CÙ CHÍNH LAN – NGƯỜI CHIẾN SĨ TRẺ TRÊN ĐƯỜNG SỐ 6
Cù Chính Lan (1930–1951) quê ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An. Xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, mẹ mất sớm, tuổi thơ của ông gắn với lao động và cuộc sống khó khăn. Năm 1946, khi mới 16 tuổi, Cù Chính Lan tình nguyện gia nhập Vệ quốc đoàn. Trong Chiến dịch Hòa Bình 1951–1952, ông được biết đến với chiến công dùng lựu đạn đánh xe tăng trên đường số 6. Sau đó, ông tiếp tục chiến đấu trong trận đánh đồn Cô Tô và hy sinh ngày 29/12/1951, khi mới 21 tuổi. Ngày 19/5/1952, Cù Chính Lan được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, là một trong 7 người đầu tiên được truy tặng danh hiệu này.
Từ cậu bé nghèo ở Quỳnh Đôi
Cù Chính Lan sinh năm 1930 tại Quỳnh Đôi, Nghệ An.
Mẹ mất khi ông mới 4 tuổi. Gia đình đông con, cuộc sống khó khăn nên từ nhỏ ông đã phải lao động để phụ giúp gia đình. Những ký ức về tuổi thơ của ông sau này được người cùng quê kể lại qua hình ảnh một cậu bé phải mò cua, bắt ốc và làm thuê để vượt qua những năm tháng thiếu thốn.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 diễn ra khi ông còn rất trẻ.
Năm 1946, thực dân Pháp trở lại xâm lược Việt Nam. Cù Chính Lan tình nguyện gia nhập Vệ quốc đoàn khi mới 16 tuổi.
Từ một thiếu niên nông dân, ông bắt đầu quá trình trở thành người lính.
Người chiến sĩ luôn gần gũi với đồng đội
Điều đáng chú ý trong các tư liệu về Cù Chính Lan là ông không chỉ được nhắc đến qua chiến công.
Trong quá trình công tác, ông từng làm chiến sĩ liên lạc, được biểu dương là “quân nhân gương mẫu”.
Khi nằm điều trị tại bệnh xá, ông vẫn giúp đỡ những thương binh, bệnh binh khác và được đồng đội đặt cho biệt danh “Người chị cả hiền từ”. Khi trở thành tiểu đội trưởng, ông được mô tả là người luôn quan tâm đến đồng đội và xây dựng đơn vị.
Chi tiết này rất đáng đưa vào bài giảng.
Bởi khi nhắc đến một anh hùng, chúng ta thường nhớ đến chiến công.
Nhưng trước khi có chiến công, người lính còn phải sống, học tập, rèn luyện và xây dựng tình đồng đội mỗi ngày.
Chiến công trên đường số 6
Trong Chiến dịch Hòa Bình 1951–1952, Cù Chính Lan tham gia chiến đấu trên khu vực đường số 6.
Một trong những chiến công nổi tiếng được các tư liệu lịch sử ghi lại là việc ông sử dụng lựu đạn để đánh xe tăng. Báo Quân đội nhân dân và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đều lưu giữ câu chuyện về chiến công này.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Đây là một tình huống mà người chiến sĩ phải đối mặt với một mục tiêu có hỏa lực và sức cơ động lớn hơn rất nhiều.
Những gì còn được lưu giữ ngày nay không chỉ là câu chuyện kể.
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia hiện đang lưu giữ chiếc áo trấn thủ của Cù Chính Lan, có ký hiệu BTCM 82/58/ĐD.670. Theo hồ sơ hiện vật, chiếc áo được ông mặc khi tham gia trận đánh đồn Cô Tô trong Chiến dịch Hòa Bình.
Trận đánh cuối cùng
Sau những chiến công trên chiến trường đường số 6, Cù Chính Lan tiếp tục tham gia trận đánh đồn Cô Tô.
Ngày 29/12/1951, ông bị thương rất nặng nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy tiểu đội phá các hàng rào dây thép gai để tiến vào vị trí địch.
Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, ông tiếp tục chiến đấu cho đến khi đồn chính bị tiêu diệt và hy sinh ngay sau đó.
Ông khi ấy mới 21 tuổi.
Một người lính trẻ chưa kịp lập gia đình đã nằm lại trên chiến trường.
Người anh hùng được truy tặng
Ngày 19/5/1952, Cù Chính Lan được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông là một trong 7 người đầu tiên được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.
Tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất tháng 5/1952, chiến công và sự hy sinh của Cù Chính Lan được nhắc đến như một tấm gương tiêu biểu của lớp chiến sĩ trẻ thời kỳ kháng chiến chống Pháp.
