cụ Hồ Văn Nam là hình ảnh tiêu biểu của những cựu chiến binh Việt Nam – những con người đã dành cả tuổi trẻ cho độc lập dân tộc và mang theo ký ức chiến tranh suốt cuộc đời mình.

Cụ Hồ Văn Nam, năm nay đã ngoài tám mươi tuổi, sống tại một vùng quê nhỏ ở huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. Mỗi sáng, cụ vẫn chống gậy ra ngồi trước hiên nhà, lặng lẽ nhìn về phía dòng sông Hiếu chảy qua làng. Với người dân địa phương, cụ không chỉ là một cựu chiến binh từng đi qua chiến tranh mà còn là nhân chứng sống của những năm tháng khốc liệt trên mảnh đất Quảng Trị anh hùng. Sinh năm 1941 trong một gia đình nông dân nghèo, tuổi thơ của cụ Nam gắn liền với những năm đất nước còn chìm trong khói lửa. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, quê hương Quảng Trị trở thành tuyến đầu của chiến trường miền Nam. Chứng kiến cảnh bom đạn tàn phá làng quê, nhiều người dân thiệt mạng, cụ quyết định lên đường nhập ngũ năm 1963 khi vừa ngoài hai mươi tuổi. Sau thời gian huấn luyện, cụ được biên chế vào một đơn vị bộ binh hoạt động tại chiến trường Quảng Trị. Nhiệm vụ của cụ và đồng đội là bám trụ tại các khu vực trọng điểm, bảo vệ tuyến vận chuyển lương thực và chiến đấu giữ các vị trí chiến lược quanh Thành Cổ Quảng Trị. Cụ kể rằng những năm 1971 - 1972 là khoảng thời gian khốc liệt nhất. Bom đạn dội xuống gần như suốt ngày đêm. Có những lúc cả đơn vị phải sống nhiều ngày trong hầm đất chật hẹp, thiếu nước uống và lương thực. Nhưng giữa hiểm nguy, tinh thần của người lính vẫn luôn vững vàng vì ai cũng mang trong mình niềm tin đất nước sẽ có ngày hòa bình. Một kỷ niệm mà cụ Nam không bao giờ quên là trận chiến bên bờ sông Thạch Hãn vào mùa hè năm 1972. Khi ấy, đơn vị của cụ nhận nhiệm vụ giữ chốt để bảo vệ đường tiếp tế vào Thành Cổ. Pháo địch bắn dữ dội khiến nhiều chiến sĩ hy sinh ngay trên trận địa. Trong lúc giao tranh, cụ bị mảnh pháo găm vào chân nhưng vẫn cố ở lại chiến đấu cùng đồng đội cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ. Cụ xúc động kể rằng điều đau lòng nhất trong chiến tranh là phải chứng kiến nhiều đồng đội tuổi đời còn rất trẻ mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Có người trước lúc hy sinh vẫn còn giữ lá thư chưa kịp gửi về cho gia đình. Những ký ức ấy theo cụ suốt cả cuộc đời.