CỤ LÊ ĐỊNH BẢNG VÀ CHIẾN CÔNG THẦN TỐC: 9 NGHÌN TRANG TÀI LIỆU VÀ TRẬN BẢO VỆ THỦ ĐÔ NĂM 1946

Trong những ngày mùa đông nghẹt thở cuối năm 1946, khi thực dân Pháp gửi tối hậu thư đe dọa và tiếng súng Toàn quốc kháng chiến chuẩn bị bùng nổ tại Hà Nội, một cuộc sơ tán đặc biệt đã diễn ra trong lặng lẽ nhưng có ý nghĩa sống còn đối với di sản quốc gia: Cuộc giải cứu Kho sách quý của Thư viện Quốc gia (khi đó là Thư viện Trung ương).

Người gánh vác sứ mệnh nguy hiểm này là cụ Lê Định Bảng (công chức thư viện trẻ tuổi lúc bấy giờ). Giữa dòng người hối hả tản cư, khi lính Pháp đã áp sát và pháo kích bắt đầu vang lên khắp các con phố, cụ Bảng không chọn tháo chạy tay không. Cụ xin ở lại đến phút cuối cùng, một mình đối mặt với nguy hiểm để bảo vệ hàng nghìn bộ tài liệu, bản thảo cổ và kinh sách quý hiếm ghi lại lịch sử, văn hóa Việt Nam qua nhiều thế kỷ.

Trong suốt nhiều ngày đêm không ngủ, dưới làn đạn pháo dày đặc, cụ Lê Định Bảng đã tỉ mỉ đóng gói, niêm phong tỉ mỉ hơn 9.000 trang tài liệu và hàng trăm bộ sách hán nôm, địa chí vô giá. Không có phương tiện cơ giới, cụ cùng một vài đồng sự nòng cốt đã dùng xe kéo, gánh hòm gỗ vận chuyển từng kiện tài liệu vượt qua sông Hồng trong đêm tối, di tản an toàn lên chiến khu Việt Bắc.

Nhờ sự dũng cảm và tinh thần trách nhiệm phi thường của cụ, toàn bộ kho tài liệu vô giá ấy đã không bị rơi vào tay địch hay bị phá hủy bởi bom đạn chiến tranh. Sau ngày Thủ đô hoàn toàn giải phóng (10/10/1954), kho sách quý được đưa trở lại Hà Nội nguyên vẹn, trở thành nền tảng quan trọng cho Thư viện Quốc gia Việt Nam và ngành lưu trữ lịch sử nước nhà ngày nay.

Ý NGHĨA LỊCH SỬ VÀ BÀI HỌC SÂU SẮC

Mẩu chuyện về cụ Lê Định Bảng là minh chứng cảm động về những 'chiến sĩ văn hóa' thầm lặng trong lòng cuộc chiến. Giữ gìn độc lập dân tộc không chỉ là bảo vệ tấc đất, vùng trời bằng vũ khí, mà còn là giữ gìn cội nguồn tri thức và ký ức lịch sử của tổ tiên. Tấm gương của cụ nhắc nhở thế hệ trẻ ngày nay về tinh thần trân trọng, bảo tồn di sản văn hóa dân tộc trong bất kỳ hoàn cảnh nào.