Cù Chính Lan

Ngày 13 tháng 12 năm 1951, tại dốc Giang Mỗ, xã Bình Thanh, huyện Kỳ Sơn cũ, nay thuộc huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình, đã diễn ra một trận đánh ác liệt trong Chiến dịch Hòa Bình. Đây là nơi gắn với chiến công nổi tiếng của Anh hùng Cù Chính Lan trong trận đánh xe tăng.

Ngày ấy, dốc Giang Mỗ chỉ là một đoạn đường miền núi với những triền đất, cây rừng và con đường nối các bản làng. Trong những ngày chiến tranh, nơi đây trở thành một điểm nóng của chiến trường.

Cù Chính Lan và đồng đội đã chiến đấu tại khu vực này trong những ngày tháng 12 năm 1951. Các tư liệu lịch sử ghi nhận trận Giang Mỗ là một trong những trận phục kích tiêu biểu của Chiến dịch Hòa Bình; sau trận đánh, tên tuổi Cù Chính Lan gắn liền với chiến công đánh xe tăng địch.

Nhưng nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, dốc Giang Mỗ mang một diện mạo khác.

Con đường được mở rộng hơn.

Những chiếc xe chạy qua không còn mang theo tiếng động của chiến trường.

Những bản làng quanh đó tiếp tục cuộc sống bình dị: người dân làm ruộng, chăm sóc gia đình, trẻ nhỏ đến trường.

Một buổi sáng, người kể chuyện đứng trên dốc Giang Mỗ, nhìn con đường trải dài giữa núi rừng.

Thật khó tưởng tượng rằng hơn nửa thế kỷ trước, chính nơi này từng chứng kiến một trận đánh quyết liệt.

Chỉ còn những dấu tích lịch sử nhắc người hôm nay nhớ về quá khứ.

Khu vực trận đánh đã được ghi nhận là di tích lịch sử. Tượng đài Cù Chính Lan được dựng tại nơi gắn với chiến công của ông, để tưởng nhớ người chiến sĩ đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm trong Chiến dịch Hòa Bình.

Đứng trước nơi ấy, người ta dễ đặt câu hỏi:

Dốc Giang Mỗ hôm nay khác ngày xưa đến thế nào?

Câu trả lời nằm ngay trên con đường dưới chân mình.

Ngày trước, con đường từng chứng kiến những đoàn quân đi qua trong khói lửa.

Ngày nay, con đường đưa người dân đến trường, đến chợ, đến những mái nhà bình yên.

Ngày trước, người lính mong một ngày đất nước được sống trong hòa bình.

Ngày nay, sự bình yên ấy đã hiện diện trong chính cuộc sống của những người dân nơi đây.

Có lẽ đó chính là sự đổi thay lớn nhất của dốc Giang Mỗ.

Không phải chỉ là đường rộng hơn, nhà cửa nhiều hơn hay cuộc sống thuận tiện hơn.

Mà là một nơi từng ghi dấu chiến tranh đã trở thành nơi nhắc nhở các thế hệ về giá trị của hòa bình.

Nếu Cù Chính Lan và những người đồng đội năm xưa có thể nhìn thấy dốc Giang Mỗ hôm nay, điều khiến họ vui nhất có lẽ không phải là tên mình được nhắc đến.

Đó sẽ là cảnh những người dân đi lại bình yên trên con đường cũ.

Là tiếng trẻ em.

Là những mái nhà không còn phải che chắn trước bom đạn.

Là một quê hương đã thay đổi bằng chính những năm tháng hòa bình.

Dốc Giang Mỗ vẫn ở đó.

Núi vẫn xanh.

Con đường vẫn chạy qua những triền đồi.

Nhưng thời gian đã làm nơi này đổi khác.

Và mỗi khi nhắc đến Giang Mỗ, người ta không chỉ nhớ về một trận đánh năm 1951, mà còn nhớ đến một điều sâu sắc hơn:

Những người đã đi qua chiến tranh không chỉ chiến đấu để giành chiến thắng, mà còn để một ngày những con đường ấy được trở thành con đường của cuộc sống bình yên.

Đó chính là ý nghĩa đẹp nhất của sự đổi thay trên dốc Giang