Cụ Huỳnh Thúc Kháng-Tấm gương tinh thần yêu nước ngời sáng

Cụ Huỳnh Thúc Kháng (tên khai sinh là Huỳnh Hanh) sinh ngày 1-10-1876 trong một gia đình nho học nghèo ở làng Thạnh Bình, tổng Kiên Giang, huyện Hà Đông, phủ Thăng Bình (nay là thôn Thạnh Bình, xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam) - mảnh đất giàu truyền thống văn hóa, cách mạng.

Từ nhỏ, Huỳnh Thúc Kháng đã nổi tiếng thông minh. Mặc dù đỗ Giải Nguyễn năm Canh Tý (1900), đỗ Hoàng Giáp năm Giáp Thìn (1904), nhưng cụ Huỳnh không ra làm quan. Cụ đã cùng với các cụ Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp… tiên phong khai mở Phong trào Duy Tân “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”, khơi dậy cao trào yêu nước rộng khắp từ Bắc chí Nam, đỉnh điểm là phong trào chống sưu thuế ở Trung Kỳ, làm rung động bộ máy thống trị của thực dân Pháp.

Sau khi bị chính quyền thực dân bắt, đày ra Côn Đảo suốt 13 năm (1908 - 1921), Cụ vẫn một dạ sắt son với cách mạng. Từ 1926- 1928, Cụ làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ. Khi thấy Viện Dân biểu không thực sự đại diện cho tiếng nói và nguyện vọng của nhân dân, Cụ đã từ chức và sáng lập Tờ báo Tiếng Dân, làm chủ nhiệm, kiêm chủ bút báo này tại Huế từ năm 1927 đến 1943.

Khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, trân trọng tài năng, đức độ của cụ Huỳnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh điện cho Ủy ban nhân dân lâm thời Trung Bộ mời Cụ ra Hà Nội, tham gia nội các Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Dù tuổi cao, nhưng với lòng yêu nước nhiệt thành, Cụ đã nhận lời gánh vác việc nước, sát cánh cùng các chiến sĩ cộng sản và đồng bào cả nước vượt qua khó khăn, giữ vững nền dân chủ cộng hòa non trẻ.

Là thành viên Chính phủ, cụ Huỳnh đã mang hết tài năng, trí tuệ để phụng sự Tổ quốc, nhân dân và có nhiều đóng góp quan trọng, góp phần tăng cường sức mạnh cho Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà trong giai đoạn nước sôi, lửa bỏng.

Đã gần 70 năm trôi qua kể từ ngày cụ Huỳnh Thúc Kháng “ra đi”, đất nước ta đã có bao sự đổi thay, nhưng dấu ấn của Cụ đối với Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà sẽ còn mãi như khẳng định của Bác Hồ trong thư gửi toàn thể đồng bào khi cụ Huỳnh mất: “Cụ Huỳnh tuy tạ thế nhưng cái chí vì nước, vì nòi của cụ vẫn luôn sống mạnh mẽ trong lòng 20 triệu đồng bào chúng ta” vì “Cụ Huỳnh là một người học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao. Vì lòng yêu nước mà trước đây Cụ bị bọn thực dân làm tội, đày ra Côn Đảo, mười mấy năm trường, gian nan cực khổ. Nhưng lòng son, dạ sắt, yêu nước thương nòi của Cụ Huỳnh chắc chắn không sờn lại thêm kiên quyết”. Lời đánh giá chân tình và chuẩn xác của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cụ Huỳnh Thúc Kháng chính là tượng đài muôn thuở, tôn vinh tấm gương một nhà yêu nước chân chính, mãi mãi lưu danh với hậu thế.