Cù Chính Lan và trận đánh giáp lá lánh diệt xe tăng Pháp
Tấm gương dũng cảm nhảy lên xe tăng địch ném lựu đạn trong Chiến dịch Hòa Bình năm 1951, mở đầu cho phong trào đánh xe tăng Pháp của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Anh hùng Cù Chính Lan sinh năm 1930 tại xã Quỳnh Mỗ (nay là xã Quỳnh Thạch), huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ ông đã phải đi làm thuê để kiếm sống. Năm 1950, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn gay go và quyết liệt, Cù Chính Lan nhập ngũ và trở thành chiến sĩ thuộc Đại đội 215, Tiểu đoàn 439, Trung đoàn 66, Đại đoàn 304.
Trận đánh làm nên tên tuổi bất tử của Cù Chính Lan diễn ra vào ngày 13 tháng 12 năm 1951 trong Chiến dịch Hòa Bình, tại đèo Giang Mỗ (tỉnh Hòa Bình). Trong trận này, quân Pháp huy động xe tăng và xe bọc thép phối hợp với bộ binh tiến công dữ dội vào trận địa của ta. Lực lượng của ta bị hỏa lực cực mạnh từ xe tăng địch chặn đứng, nhiều chiến sĩ thương vong. Trước tình thế nguy cấp, Cù Chính Lan đã thể hiện tinh thần mưu trí và dũng cảm phi thường. Mặc cho mưa đạn cày xới xung quanh, ông lợi dụng các địa hình địa vật, bí mật trườn qua các bụi rậm, tiếp cận chiếc xe tăng B26 đang đi đầu xả đạn.
Khi chiếc xe tăng chỉ còn cách vài mét, Cù Chính Lan bất ngờ nhảy vọt lên gờ xe, cố gắng nhét lựu đạn vào kẽ hở trên tháp pháo nhưng kíp lái Pháp đã kịp thời hất văng lựu đạn ra ngoài. Không hề nao núng, ông tiếp tục rút chốt quả lựu đạn thứ hai, chờ trong giây tíc cho ngòi nổ cháy dở rồi mới nhét chặt vào nắp hầm xe tăng. Một tiếng nổ dữ dội vang lên, chiếc xe tăng bị tiêu diệt hoàn toàn tại chỗ, kíp lái địch bị tiêu diệt, tạo đà cho toàn đại đội xông lên đập tan đợt phản công của quân Pháp.
Đến ngày 29 tháng 12 năm 1951, trong trận đánh đồn Cô Tô, dù bị thương rất nặng, Cù Chính Lan vẫn kiên quyết không rời trận địa, tiếp tục chỉ đạo và chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Ông hy sinh khi mới 21 tuổi. Tấm gương xả thân diệt xe tăng của Cù Chính Lan đã trở thành biểu tượng anh hùng, mở ra phong trào thi đua "Diệt xe tăng địch" trong toàn quân. Năm 1952, ông vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân trong đợt phong tặng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
