Cù Chính Lan: Trận So Găng Giữa Ý Chí Và Sắt Thép

Dựa trên: Ấn phẩm "Anh hùng Cù Chính Lan" (NXB Quân đội Nhân dân) và tư liệu lịch sử trong cuốn "Chiến dịch Hòa Bình 1951 - 1952" của Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Gã trai làng miền Trung và khát vọng diệt "xe thiết giáp"

Cù Chính Lan sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại Quỳnh Lưu, Nghệ An. Anh gia nhập quân đội với thể hình nhỏ nhắn nhưng sở hữu một đôi chân chạy nhanh như sóc và một tinh thần can trường hiếm có. Trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, vũ khí của quân đội ta còn thô sơ, việc đối đầu với những chiếc xe tăng, xe bọc thép của Pháp là một nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với bộ binh.

Trong các trang hồi ký quân đội, Cù Chính Lan hiện lên là một chiến sĩ luôn trăn trở về việc làm sao để phá hủy những "con rùa sắt" ấy bằng những vũ khí thô sơ nhất. Anh dành nhiều thời gian quan sát lối di chuyển của xe tăng địch, tìm ra những "điểm mù" và kẽ hở giữa lớp xích xe và tháp pháo. Với anh, chiến đấu không chỉ là lòng dũng cảm mà còn là một bài toán khoa học về sự tiếp cận.

Cuộc rượt đuổi nghẹt thở trên đường số 6

Ngày 13 tháng 12 năm 1951, trong chiến dịch Hòa Bình, quân Pháp huy động một đoàn xe bọc thép có pháo binh yểm trợ hòng chiếm lại tuyến đường chiến lược. Khi chiếc xe tăng đi đầu lù lù tiến tới, khạc lửa rung chuyển cả mặt đất, đội hình ta bị chững lại. Giữa làn mưa đạn mịt mù, Cù Chính Lan bất ngờ vọt lên khỏi công sự.

Đó là một cảnh tượng mà các nhà văn quân đội sau này miêu tả như một thước phim điện ảnh bi tráng: Một chiến sĩ nhỏ bé với bộ quần áo vệ quốc đoàn sờn rách, tay cầm lựu đạn, rượt đuổi theo chiếc xe tăng khổng lồ. Anh lợi dụng địa hình, thoắt ẩn thoắt hiện, rồi bất thần nhảy phắt lên nóc xe. Địch trong xe hoảng loạn quay tháp pháo, cố hất anh xuống, nhưng Lan như một con sóc bám chặt lấy lớp thép nóng rực. Anh bình tĩnh mở nắp hầm xe, ném một quả lựu đạn vào bên trong rồi nhảy xuống đất vừa kịp lúc chiếc xe bùng cháy.

Sự hóa thân của người anh hùng trên đỉnh cao Giang Mỗ

Không dừng lại ở đó, trong trận đánh tại đỉnh cao Giang Mỗ sau đó, Cù Chính Lan lại một lần nữa lập công xuất sắc. Dù bị thương nặng, máu chảy đầm đìa, anh vẫn không rời trận địa. Anh hô vang: "Hỡi các đồng chí, hãy tiến lên tiêu diệt giặc! Đừng để một chiếc xe nào thoát!". Anh hy sinh khi đôi mắt vẫn nhìn thẳng về phía quân thù, tay vẫn nắm chặt cán súng.

Lúc hy sinh, anh mới 22 tuổi. Cù Chính Lan là một trong bảy cá nhân đầu tiên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (năm 1952). Câu chuyện của anh đã bẻ gãy huyền thoại về sự bất bại của xe tăng Pháp, truyền một luồng sinh khí tự tin cho toàn quân ta: Khi con người dám đối mặt với cái chết, sắt thép cũng phải đầu hàng. Tên anh sau này đã được đặt cho nhiều ngôi trường và con phố lớn trên khắp cả nước, như một sự nhắc nhở về một thế hệ "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".