Cù Chính Lan – Người anh hùng diệt xe tăng trên đường số 6

Cù Chính Lan sinh năm 1930 tại xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An (nay là xã Quỳnh Anh, tỉnh Nghệ An), trong một gia đình nông dân nghèo. Mẹ mất từ khi anh mới bốn tuổi, gia đình đông anh em nên từ nhỏ anh đã phải lao động cực nhọc để phụ giúp cha nuôi các em. Những năm tháng sống trong cảnh áp bức của chế độ thực dân, phong kiến đã hun đúc ở Cù Chính Lan lòng yêu nước, ý chí vượt khó, tinh thần thương người cùng khổ và căm thù sâu sắc quân xâm lược.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta. Năm 1946, Cù Chính Lan tình nguyện nhập ngũ, tham gia Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong quá trình công tác, anh luôn gương mẫu trong học tập, rèn luyện và chiến đấu. Khi làm chiến sĩ liên lạc, anh được đơn vị biểu dương là “Quân nhân gương mẫu”; trong thời gian điều trị tại bệnh xá, anh tận tình giúp đỡ thương binh, bệnh binh nên được đồng đội trìu mến gọi là “Người chị cả hiền từ”. Sau này, khi được giao làm Tiểu đội trưởng bộ binh thuộc Đại đoàn 304, anh luôn quan tâm xây dựng đơn vị đoàn kết, thương yêu đồng đội và đưa tiểu đội từ đơn vị yếu vươn lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Trong chiến đấu, Cù Chính Lan nổi tiếng là người gan dạ, bình tĩnh và luôn xung phong nhận nhiệm vụ khó khăn nhất. Ngày 7 tháng 12 năm 1951, trong trận Giang Mỗ lần thứ nhất thuộc Chiến dịch Hòa Bình, khi trận địa bị lộ và đơn vị nhận lệnh rút lui, anh là người ở lại sau cùng dùng hỏa lực kiềm chế quân địch, đồng thời quay trở lại cứu ba đồng đội bị thương đưa về vị trí an toàn.

Chiến công làm nên tên tuổi của Cù Chính Lan diễn ra trong trận Giang Mỗ lần thứ hai vào ngày 13 tháng 12 năm 1951. Sau khi đơn vị tiêu diệt gọn một đại đội địch và chuẩn bị rút quân, một xe tăng Pháp bất ngờ xuất hiện, chặn đường rút và bắn dữ dội vào đội hình của ta. Trước tình thế nguy cấp, Cù Chính Lan không chút do dự lao thẳng về phía xe tăng. Anh nhảy lên tháp xe, dùng tiểu liên bắn vào khe quan sát nhưng súng bị hóc. Không nản chí, anh yêu cầu đồng đội tiếp tế lựu đạn rồi tiếp tục áp sát mục tiêu. Sau nhiều lần mưu trí tìm cách tiêu diệt xe tăng, anh quyết định mở chốt lựu đạn, chờ thuốc cháy rồi ném chính xác vào buồng lái. Quả lựu đạn phát nổ, tiêu diệt toàn bộ kíp lái, chiếc xe tăng dừng lại ngay trên chiến trường. Chiến công táo bạo ấy đã góp phần quyết định vào thắng lợi của trận đánh, đồng thời cổ vũ mạnh mẽ phong trào thi đua tiêu diệt xe tăng và xe cơ giới của quân đội ta trong toàn chiến dịch.

Ngày 29 tháng 12 năm 1951, trong trận đánh đồn Cô Tô thuộc Chiến dịch Hòa Bình, Cù Chính Lan tiếp tục thể hiện tinh thần chiến đấu quả cảm. Dù bị thương hai lần liên tiếp, anh vẫn kiên quyết xông lên phá nhiều lớp hàng rào mở đường cho đơn vị tiến công. Khi bị thương lần thứ ba rất nặng, anh vẫn từ chối rời trận địa, tiếp tục chỉ hướng tiến công và động viên đồng đội hoàn thành nhiệm vụ. Sau khi trận đánh kết thúc thắng lợi, Cù Chính Lan đã anh dũng hy sinh khi mới tròn 20 tuổi.

Sự hy sinh của Cù Chính Lan để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với đồng đội và nhân dân cả nước. Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc của anh, Đảng và Nhà nước đã truy tặng Huân chương Quân công hạng Hai, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và trước đó là Huân chương Quân công hạng Ba. Ngày 19 tháng 5 năm 1952, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng anh danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Anh là một trong bảy chiến sĩ đầu tiên của cả nước được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày nay, chiến công của Cù Chính Lan vẫn được lưu giữ qua nhiều công trình tưởng niệm. Khu tưởng niệm tại quê hương Nghệ An và tượng đài tại dốc Giang Mỗ – nơi ghi dấu chiến công diệt xe tăng lịch sử – đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho các thế hệ trẻ. Tên tuổi của anh cũng được đặt cho nhiều trường học, đường phố và đơn vị trên cả nước.

Cuộc đời ngắn ngủi nhưng oanh liệt của Anh hùng Cù Chính Lan là biểu tượng sáng ngời của tinh thần yêu nước, lòng quả cảm và ý chí quyết chiến quyết thắng của người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Tấm gương hy sinh của anh mãi là nguồn động viên to lớn, giáo dục các thế hệ hôm nay về lòng trung thành với Tổ quốc, tinh thần dũng cảm, ý chí vượt khó và trách nhiệm bảo vệ độc lập, chủ quyền của đất nước.