Cù Chính Lan: Trận Giang Mỗ và vết xích xe tăng gục ngã
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Cù Chính Lan (1930 – 1952), người con ưu tú của vùng đất Quỳnh Đôi, Nghệ An, là một biểu tượng kiên trung và dũng cảm bậc nhất của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong thời kỳ Kháng chiến chống Pháp. Tên tuổi của anh gắn liền với chiến công hiển hách tại trận Giang Mỗ (Chiến dịch Hòa Bình, 12/1951), nơi anh đã mưu trí một mình lao lên thành xe tăng địch giữa làn đạn xối xả, giật chốt lựu đạn thả vào hầm xe để tiêu diệt gọn chiếc xe bọc thép, mở đường thắng lợi cho đồng đội. Anh hy sinh đầu năm 1952 khi mới tròn 22 tuổi và trở thành một trong những người đầu tiên được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Mùa đông năm 1951, vùng núi rừng Hòa Bình chìm trong sương muối và tiếng đạn pháo gầm rú. Chiến dịch Hòa Bình bước vào giai đoạn quyết liệt nhất. Giữa những vách đá dựng đứng của dốc Giang Mỗ, đường Quốc lộ 6 trở thành "yết hầu" giao thông mà quân Pháp quyết tâm nắm giữ bằng mọi giá, với sự chi viện tối tân của dàn xe bọc thép và xe tăng hạng nặng.
Chiều ngày 13 tháng 12 năm 1951, sương mù buông dày đặc. Đại đội 268 thuộc Trung đoàn 66 nhận nhiệm vụ phục kích đoàn xe tiếp tế của địch. Cù Chính Lan—người chiến sĩ 21 tuổi quê xứ Nghệ với vóc dáng rắn rỏi và đôi mắt sáng quắc—nằm nép mình bên hốc đá, tay siết chặt báng súng.
"Rầm... rầm..." – Tiếng xích sắt gầm xé không gian. Đoàn xe địch lọt vào trận địa. Súng cối và trung liên của ta đồng loạt nhả đạn, đốt cháy chiếc xe đi đầu. Đội hình địch hỗn loạn. Thế nhưng, một chiếc xe tăng Pháp bất ngờ tăng tốc, vượt qua làn đạn, vừa tháo chạy vừa xả liên thanh dữ dội vào đội hình phục kích, đe dọa làm vỡ kế hoạch của cả đại đội.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, Cù Chính Lan không chút chần chừ. Anh bật dậy khỏi hốc đá, lao vút ra mặt đường như một mũi tên.
Mặc cho đạn găm cày nát mặt đất dưới chân, anh đuổi theo chiếc xe tăng đang lồng lộn. Bằng sự mưu trí và sức bật phi thường của tuổi trẻ, Cù Chính Lan nhảy vọt lên thành xe, bám chặt vào nắp hầm. Địch bên trong phát hiện, dùng súng ngắn bắn ra từ kẽ hở. Anh nhanh trí lách người né đạn, rút chiếc lựu đạn bên hông, giật chốt rồi nhét thẳng vào nắp hầm xe tăng rồi nhảy xuống.
"Đùng!" – Một tiếng nổ chát chúa vang lên. Chiếc xe tăng bốc khói nghi ngút, khựng lại rồi gục ngã hoàn toàn ngay trên dốc núi. Lực lượng của ta từ các hướng thừa thắng xông lên, đập tan toàn bộ đoàn xe địch.
Trận đánh Giang Mỗ kết thúc thắng lợi, mở ra một trang sử mới về nghệ thuật đánh xe tăng bằng vũ khí thô sơ của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Dù sau đó anh đã ngã xuống trong một trận chiến khác khi tuổi đời mới tròn 22, nhưng hình ảnh người chiến sĩ trẻ tay cầm lựu đạn lao lên thành xe tăng địch đã trở thành biểu tượng bất tử—một nốt trầm kiêu hãnh và rực rỡ nhất trong bản hùng ca thời hoa lửa.
