Cụ Giàng Xáy Tồng

Câu chuyện: “Ngọn lửa nơi biên cương Dế Xu Phình”

Giàng Xáy Tồng sinh ra và lớn lên ở vùng núi đá cao của Dế Xu Phình – nơi mây phủ quanh năm, gió núi rít qua từng vách đá và con người sống dựa vào nương ngô, ruộng bậc thang và tình làng nghĩa xóm.

Những năm tháng biên giới còn nhiều biến động, khi tiếng súng và dấu chân lạ có thể xuất hiện bất cứ lúc nào trên các đường mòn tuần tra, thanh niên trong bản khi ấy lớn lên không chỉ với cái cày, cái cuốc, mà còn với trách nhiệm giữ đất, giữ rừng, giữ từng tấc biên cương.

Giàng Xáy Tồng khi ấy còn rất trẻ. Không nhiều lời, ít nói về mình, nhưng lại là người luôn có mặt ở những điểm khó nhất của bản làng: đoạn suối trơn trượt, lối tuần tra dốc đứng, hay những đêm lạnh buốt phải canh gác.

Người trong bản kể rằng có những đêm sương dày như khói, ông cùng tổ tự quản biên giới đi tuần từ bản lên các điểm cao. Ánh đèn pin nhỏ bé giữa núi rừng rộng lớn không chỉ để soi đường, mà còn như một tín hiệu: “Ở đây có người đang giữ đất.”

Không phải ai cũng hiểu hết sự vất vả của những người như ông. Có những mùa đông, áo mỏng không đủ chống rét, có những mùa mưa, đất đá sạt lở làm đường tuần tra bị chia cắt. Nhưng điều giữ họ đi tiếp không phải mệnh lệnh, mà là niềm tin rằng sau lưng họ là bản làng, là gia đình, là những đứa trẻ đang ngủ yên.

Một lần, trong một đêm mưa lớn, tổ tuần tra của ông phát hiện dấu hiệu bất thường gần khu vực rìa rừng. Không ai nói nhiều, chỉ ra hiệu cho nhau rồi lặng lẽ triển khai theo dõi. Khi mọi việc được xác minh an toàn, cả nhóm trở về trong im lặng. Không ai coi đó là “chiến công”, với họ đó chỉ là một phần công việc phải làm – bình thường nhưng không bao giờ được phép lơ là.

Thời gian trôi đi, biên giới dần yên bình hơn. Nhưng ký ức về những năm tháng “hoa lửa” ấy vẫn còn nguyên trong câu chuyện của người già trong bản, trong những buổi họp thôn, và trong cách mà thế hệ sau nhìn về trách nhiệm giữ gìn quê hương.

Giàng Xáy Tồng vẫn sống giữa Dế Xu Phình, vẫn gắn với nương rẫy và bản làng, nhưng trong ký ức cộng đồng, ông là một phần của thế hệ đã đi qua những năm tháng không thể quên – những người đã góp phần giữ cho biên cương bình yên bằng sự lặng lẽ và bền bỉ.