CỦ KHOAI NƯỚNG GIỮA ĐÊM ĐÔNG CẨM PHẢ

Mùa đông năm 1928, cuộc sống “vô sản hóa” tại mỏ than Cẩm Phả vô cùng khốc liệt đối với người chiến sĩ Nam Bộ Nguyễn Văn Tây. Cái lạnh cắt da thịt của miền Bắc và những ca làm việc kéo dài 12 tiếng khiến thể xác anh kiệt quệ. Đêm muộn, sau một ngày vác than nặng nhọc, anh ngồi lại bên bếp than hồng sưởi ấm cùng vài người phu mỏ già, bữa tối chỉ có một củ khoai nướng sượng sùng bẻ đôi.

Nhưng chính trong hoàn cảnh ngặt nghèo ấy, người chiến sĩ cách mạng lại tìm thấy cơ hội vàng. Anh chia sẻ phần khoai ít ỏi của mình, rồi bằng giọng nói trầm ấm, anh kể cho những người thợ già nghe về phong trào đấu tranh của phu đồn điền cao su Nam Bộ, về khát vọng ruộng đất của nông dân. Anh nhen nhóm trong lòng họ ý thức rằng: Dù ở miền Nam hay miền Bắc, người lao động đều có chung một kẻ thù và chỉ có đoàn kết lại mới cứu được bản thân. Củ khoai nướng chia đôi giữa đêm đông đã thắt chặt tình đồng chí, biến lán trại phu mỏ thành nơi ươm mầm cho những lý tưởng kiên cường.

Những ngày sau đó, Nguyễn Văn Tây không chỉ cùng anh em xuống lò làm việc mà còn tranh thủ những giờ nghỉ hiếm hoi để tìm hiểu hoàn cảnh của từng người. Anh biết người này quê Hải Dương, người kia từ Thái Bình lên, có người đã nhiều năm không được trở về thăm gia đình. Mỗi câu chuyện đời của họ đều chất chứa những nỗi nhọc nhằn, từ tiền công ít ỏi đến những bữa cơm thiếu thốn và cảnh làm việc nặng nhọc dưới lòng đất.

Anh không vội nói những điều lớn lao. Có khi chỉ là một câu hỏi thăm sau ca làm, một lời động viên khi thấy đồng đội mệt mỏi, hay một lần giúp người lớn tuổi gánh phần than nặng. Qua những việc nhỏ ấy, anh dần tạo được sự tin cậy. Những người thợ bắt đầu tìm đến anh để trò chuyện, rồi từ chuyện miếng cơm, manh áo, họ nói với nhau về quyền lợi của người lao động và sự cần thiết phải cùng nhau lên tiếng.

Có một đêm, khi bếp than gần tàn, một người phu mỏ già nhìn anh hồi lâu rồi hỏi: “Chúng ta khổ thế này, liệu có ngày nào cuộc sống thay đổi được không?”. Nguyễn Văn Tây im lặng giây lát rồi đáp rằng sự thay đổi không đến từ một người đơn độc. Nó bắt đầu từ lúc những người cùng cảnh ngộ biết thương yêu, giúp đỡ và đoàn kết với nhau.

Câu nói ấy khiến cả lán trại im lặng. Ngoài kia, gió mùa thổi hun hút qua những dãy nhà công nhân. Bên trong, những khuôn mặt lấm bụi than vẫn ngồi sát bên nhau quanh bếp lửa. Không ai biết con đường phía trước sẽ còn bao nhiêu gian nan, nhưng trong lòng họ đã xuất hiện một niềm tin mới.

Từ những cuộc trò chuyện giản dị bên bếp than, sự gắn bó giữa những người thợ ngày càng bền chặt. Họ bắt đầu biết quan tâm đến hoàn cảnh của nhau, cùng bàn bạc cách bảo vệ quyền lợi chính đáng và động viên nhau trước những khó khăn trong cuộc sống. Với Nguyễn Văn Tây, đó chính là ý nghĩa sâu sắc của những tháng ngày “vô sản hóa”: phải sống giữa nhân dân, hiểu nỗi khổ của nhân dân và từ đó cùng nhân dân tìm ra con đường đấu tranh.

Củ khoai nướng năm ấy tuy nhỏ bé, nhưng trong ký ức của những người phu mỏ, nó trở thành biểu tượng của tình người và sự sẻ chia. Giữa mùa đông lạnh giá của vùng mỏ Cẩm Phả, một chút hơi ấm từ bếp than và tình đồng chí đã góp phần giữ lửa cho những con người đang từng bước thức tỉnh, đoàn kết và hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.