Cù Chính Lan – người lính trẻ trên đường số 6

Cù Chính Lan sinh năm 1930 tại xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Tuổi thơ của ông trải qua nhiều thiếu thốn khi mẹ mất sớm, gia đình đông con và ông phải lao động từ nhỏ để cùng cha nuôi các em. Năm 1946, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bắt đầu, Cù Chính Lan mới 16 tuổi nhưng đã xin gia nhập Vệ quốc đoàn. Từ một người lính trẻ, ông từng bước trưởng thành qua quá trình học tập, huấn luyện và chiến đấu trong quân đội.

Một trong những trận đánh làm nên tên tuổi Cù Chính Lan diễn ra tại Giang Mở, thuộc khu vực Hòa Bình, ngày 13/12/1951. Khi bộ đội ta đang tiến hành áp sát cứ điểm thì quân Pháp đưa xe tăng đến ứng cứu. Những chiếc xe tăng trở thành mối đe dọa lớn đối với đội hình tiến công. Nhận thấy chiếc xe đi đầu đang tiến về phía đồng đội, Cù Chính Lan đã chủ động tách khỏi đội hình, chạy theo và tìm cách tiếp cận xe tăng. Ông trèo lên xe, mở nắp tháp rồi ném lựu đạn vào bên trong. Chiếc xe tăng bị tiêu diệt và trở thành vật cản khiến những chiếc xe phía sau không thể tiếp tục tiến lên ứng cứu.

Không lâu sau trận Giang Mở, Cù Chính Lan tiếp tục tham gia trận đánh đồn Cô Tô ngày 29/12/1951. Trong quá trình chiến đấu, ông nhiều lần bị thương nhưng vẫn ở lại trận địa. Khi đơn vị cần phá những hàng rào dây thép để mở đường cho bộ đội tiến lên, ông tiếp tục thực hiện nhiệm vụ dù đã bị thương. Sau khi trận đánh kết thúc, Cù Chính Lan hy sinh vì những vết thương quá nặng. Khi ấy ông mới 21 tuổi.

Ngày 19/5/1952, Cù Chính Lan là một trong bảy người đầu tiên được Chính phủ tặng và truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tại lễ tuyên dương công trạng ngày 10/8/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị mọi người dành phút mặc niệm tưởng nhớ người anh hùng đã hy sinh. Sau này, tên Cù Chính Lan được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình tưởng niệm. Khu di tích lịch sử Cù Chính Lan tại Hòa Bình cũng được xây dựng để ghi nhớ người chiến sĩ đã hy sinh trong những trận đánh trên đường số 6.