Cù Chính Lan
Cù Chính Lan (1930–1951) là một quân nhân Việt Nam, được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những chiến công trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Ông được biết đến rộng rãi qua hành động dũng cảm tiêu diệt xe tăng Pháp trong Chiến dịch Hòa Bình, trở thành một biểu tượng tiêu biểu về lòng quả cảm của người lính Việt Nam.
Sự nghiệp và quá trình chiến đấu
Sinh năm 1930 tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An (nay thuộc xã Quỳnh Anh, tỉnh Nghệ An), Cù Chính Lan xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo và tình nguyện nhập ngũ năm 1946. Trong quân đội, ông từng làm chiến sĩ liên lạc rồi được giao làm tiểu đội trưởng bộ binh thuộc Đại đoàn 304. Đồng đội ghi nhận ông là người gương mẫu, khiêm tốn, tận tụy và đặc biệt mưu trí trong chiến đấu.
Chiến công tiêu biểu
Ngày 13 tháng 12 năm 1951, trong trận tiến công cứ điểm Giang Mỗ trên đường số 6, khi một xe tăng Pháp uy hiếp đội hình rút lui của đơn vị, Cù Chính Lan đã chủ động lao tới áp sát xe tăng. Sau khi lần đầu chưa thành công, ông tiếp tục tìm thời cơ và ném lựu đạn vào buồng lái, khiến chiếc xe tăng bị phá hủy và kíp lái bị tiêu diệt. Chiến công này trở thành một trong những hình tượng nổi tiếng trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, góp phần cổ vũ phong trào chiến đấu chống xe tăng của quân đội thời kỳ đó.
Hy sinh và ghi nhận
Ngày 29 tháng 12 năm 1951, trong trận đánh đồn Cô Tô thuộc Chiến dịch Hòa Bình, Cù Chính Lan bị thương nhiều lần nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy và mở đường cho đơn vị tiến công trước khi hy sinh khi mới 20 tuổi. Năm 1952, ông được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và, ngày 19 tháng 5 năm 1952, được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông là một trong bảy người đầu tiên được truy tặng danh hiệu này.
Di sản và tưởng niệm
Tên của Cù Chính Lan được đặt cho nhiều tuyến đường trên khắp Việt Nam. Tại dốc Giang Mỗ (nay thuộc xã Thung Nai, tỉnh Phú Thọ) có tượng đài ghi dấu chiến công diệt xe tăng của ông, còn tại quê hương Nghệ An có khu tưởng niệm Anh hùng, liệt sĩ Cù Chính Lan, khánh thành năm 2017. Hình tượng của ông cũng xuất hiện trong sách giáo khoa, phim tài liệu và các công trình giáo dục lịch sử như một biểu tượng về tinh thần dũng cảm và sự hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Pháp.
