Cù Chính Lan – Người anh hùng đánh xe tăng bằng lựu đạn

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, khi quân đội ta còn thiếu thốn đủ bề, vũ khí trang bị còn rất hạn chế, có một người chiến sĩ đã làm nên chiến công khiến cả quân đội khâm phục: dùng những vũ khí bộ binh thông thường để tiêu diệt xe tăng địch. Đó là Cù Chính Lan – người con của quê hương xứ Nghệ, người anh hùng đã trở thành biểu tượng của lòng quả cảm, sự táo bạo và tinh thần quyết chiến quyết thắng.

Cù Chính Lan sinh năm 1930 trong một gia đình bần nông ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, khi mới 16 tuổi, ông đã theo người lớn tham gia giành chính quyền ở huyện, rồi gia nhập đội thiếu niên của làng. Một năm sau, ông tham gia dân quân xã, tích cực hoạt động và trưởng thành trong phong trào cách mạng. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Cù Chính Lan là một trong những thanh niên đầu tiên ở quê hương tình nguyện nhập ngũ.

Vào quân đội, ông không ngừng rèn luyện, học hỏi và nhanh chóng trưởng thành. Trong Chiến dịch Quang Trung năm 1951, dù trang bị còn thiếu thốn, Cù Chính Lan cùng đơn vị chiến đấu với lực lượng địch đông hơn, cướp súng địch để đánh địch. Sau trận đánh, ông được tuyên dương với danh hiệu “Anh hùng tay không giết giặc”.

Nhưng chiến công khiến tên tuổi Cù Chính Lan trở thành biểu tượng của cả quân đội lại diễn ra trên đường số 6, trong Chiến dịch Hòa Bình cuối năm 1951.

Ngày 13-12-1951, tại trận Giang Mỗ, quân ta vừa đánh địch xong thì một xe tăng Pháp xuất hiện, vừa chạy vừa bắn dữ dội, chặn đường rút của bộ đội. Trước tình thế nguy hiểm, Cù Chính Lan không lùi bước. Ông lao thẳng về phía chiếc xe tăng, nhảy lên thân xe, dùng tiểu liên tìm cách tiêu diệt địch. Nhưng khẩu súng bất ngờ bị hóc.

Không còn thời gian để chần chừ, Cù Chính Lan gọi đồng đội đưa lựu đạn. Ông tiếp tục nhảy lên xe tăng, giật nắp và ném lựu đạn vào bên trong. Quân địch hoảng loạn tìm cách ném lựu đạn ra ngoài rồi điều khiển xe chuyển hướng. Nhưng Cù Chính Lan không để chiếc xe thoát.

Ông lại lao tới.

Lần này, ông mở chốt lựu đạn, chờ vài giây rồi ném thẳng vào buồng lái. Một tiếng nổ vang lên. Những người lính địch trong xe bị tiêu diệt, chiếc xe tăng dừng lại giữa trận địa. Một chiến sĩ bộ binh với những quả lựu đạn trong tay đã đánh bại một phương tiện chiến đấu hiện đại của đối phương.

Chiến công ấy không chỉ có ý nghĩa trong một trận đánh. Nó mở đầu cho phong trào dùng vũ khí thông thường đánh xe tăng trong toàn quân. Cù Chính Lan được tặng Huân chương Quân công hạng Ba với danh hiệu “Anh hùng đánh xe tăng”. Từ đó, cái tên “Anh hùng đường số 6” được đồng đội nhắc đến với sự khâm phục. Phong trào thi đua mang tên Cù Chính Lan cũng được phát động rộng rãi trong quân đội, trở thành nguồn cổ vũ tinh thần chiến đấu cho nhiều đơn vị.

Nhưng người chiến sĩ ấy không có nhiều thời gian để chứng kiến những điều mình đã truyền cảm hứng.

Chỉ ít ngày sau, ngày 29-12-1951, Cù Chính Lan tham gia trận đánh đồn Cô Tô. Trong trận chiến ác liệt, ông bị thương rất nặng nhưng vẫn không rời trận địa. Người tiểu đội trưởng tiếp tục chỉ huy đồng đội phá từng hàng rào dây thép gai, tiến vào lô cốt địch. Khi đồn chính bị quân ta tiêu diệt hoàn toàn, cũng là lúc Cù Chính Lan trút hơi thở cuối cùng. Ông hy sinh khi mới vừa tròn 20 tuổi.

Hai mươi tuổi – cái tuổi mà một người trẻ còn có biết bao ước mơ phía trước. Nhưng với Cù Chính Lan, tuổi thanh xuân đã được gửi lại trên chiến trường. Ông ra đi khi chiến thắng còn chưa đến ngày kết thúc, nhưng tên tuổi đã trở thành một phần của lịch sử cuộc kháng chiến.

Ngày 19-5-1952, Cù Chính Lan là một trong bảy người đầu tiên trên cả nước được Đảng và Chính phủ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tại lễ tuyên dương công trạng ngày 10-8-1952, khi nghe đọc báo cáo về người anh hùng đã hy sinh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị toàn thể đứng dậy mặc niệm người con ưu tú của dân tộc.

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua, cái tên Cù Chính Lan vẫn được nhắc nhớ mỗi khi câu chuyện về những năm tháng đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp được kể lại. Hình ảnh người chiến sĩ trẻ lao lên chiếc xe tăng giữa làn đạn, trong tay chỉ có những quả lựu đạn, đã trở thành biểu tượng cho một thế hệ không khuất phục trước kẻ thù mạnh hơn về vũ khí. Cù Chính Lan đã sống một cuộc đời ngắn ngủi, nhưng sự hy sinh của ông để lại một dấu ấn dài lâu: khi lòng yêu nước đủ lớn, con người có thể biến những thứ tưởng như nhỏ bé trong tay mình thành sức mạnh để làm nên những chiến công lớn lao.