khối thép hung dữ kia lao lên nghiến nát? Không do dự, với khẩu tiểu liên trong tay và quả lựu đạn bên hông, tiểu đội trưởng Cù Chính Lan tách đội hình chạy bộ cắt đường, đuổi kịp chiếc tăng đi đầu. Nhanh như sóc anh nhảy lên thành xe, cạy nắp tháp xe, thả lựu đạn đã rút chốt. Quả lựu đạn diệt gọn tốp địch bên trong, chiếc xe tăng bất động thành vật cản đường, những chiếc đi sau như rắn bị giập đầu không thể lên ứng cứu đồng bọn. Cứ điểm Giang Mở nhanh chóng bị ta tiêu diệt. Hai tuần sau - ngày 29.12.1951, anh cùng đồng đội đánh đồn Cô Tô, trận này dù đã hai lần bị thương, nhưng anh vẫn nén đau, tiếp tục phá mở những lớp rào gai, dọn đường cho đồng đội lên tiêu diệt địch. Lần thứ ba bị thương nặng, anh vẫn bám trụ trận địa, dốc hết tinh thần động viên anh em chiến đấu. Trận đánh kết thúc cũng là lúc anh trút hơi thở cuối cùng giữa vòng tay đồng đội.
Di tích ghi dấu chiến công diệt xe tăng của anh hùng Cù Chính Lan nằm ở dốc Giang Mỗ cạnh đường 6A (cũ) thuộc địa phận xóm Giang Mỗ, xã Bình Thanh, huyện Cao Phong, tỉnh Hoà Bình. Ảnh: Phi LongLàng Quỳnh ngày ấy, vợ chồng cố nông Cù Khắc Nhượng - Hồ Thị Hạ nghèo của, giàu con, Cù Chính Lan SN 1930, là con thứ ba và là út. Năm bé Lan lên 4 tuổi đã mồ côi mẹ, thời gian sau ông Nhượng tục huyền cùng bà Hồ Thị Hoe và sinh hạ tiếp 4 người con. Nhà nghèo đông con, bé Lan sớm theo anh trai đi làm thuê cuốc mướn cho địa chủ trong vùng để giúp cha nuôi đàn em khác mẹ. Tuổi thơ làm thuê cuốc mướn, ăn đói mặc rách, khổ đau buồn tủi... đã tạo cho bé Lan tính thương người, có ý chí tự lập, căm ghét áp bức bất công, luôn nuôi chí hướng đánh đuổi quân xâm lược để tổ quốc sớm được độc lập tự do, người dân làng Quỳnh sớm hết nghèo khổ, tủi nhục... Năm 1946 quân Pháp trở lại xâm lược nước ta, 16 tuổi Cù Chính Lan đã gia nhập Vệ quốc đoàn. Đức tính cần cù, chịu khó, chịu khổ, thương người cùng cảnh... được anh mang vào môi trường mới và tiếp tục được anh phát huy trong học tập, rèn luyện, chiến đấu, trở thành giá trị cốt lõi hun đúc nên phẩm cách người anh hùng. Ngày 13.12.1951, ta mở trận tấn công cứ điểm Giang Mở (xã Bình Thanh, huyện Kỳ Sơn, cách thị xã Hoà Bình chừng 8km về phía nam). Trong khi bộ đội chân đất đầu trần đang tập trung áp sát mục tiêu, bỗng những chiếc xe tăng địch lao đến ứng cứu. Hàng trăm đồng đội liệu có nhận ra nguy cơ dễ bị những khối thép hung dữ kia lao lên nghiến nát? Không do dự, với khẩu tiểu liên trong tay và quả lựu đạn bên hông, tiểu đội trưởng Cù Chính Lan tách đội hình chạy bộ cắt đường, đuổi kịp chiếc tăng đi đầu. Nhanh như sóc anh nhảy lên thành xe, cạy nắp tháp xe, thả lựu đạn đã rút chốt. Quả lựu đạn diệt gọn tốp địch bên trong, chiếc xe tăng bất động thành vật cản đường, những chiếc đi sau như rắn bị giập đầu không thể lên ứng cứu đồng bọn. Cứ điểm Giang Mở nhanh chóng bị ta tiêu diệt. Hai tuần sau - ngày 29.12.1951, anh cùng đồng đội đánh đồn Cô Tô, trận này dù đã hai lần bị thương, nhưng anh vẫn nén đau, tiếp tục phá mở những lớp rào gai, dọn đường cho đồng đội lên tiêu diệt địch. Lần thứ ba bị thương nặng, anh vẫn bám trụ trận địa, dốc hết tinh thần động viên anh em chiến đấu. Trận đánh kết thúc cũng là lúc anh trút hơi thở cuối cùng giữa vòng tay đồng đội.
